กลุ่มผู้สูงอายุ
รัฐมีความก้าวหน้าในการด�ำเนินงานด้านผูส้ งู อายุ โดยมีนโยบาย แผนงานระดับชาติ ตลอดจนมาตรการต่าง ๆ เพือ่ รองรับ
สังคมผูส้ งู อายุ อย่างไรก็ตาม “ดัชนีชวี้ ดั เกีย่ วกับผูส้ งู อายุทวั่ โลก (Global Age Watch Index)” ซึง่ ประเมินผลความส�ำเร็จของ
นโยบายด้านผูส้ งู อายุของประเทศทัว่ โลกจากข้อมูลความมัน่ คงทางรายได้ สุขภาพ ความสามารถ และสภาพแวดล้อมทีเ่ อือ้ อ�ำนวย
โดยประเทศไทยได้รบั การจัดอันดับในระดับกลาง (ล�ำดับที่ ๓๔ จาก ๙๖ ประเทศ) ทัง้ นี้ กสม. ยังพบสถานการณ์สทิ ธิมนุษยชน
๑๖
มาตรา ๓ ในพระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. ๒๕๕๘ บัญญัติว่า “การเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศ” หมายความว่า การกระท�ำหรือไม่
กระท�ำการใดอันเป็นการแบ่งแยก กีดกัน หรือจ�ำกัดสิทธิประโยชน์ใด ๆ ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม โดยปราศจากความชอบธรรม เพราะเหตุที่บุคคลนั้นเป็นเพศชายหรือเพศหญิง
หรือมีการแสดงออกที่แตกต่างจากเพศโดยก�ำเนิด
๑๗
พระราชบัญญัติความเท่าเทียมระหว่างเพศ พ.ศ. ๒๕๕๘ บัญญัติว่า “มาตรา ๑๗ การก�ำหนดนโยบาย กฎ ระเบียบ ประกาศ มาตรการ โครงการ หรือวิธีปฏิบัติของ
หน่วยงานของรัฐ องค์การเอกชน หรือบุคคลใดในลักษณะที่เป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศจะกระท�ำมิได้ การด�ำเนินการตามวรรคหนึ่ง เพื่อขจัดอุปสรรค หรือ
ส่งเสริมให้บุคคลสามารถใช้สิทธิและเสรีภาพได้เช่นเดียวกับบุคคลอื่น หรือเพื่อคุ้มครองสวัสดิภาพและความปลอดภัย หรือการปฏิบัติตามหลักการทางศาสนา หรือเพื่อความมั่นคง
ของประเทศ ย่อมไม่ถือเป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศ”
๑๘
จาก แต่งหญิงรับพระราชทานปริญญาบัตร...สัมผัสถึงความภูมใิ จของ ๔ บัณฑิตเพศทีส่ าม ม.อุบลฯ, โดย เพลิน วิชยั วงศ์, ๒๕๕๙, สืบค้นจาก http://www.siamedunews.com/
articles/42284682/แต่งหญิงรับพระราชทานปริญญาบัตร-ความภูมิใจของบัณฑิตเพศที่สาม
๑๙
อาทิ กรณีของเคท ครั้งพิบูลย์ ผู้หญิงข้ามเพศ นักกิจกรรมเพื่อสิทธิเพศทางเลือก ซึ่งได้รับคัดเลือกให้เป็นอาจารย์ประจ�ำมหาวิทยาลัยของรัฐบาล แต่ยังไม่ได้รับการ
บรรจุ และไม่มีการแจ้งความคืบหน้าใด ๆ และกรณีของเปรมปรีดา ปราโมช ณ อยุธยา นักกิจกรรมเพื่อสิทธิเพศทางเลือกกับกรณีพิพาทกับการจ้างงานขององค์กรระหว่างประเทศ
จนเป็นเหตุให้มีการยุติสัญญาการจ้างงานอย่างไม่เป็นธรรม และมีการเจรจาเพื่อเรียกร้องค่าเสียหาย
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
59
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๕๙
ภาพรวมสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๙
• มิตกิ ารกระท�ำหรือการก�ำหนดให้เป็นความผิดในด้าน
กฎหมาย นโยบาย หรือบทบัญญัติต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ยังพบ
ลักษณะของการตีความ หรืออาจจะเป็นช่องทางที่น�ำมา
ใช้ตีความในส่วนที่เกี่ยวข้อง ซึ่งส่งผลต่อการเลือกปฏิบัติ
ในทางหนึง่ ทางใด อาทิ พระราชบัญญัตคิ วามเท่าเทียมระหว่าง
เพศ พ.ศ. ๒๕๕๘๑๖ ซึ่งมุ่งคุ้มครองทั้งหญิง ชาย และผู้มี
การแสดงออกทีแ่ ตกต่างจากเพศโดยกําเนิดจากการถูกเลือกปฏิบตั ิ
ทั้ ง โดยตรงและโดยอ้ อ มยั ง มิ ไ ด้ มุ ่ ง คุ ้ ม ครองเฉพาะผู ้ ห ญิ ง
และผูม้ คี วามหลากหลายทางเพศ ซึง่ เป็นกลุม่ ทีไ่ ด้รบั ผลกระทบ
จากการถูกเลือกปฏิบตั ดิ ว้ ยเหตุแห่งเพศ นอกจากนี้ การตรวจสอบการเลือกปฏิบตั โิ ดยไม่เป็นธรรมระหว่างเพศ ยังเปิดช่องให้
มีการเลือกปฏิบัติได้ โดยยกเว้นให้กับการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุผลตามหลักการทางศาสนา หรือเพื่อความมั่นคงของประเทศ
เพื่อขจัดอุปสรรคหรือส่งเสริมให้บุคคลสามารถใช้สิทธิและเสรีภาพได้เช่นเดียวกับบุคคลอื่น หรือเพื่อคุ้มครองสวัสดิภาพและ
ความปลอดภัย๑๗
• มิตกิ ารกระท�ำหรือการก�ำหนดให้เป็นการตีตราหรือเหมารวม โดยพบว่า มีการตีตราและการคุกคามทางเพศและ
การกระท�ำความรุนแรงต่อบุคคลทีม่ คี วามหลากหลายทางเพศในสถานการณ์ทวั่ ไป โดยเฉพาะอย่างยิง่ สือ่ มวลชนยังคงผลิตซ�ำ้
ภาพต่อบุคคลทีม่ คี วามหลากหลายทางเพศในลักษณะเหมารวมทีม่ คี วามแตกต่างจากคนทัว่ ไป
• มิติการยอมรับทางกฎหมายที่มีการแสดงวิถีทางเพศและอัตลักษณ์ทางเพศ พบว่า มีกฎหมายที่มีการแสดง
วิถที างเพศ และอัตลักษณ์ทางเพศอยูบ่ า้ ง แต่กย็ งั ไม่ครอบคลุมในภาพรวม รวมถึงยังไม่มกี ารปรับปรุง แก้ไข กฎ ระเบียบและข้อบังคับ
ที่เกี่ยวข้องแต่อย่างใด๑๘
• มิติการยอมรับหรือการอยู่ร่วมกับวิถีวัฒนธรรมอื่น ๆ ในส่วนที่เกี่ยวกับการแสดงวิถีทางเพศ และอัตลักษณ์
ทางเพศทีแ่ ตกต่างหลากหลาย พบว่า บุคคลทีแ่ สดงวิถที างเพศ และอัตลักษณ์ทางเพศสามารถด�ำเนินวิถชี วี ติ และประกอบอาชีพ
หรือได้รับการจ้างงานในอาชีพที่แตกต่างหลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สื่อบันเทิง แต่อย่างไรก็ตาม ยังพบว่า มีรายงานว่า
มีการเลือกปฏิบัติในเชิงระบบ (systematic discrimination) ที่เกิดขึ้น ทั้งการเข้าถึงโอกาสในการศึกษา หรือการฝึกอบรม
เพื่อพัฒนาศักยภาพ การสมัครงาน ตลอดจนการเข้ารับราชการ หรือการประกอบอาชีพบางประเภท๑๙
• มิติความรู้ ความเข้าใจ ต่อวิถีทางเพศ และอัตลักษณ์ทางเพศ พบว่า ประชาชนในบางส่วนยังคงมีทัศนคติ
ซึ่งจ�ำเป็นต้องท�ำความเข้าใจเกี่ยวกับบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ
บทที่
๒