ของศููนย์์ ท นายความเพื่่� อ สิิ ท ธิิ มนุุ ษ ยชนมีี ร ายงาน
การดำำ� เนิิ น คดีี ทั้้� ง ในชั้้� นตำำ� รวจ อัั ย การ และศาล
ตามกฎหมายดัังกล่่าวที่่�รวบรวมได้้ จำำ�นวน 80 คดีี64
เช่่น กรณีีการถ่่ายทำำ�โฆษณาที่่�ถููกกล่่าวหาว่่ามีีเนื้้�อหา
พาดพิิงสถาบัันพระมหากษััตริิย์์ ซึ่่�งต่่อมาศาลชั้้�นต้้น
มีี คำำ� พิิ พ ากษายกฟ้้ อ งจำำ� เลย กรณีี ก ารเผยแพร่่ แ ละ
ส่่งต่่อข้้อความเกี่่�ยวกัับการแพร่่ระบาดของโรคโควิิด 19
ในจัังหวััดเชีียงใหม่่ เป็็นต้้น นอกจากนี้้� สำำ�หรัับฐาน
ความผิิดตามมาตรา 14 (3) ที่่�เกี่่�ยวกัับความมั่่�นคง
แห่่ ง ราชอาณาจัั ก ร ผู้้�ถููกกล่่ า วหาจะถููกดำำ� เนิิ น คดีี
ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 ควบคู่่�ไปด้้วย
อย่่างไรก็็ตาม มีีบางกรณีีที่่�ศาลพิิพากษายกฟ้้องในคดีี
ที่่� เ กี่่� ย วกัั บ การใช้้ สื่่� อ สัั ง คมออนไลน์์ ด้้ ว ยเหตุุ ที่่� จำำ� เลย
ไม่่ มีี เ จตนาโดยทุุ จริิ ตที่่� จ ะบิิ ด เบืื อ นข้้ อ เท็็ จจริิ ง หรืือ
เป็็นกรณีีการตั้้�งข้้อสงสััยตามกระแสข่่าวโดยไม่่มีีเจตนา
ให้้ข้อ้ มููลเท็็จ
02
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
และครอบครััวกลางได้้นำ�ม
ำ าตรการพิิเศษมาใช้้แทนการมีี
คำำ�พิิพากษา เพื่่�อแก้้ไขปรัับเปลี่่ย� นความประพฤติิ บรรเทา
ทดแทน หรืือชดเชยความเสีี ย หายหรืือเพื่่� อ ให้้ เ กิิ ด
ความปลอดภััยแก่่ชุุมชนหรืือสัังคม 1 คดีี62 สำำ�หรัับ
การดำำ� เนิิ น คดีี เ กี่่� ย วกัั บ การยุุ ย งปลุุ ก ปั่่� น ให้้ ป ระชาชน
ทำำ�ผิิ ด กฎหมายตามฐานความผิิ ด ประมวลกฎหมาย
อาญา มาตรา 116 พบว่่ามีีปริิมาณลดลงอย่่างมาก
ภายหลัังปีี 2563 เป็็นต้้นมา63 โดยในปีี 2566 มีีการ
ดำำ�เนิินคดีีในชั้้�นตำำ�รวจ อััยการ และศาล รวม 5 คดีี
แบ่่งเป็็นเจ้้าหน้้าที่่�ตำำ�รวจสั่่�งฟ้้อง 1 คดีี พนัักงานอััยการ
สั่่�งฟ้้อง 1 คดีี และศาลพิิพากษาว่่ามีีความผิิด 3 คดีี
ซึ่่ง� ในส่่วนของคำำ�พิิพากษาศาลให้้เหตุุผลในการพิิพากษา
ลงโทษจำำ� เลย อาทิิ การเชิิญชวนให้้แสดงความเห็็น
เกี่่�ยวกัับการจััดทำ�ำ ประชามติิถือื เป็็นการยั่่�วยุุให้้ประชาชน
ทำำ�ผิิ ด กฎหมาย ทั้้� ง นี้้� เนื่่� อ งจากผู้้�ที่่� ถูู กดำำ� เนิิ น คดีี
ตามมาตรา 112 และมาตรา 116 ซึ่่�งเป็็นความผิิดใน
หมวดพระมหากษััตริย์ิ แ์ ละความมั่่�นคงของราชอาณาจัักร
จึึงมีีรายงานว่่าส่่วนใหญ่่ผู้้�ต้้องหาหรืือจำำ�เลยจะถููกขอ
ฝากขัังและบางส่่วนไม่่ได้้รับั การปล่่อยชั่่ว� คราว โดยข้้อมููล
จากศููนย์์ทนายความเพื่่�อสิิทธิิมนุุษยชนรายงานว่่ามีีคดีี
ที่่�ผู้้�ต้้องหาถููกดำำ�เนิินคดีีในชั้้�นของพนัักงานสอบสวน
และถููกขอฝากขััง 15 คดีี และศาลมีีคำำ�สั่่�งไม่่อนุุญาต
ปล่่อยชั่่�วคราวในระหว่่างการสอบสวน 4 คดีี ในขณะที่่�
ในชั้้�นของพนัักงานอััยการมีีการขอฝากขััง 32 คดีี และ
ศาลมีีคำำ�สั่่�งไม่่อนุุญาตปล่่อยชั่่�วคราว 1 คดีี
สำำ�หรัับการแสดงความคิิดเห็็นหรืือแสดงออกทาง
ออนไลน์์มีีประชาชนที่่�ถููกดำำ�เนิินคดีีด้้วยข้้อหาที่่�กระทบ
ต่่อสาธารณชน ทำำ�ให้้เกิิดความตื่่�นตระหนกต่่อสัังคม
ความมั่่� น คงแห่่ ง ราชอาณาจัั ก ร หรืือศีี ล ธรรมอัั นดีี
ตาม พ.ร.บ. ว่่ า ด้้ ว ยการกระทำำ� ความผิิ ด เกี่่� ย วกัั บ
คอมพิิ ว เตอร์์ พ .ศ. 2550 มาตรา 14 กำำ� หนดให้้
ผู้้�นำำ�ข้้ อ มููลอัั น เป็็ น เท็็ จ หรืือที่่� ก่่ อ ให้้ เ กิิ ด ความเสีี ย หาย
เข้้าสู่่ร� ะบบคอมพิิวเตอร์์มีคี วามผิิด ในปีี 2566 จากข้้อมููล
ที่่�มา: ประชาไท
62จาก สถิิติผู้
ิ ถูู�้ กดำำ�เนิินคดีีมาตรา 112 “หมิ่่�นประมาทกษััตริย์ิ ”์
ปีี 2563 - 65, โดย ศููนย์์ทนายความเพื่่�อสิิทธิิมนุุษยชน, 9 ธัันวาค��� 2565.
สืืบค้้นจาก https://tlhr2014.com/ archives/23983
63จาก สงกรานต์์ 66: สรุุปสถิิติิคดีี ม.112-ม.116-พ.ร.ก.ฉุุกเฉิินฯ-พ.ร.บ.ชุุมนุุมฯ, โดย แอดมิิน010 ศููนย์์ทนายความเพื่่�อสิิทธิิมนุุษยชน,
14 เมษายน 2566. สืืบค้้นจาก https://tlhr2014.com/archives/55221
64แบ่่งเป็็นคดีีที่่�ดำำ�เนิินการในชั้้�นของตำำ�รวจ 14 คดีี ชั้้�นของพนัักงานอััยการ 19 คดีี และชั้้�นของศาล 47 คดีี ซึ่่�งคดีีในชั้้�นของพนัักงานอััยการ
และชั้้�นศาลบางคดีีเป็็นคดีีที่่�ตกค้้างมาจากปีีก่่อนหน้้า.
57