(2) จัดการ บํารุงรักษา และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม
และความหลากหลายทางชีวภาพอย่างสมดุล และยั่งยืนตามวิธีการที่กฎหมายบัญญัติ
(3) เข้าชื่อกันเพื่ อเสนอแนะต่อหน่วยงานของรัฐให้ดําเนินการใดอันจะเป็น
ประโยชน์ต่อประชาชน หรือชุมชน หรืองดเว้นการดําเนินการใดอันจะกระทบต่อความเป็นอยู่
อย่ า งสงบสุ ข ของประชาชนหรื อ ชุ ม ชน และได้ รั บ แจ้ ง ผลการพิ จ ารณาโดยรวดเร็ ว
ทั้งนี้ หน่วยงานของรัฐต้องพิจารณาข้อเสนอแนะนั้นโดยให้ประชาชนที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมใน
การพิจารณาด้วยตามวิธีการที่กฎหมายบัญญัติ
(4) จัดให้มีระบบสวัสดิการของชุมชน สิทธิของบุคคล และชุมชนตามวรรคหนึ่ง
หมายความรวมถึงสิทธิที่จะร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือรัฐในการดําเนินการดังกล่าว
ด้วย
นอกจากนี้รัฐธรรมนูญฉบับนี้ ยังกําหนดหน้าที่ของรัฐ ในประเด็นที่เกี่ยวข้องเอาไว้ใน
มาตรา 57-58 กําหนดให้รัฐอนุรักษ์ คุ้มครอง ฟื้นฟู และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ
โดยให้ชุมชนท้องถิ่นมีส่วนร่วม ให้รัฐต้องทํารายงานผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม และสุขภาพ
(EIA HIA) และรับฟังความคิดเห็นของประชาชนก่อนดําเนินโครงการต่าง ๆ ฯลฯ
ส่วนประชาชนมีสิทธิที่เกี่ยวข้องกับเรื่องสิทธิชุมชนถูกระบุไว้ ในมาตรา 56 หมวดสิทธิ
และเสรี ภ าพของปวงชนชาวไทยว่ า บุ ค คลมี สิ ท ธิ ที่ จ ะมี ส่ ว นร่ ว มกั บ รั ฐ และชุ ม ชนในการ
บํารุงรักษา และได้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ รักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ดํารงชีพ
อยู่ ไ ด้ อ ย่ า งปกติ แ ละต่ อ เนื่ อ งในสิ่ ง แวดล้ อ มที่ จ ะไม่ ก่ อ ให้ เ กิ ด อั น ตรายต่ อ สุ ข ภาพอนามั ย
สวัสดิภาพหรือคุณภาพชีวิตของตนตามที่กฎหมายบัญญัติ ทั้งนี้ บุคคลสามารถฟูองร้องรัฐได้
เพื่อให้ปฏิบัติหน้าที่ตามสิทธิและการมีส่วนร่วมดังกล่าว
ต่อมาในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ได้ระบุไว้ในมาตรา 66
บุคคลที่รวมกันเป็นชุมชน ชุมชนท้องถิ่น หรือชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมย่อมมีสิทธิอนุรักษ์หรือฟื้นฟู
จารีตประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น ศิลปวัฒนธรรมอันดีงามของท้องถิ่น และของชาติและมีส่วน
ร่วมในการจัดการ การบํารุงรักษา และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อ��
รวมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพอย่างสมดุลและยั่งยืน
และมาตรา 67 สิ ท ธิ ข องบุ ค คลที่ จ ะมี ส่ ว นร่ ว มกั บ รั ฐ และชุ ม ชนในการอนุ รั ก ษ์
บํารุงรักษาและการได้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพและ
25