รูปแบบคณะกรรมการ สิทธิมนุษยชน รูปแบบผู้ตรวจการแผ่นดิน สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (NHRIs) สามารถจ�ำแนกอย่างกว้าง ๆ ได้เป็น 5 รูปแบบ ได้แก่ รูปแบบผสมผสาน รูปแบบที่เป็นหน่วยงาน ให้ค�ำแนะน�ำและค�ำปรึกษา รูปแบบอื่น ๆ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนจะประกอบไปด้วยสมาชิก ซี่งเป็นตัวแทนของกลุ่มทางสังคมและทางการเมืองต่าง ๆ ถึงแม้ว่าสมาชิกในคณะกรรมการจะมาจากกลุ่มที่หลากหลายมาก แต่ก็สามารถจัดตั้งคณะกรรมการขึ้นเพื่อจัดการกับ ปัญหาเฉพาะอย่างได้ เช่น การเหยียดชนชั้นในรูปแบบต่าง ๆ ในหลายประเทศมีการจัดตั้งสถาบันแห่งชาติพิเศษขึ้นเฉพาะ เพือ่ ปกป้องสิทธิของกลุม่ ทีเ่ ปราะบางเป็นพิเศษ เช่น ชนกลุม่ น้อยทางเชือ้ ชาติและภาษา ชนพืน้ เมือง เด็ก ผูล้ ภี้ ยั ทีม่ าพร้อมกับ คนพิการหรือผู้หญิง ในขณะที่หน่วยงานผู้ตรวจการแผ่นดินส่วนใหญ่จะมีอ�ำนาจตามตัวบุคคลที่ด�ำรงต�ำแหน่ง นอกจากนั้น สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติยังมีรูปแบบผสมผสาน (hybrid) และมีบางประเทศที่มีสถาบันแห่งชาติที่ ดูแลรับผิดชอบเกี่ยวกับเรื่องสิทธิมนุษยชนมากกว่าหนึ่งสถาบัน บางประเทศรัฐธรรมนูญอาจก�ำหนดให้ตั้งคณะกรรมการที่ แตกต่างกันไปตามภูมิภาค ในบางประเทศก็มีหลายสถาบันที่จะมีหน้าที่รับผิดชอบหลักที่แตกต่างกันออกไป เช่น เรื่องสิทธิ สตรี ความไม่เท่าเทียมกันทางเชื้อชาติ หรือสิทธิเด็กในพื้นที่ที่เกิดกรณีเหล่านี้ขึ้น แต่ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบใดก็ตาม จะพบว่า สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติที่ด�ำเนินการทั้งด้านการส่งเสริมและการคุ้มครองอย่างบูรณาการสอดคล้องกัน และท�ำงาน ควบคู่สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติอื่น ๆ เป็นการท�ำงานที่มีประสิทธิภาพสูงสุด รวมถึงสอดคล้องกับหลักการปารีสด้วย ทั้งนี้ รูปแบบของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติรูปแบบต่าง ๆ มีรายละเอียดดังนี้ 25 มาตรฐานและแนวทางการด�ำเนินงานของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ