๑. เรื่อง มาตรการ/ แนวทางการแก้ไข กรณีกล่าวอ้างว่ากรมราชทัณฑ์ออกระเบียบและค�ำสัง่ ท�ำให้ผตู้ อ้ งขังได้รบั ความเดือดร้อน (รายงานฯ ที่ ๒-๓/๒๕๖๑) ความเป็นมา : ผู้ร้องสองรายได้ร้องเรียนต่อ กสม. โดยกล่าวอ้างว่า ผู้ร้องทั้งสองเป็น ผู ้ ต ้ อ งขั ง ที่ ถู ก คุ ม ขั ง อยู ่ ใ นเรื อ นจ�ำพิ เ ศษกรุ ง เทพมหานคร ได้ รั บ ความเดื อ ดร้ อ นจาก การที่กรมราชทัณฑ์ได้ออกระเบียบและค�ำสั่งหลายประการมาใช้บังคับแก่ผู้ร้องทั้งสอง และผู้ต้องขังในเรือนจ�ำและทัณฑสถานต่าง ๆ ที่อยู่ในความดูแลของกรมราชทัณฑ์ อันส่งผลกระทบต่อการด�ำรงชีวิตตามปกติของผู้ต้องขัง ท�ำให้มาตรฐานความเป็นอยู่ ของผู้ต้องขังตกต�่ำลง เช่น การออกค�ำสั่งให้เจ้าหน้าที่เรือนจ�ำยึดและท�ำลายที่นอน ที่ผู้ต้องขังซื้อจากเรือนจ�ำ การก�ำหนดให้ผู้ต้องขังมีเครื่องนอนได้เฉพาะผ้าห่มที่เรือนจ�ำ หรือทัณฑสถานแจกให้เพียงจ�ำนวน ๓ ผืน โดยให้เจ้าหน้าที่เรือนจ�ำยึดที่นอน หมอน และผ้าห่มชุดเดิมของผู้ต้องขังไปท�ำลายทิ้ง การก�ำหนดให้ผู้ต้องขังมีเสื้อผ้าไว้สวมใส่ ได้คนละไม่เกิน ๕ ชุด การงดให้บริการและไม่อนุญาตให้ผตู้ อ้ งขังสัง่ ซือ้ หนังสือพิมพ์ รวมถึง การอนุญาตให้ผู้ต้องขังแต่ละคนมีเงินฝากในบัญชีได้เพียงไม่เกินเดือนละ ๙,๐๐๐ บาท และการก�ำหนดให้ญาติฝากเงินให้ผู้ต้องขังได้เพียงคราวละ ๓,๐๐๐ บาทเท่านั้น กรมราชทัณฑ์ควรด�ำเนินการดังนี้ - ควรพิจารณาจัดท�ำแผนการประเมินผลกระทบของมาตรการการใช้เครื่องหลับนอน ของผู้ต้องขัง หากพบว่ามาตรการดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้ต้องขังกลุ่มเฉพาะ ควรพิจารณายกเลิก และแสวงหามาตรการทางเลือกอื่น ๆ แทน ทั้งนี้ ในช่วงระหว่าง การประเมินผลกระทบ ควรพิจารณาผ่อนคลายความเคร่งครัด โดยก�ำหนดมาตรการ เพิ่มเติมให้เรือนจ�ำหรือทัณฑสถานแต่ละแห่งสามารถใช้ดุลพินิจในการปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง ที่มีความเสี่ยงที่จะได้รับผลกระทบทางสุขภาพ ส่วนกรณีที่มีการยึดเครื่องหลับนอนของ ผู้ต้องขังไปนั้น กรมราชทัณฑ์ควรพิจารณาให้มีมาตรการชดเชยหรือเยียวยาทรัพย์สิน ดังกล่าวให้แก่ผู้ต้องขังด้วย - ควรก�ำชับให้เรือนจ�ำทุกแห่งตรวจคัดกรองเนื้อหาของข้อมูลข่าวสาร โดยเฉพาะ หนังสือพิมพ์รายวัน โดยจ�ำกัดการควบคุมเฉพาะแต่เนื้อหาที่เล็งเห็นได้ว่าอาจส่งผลต่อ ความปลอดภัยของเรือนจ�ำ หรืออาจเป็นการคุกคามมาตรการควบคุมและพัฒนาพฤตินสิ ยั ของผู้ต้องขังเท่านั้น นอกจากนี้ การก�ำหนดมาตรการจ�ำกัดการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารใด ๆ ควรผ่อนปรนความเคร่งครัดในการน�ำมาใช้กับผู้ต้องขังประเภทที่อยู่ในระหว่างรอการ พิจารณาของศาล เนือ่ งจากผูต้ ้องขังประเภทดังกล่าว ศาลยังไม่ได้มีค�ำพิพากษาอันถึงที่สุด ว่าเป็นผู้กระท�ำความผิด การปฏิบัติต่อผู้ต้องขังประเภทนี้จึงต้องปฏิบัติให้แตกต่างจาก ผู้ต้องขังที่ศาลมีค�ำพิพากษาอันถึงที่สุดว่าเป็นผู้กระท�ำความผิดแล้ว - ควรพิจารณาแก้ไขปรับปรุงระเบียบกรมราชทัณฑ์ว่าด้วยการรับ จ่าย ฝากเงินของ ผู้ต้องขังในเรือนจ�ำ พ.ศ. ๒๕๕๓ ข้อ ๕/๑ โดยอาจเพิ่มจ�ำนวนเงินฝากให้มีความเหมาะสม มากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ หากเห็นว่ามาตรการตามระเบียบปกติใด ๆ อาจไม่เป็นการเพียงพอ บทที่ ๒ ผลการด�ำเนินงานของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ มาตรา ๒๔๗ ตารางที่ 4 กรณีตัวอย่างผลการพิจารณาเรื่องร้องเรียนที่ กสม. รับเป็นค�ำร้องไว้ตรวจสอบและจัดท�ำรายงานผล การพิจารณาและมาตรการหรือแนวทางในการป้องกันหรือแก้ไขการละเมิดสิทธิมนุษยชน จ�ำนวน ๒๑ ���รื่อง รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ประจำ�ปีงบประมาณ ๒๕๖๑ 39