5. ความเป็นไปได้ของสิทธิชุมชนในสภาวะสมัยใหม่
ความเป็ น สมั ย ใหม่ ไ ด้ ห ล่ อ หลอมให้ ชี วิ ต มนุ ษ ย์ มี ก ารเปลี่ ย นแปลงบนฐานของ
การปรับปรุงและพัฒนาอยู่เสมอ หากพิจารณาในทางประวัติศาสตร์ ความเป็นสมัยใหม่คือ
ผลผลิตสําคัญในการก้าวข้าม และละทิ้งส่วนที่ไม่ต้องการออกไป ยิ่งในชีวิตประจําวันของคนเรา
มีการเพิ่มศักยภาพการรับรู้สิ่งใหม่ ๆ เร็วมากขึ้นเท่าไร ความเป็นสมัยใหม่ก็ยิ่งแสดงสภาวะแห่ง
ความจําเป็นจนแปรสภาพกลายเป็นสิ่งที่ขาดไปไม่ได้ รัฐประชาชาติเองถือเป็นผลผลิตจากความ
เป็นไปของประวัติศาสตร์ที่พิสูจน์ให้เห็นว่ารัฐไม่เคยจําเป็นสําหรับผู้คนในยุคเข้าปุาล่าสัตว์ และ
ด้วยสาเหตุของการที่รัฐนั้นไม่เคยจําเป็นมาก่อนนั้นเอง อิทธิพลในการสร้างความจําเป็นใน
ช่วงเวลาที่เปลี่ยนไปก็ย่อมเป็นไปได้ และความเป็นไปได้ที่เกิดขึ้น จากปัจจัยทางประวัติศาสตร์
นั้นก็ย่อมทําให้เกิดความจําเป็น การที่สิ่งหนึ่งได้เข้าไปสร้างความสําคัญในชีวิตประจําวันได้จึง
ถือเป็นผลผลิตจากความเป็นไปได้จากสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นและประกอบสร้างขึ้นมา
สํานึกชุมชนเรื่องสิทธิในสภาวะสมัยใหม่ที่ผูกโยงเข้ากับกฎหมาย หรือสถาบันทางสังคม
ถือเป็นความเป็นไปได้ของสิทธิชุมชนในการทําหน้าที่ต่อชุมชนนั้นได้อย่างหนึ่ง ถึงกระนั้นการ
สร้างความเป็นไปได้ไม่ใช่เรื่องที่จะสถาปนาได้ด้วยการไม่คํานึงถึงสิ่งที่ผ่านมาเลย การอาศัย
เพียงอํานาจของความเป็นสมัยใหม่ที่คอยตัดทอนสิ่งที่ถูกมองว่าไม่จําเป็ นตามความเข้าใจแบบ
สมัยใหม่นั้นก็คงไม่ใช่เรื่องที่ถูกต้องนัก เพราะสิ่งที่จะต่อรองกับกระบวนการในวาทกรรมที่
พยายามห่อหุ้ม ห้อมล้อม และครอบงําสังคมให้เป็นไปนั้น คือการอาศัยการกําหนดความหมาย
ด้วยมูลฐานของการมีอยู่ และไม่ใช่แค่รู้ถึงการมีอยู่ของตัวตน แต่ยังหมายความถึ งอํานาจอื่นที่
ชุมชนปฏิสัมพันธ์จนประกอบขึ้นเป็นวิธีคิดและวิถีชีวิต
6. สิทธิชุมชนบริบทด้านกฎหมายในประเทศไทย : การเคลื่อนไหวภายใต้กรอบรัฐธรรมนูญ
สิทธิชุมชนเพิ่งถูกนํามากําหนดอย่างแพร่หลายในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช 2540 ซึ่งถือกันว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าไปมีส่วนในการร่าง
และเสนอแนวคิดที่ทันสมัยต่อการปฏิรูปประเทศไทยไปสู่ประชาธิปไตยในหลายประเด็นรวมถึง
เรื่องสิทธิชุมชน ซึ่งได้บัญญัติไว้ในมาตรา 43 บุคคลและชุมชนย่อมมีสิทธิ
(1) อนุรักษ์ฟื้นฟู หรือส่งเสริมภูมิปัญญา ศิลปะ วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม
และจารีตประเพณีอันดีงามทั้งของท้องถิ่นและของชาติ
24