สิิทธิิในสุุขภาพ
ซึ่่�งเดิิมจะเข้้ารัับการรัักษาในโรงพยาบาลที่่�มีีสิิทธิิเท่่านั้้�น
อย่่างไรก็็ตาม ยัังไม่่มีีการดำำ�เนิินการตามมาตรา 9
มาตรา 10 และมาตรา 11 แห่่ง พ.ร.บ. หลัักประกััน
สุุขภาพแห่่งชาติิ พ.ศ. 2545 ที่่�จะทำำ�ให้้มีรี ะบบหลัักประกััน
ในปีี 2566 มีีสถานการณ์์สิิทธิิในสุุขภาพที่่�สำำ�คััญ สุุขภาพแห่่งชาติิที่่�เป็็นระบบเดีียวและมาตรฐานเดีียว
ดัังนี้้�
นอกจากนี้้� ภาคประชาสัังคมได้้ขัับเคลื่่�อนให้้มีีการแก้้ไข
มาตรา 5 พ.ร.บ. หลัั ก ประกัั นสุุ ข ภาพแห่่ ง ชาติิ
1.1 การเข้้าถึึงการรัักษาพยาบาล
พ.ศ. 2545 โดยคำำ�ว่่า “บุุคคล” ให้้หมายรวมถึึงทุุกคน
การส่่งเสริิมสุขุ ภาพ และป้้องกัันโรค ที่่�อยู่่�บนผืืนแผ่่นดิินไทย
การเข้้าถึึงบริิการด้้านการส่่งเสริิมสุุขภาพและ
การเข้้ า ถึึ ง หลัั ก ประกัั นสุุ ข ภาพและการรัั ก ษา
พยาบาล ประเทศไทยมีี ห ลัั ก ประกัั นสุุ ข ภาพสำำ� หรัั บ ป้้องกัันโรค พบว่่า ในช่่วงต้้นปีีงบประมาณ พ.ศ. 2566
คนไทย ได้้แก่่ ระบบหลัักประกัันสุุขภาพแห่่งชาติิ ระบบ ประสบปัั ญ หาการอนุุ มัั ติิ ห ลัั ก เกณฑ์์ ก ารดำำ� เนิิ น งาน
ประกัันสัังคม ระบบสวััสดิิการข้้าราชการ ซึ่่�งผลการวิิจััย และการบริิหารจััดการงบกองทุุนหลัักประกัันสุุขภาพ
พบว่่ายัังคงประสบข้้อจำำ�กััดในการเข้้าถึึงบางประการ แห่่งชาติิ ส่่งผลให้้ประชาชนที่่�อยู่่�นอกสิิทธิิหลัักประกััน
อาทิิ สิิทธิิหลัักประกัันสุุขภาพแห่่งชาติิและประกัันสัังคม สุุ ข ภาพแห่่ ง ชาติิ เ ข้้ า ไม่่ ถึึ ง บริิ ก าร อาทิิ ด้้ า นป้้ อ งกัั น
ต้้ อ งใช้้ บริิ ก ารในหน่่ ว ยบริิ ก ารเฉพาะที่่� ตน เองมีี สิิ ท ธิิ การติิดเชื้้อ� เอชไอวีี บริกิ ารสำำ�หรัับผู้้�มีภี าวะพึ่่�งพิิงในชุุมชน
เท่่านั้้�น และความไม่่เท่่าเทีียมกัันในชุุดสิิทธิิประโยชน์์ จนถึึงเดืือนสิิงหาคม 2566 ได้้มีีประกาศคณะกรรมการ
เช่่น สิิทธิิประกัันสัังคมที่่�กำำ�หนดค่่าทัันตกรรมไว้้เพีียง หลัักประกัันสุุขภาพแห่่งชาติิให้้หน่่วยบริิการสามารถ
900 บาทต่่อปีี ในขณะที่่�สิิทธิิสวััสดิิการข้้าราชการไม่่มีี จััดบริกิ ารสร้้างเสริิมสุขุ ภาพและป้้องกัันโรคให้้แก่่คนไทย
ระบบการช่่วยเหลืือเบื้้�องต้้นกรณีีได้้รัับความเสีียหาย ทุุ ก สิิ ท ธิิ แ ละชดเชยค่่ า ใช้้ จ่่ า ยให้้ แ ก่่ ห น่่ ว ยบริิ ก าร
จากการรัักษาพยาบาล ในปีีที่่�ผ่่านมารััฐได้้ดำำ�เนิินการ ย้้อนหลััง100
การให้้บริิการตรวจและรัักษาที่่�มีีประสิิทธิิภาพ
หลายประการ อาทิิ สิิทธิิหลัักประกัันสุุขภาพแห่่งชาติิ
ิ อบประชากร 2,000 คน
ได้้ เ พิ่่� ม ระบบการแพทย์์ ท างไกลผ่่ า นแอปพลิิ เ คชัั น ปััจจุบัุ ���ั แพทย์์ 1 คนต้้องรัับผิดช
สุุ ข ภาพ การตรวจคัั ด กรองสุุ ข ภาพและรัั บบริิ ก าร ในบางพื้้�นที่่�ต้้องรัับผิิดชอบประชากรจำำ�นวนมากกว่่านี้้�
ั หาการกระจาย
สร้้ า งเสริิ มสุุ ข ภาพป้้ อ งกัั น โรคที่่� ร้้ า นยาในเครืือข่่ า ย เช่่น ภาคตะวัันออกเฉีียงเหนืือ ซึ่่ง� เป็็นปัญ
ของ สปสช. และในปีี 2567 จะสามารถใช้้บััตรประชาชน ทรััพยากรที่่�มีีความแตกต่่างกัันในแต่่ละพื้้�นที่่� ในขณะที่่�
เข้้ารัับการรัักษาได้้ทุุกแห่่ง โดยนำำ�ร่่องใน 4 จัังหวััด มาตรฐานของโลกกำำ�หนดให้้แพทย์์ 3 คนต่่อประชากร
และสิิทธิิประกัันสังั คมได้้ขยายการให้้บริกิ ารทางการแพทย์์ 1,000 คน 101 ส่่ ง ผลกระทบต่่ อ การเข้้ า ถึึ ง บริิ ก าร
ใน 5 กลุ่่�มโรคนำำ�ร่่องใน 74 สถานพยาบาลทั่่�วประเทศ ด้้ า นสุุ ข ภาพของประชาชน และความเสี่่� ย งที่่� จ ะเกิิ ด
03
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิทางเศรษฐกิิจ สัังคม และวััฒนธรรม
1
สถานการณ์์
ปััญหาหรืืออุุปสรรค
100จาก
คนไทยเฮ “อนุุทิิน” ลงนามประกาศ ไฟเขีียว สปสช. สนัับสนุุนงานสร้้างเสริิมสุุขภาพป้้องกัันโรคแก่่ประชาชนไทยทุุกคน,
โดย สำำ�นัักงานหลัักประกัันสุุขภาพแห่่งชาติิ, 6 สิิงหาคม 2566. สืืบค้้นจาก https://www.nhso.go.th/news/4105
101จาก หมอทวีีศิิลป์์แจงปััญหาหมอสัังกััด สธ. ขาดแคลน หลาย รพ. ต้้องทำำ�งานเกิิน 40 ชั่่�วโมง, โดย ประชาไท, 6 มิิถุุนายน 2566.
สืืบค้้นจาก https://prachatai.com/journal/2023/06/104457
75