ในขณะเดียวกันก็มีกลุ่มทุนสนับสนุนจากยุโรปอยู่บ้างแต่กลุ่มไม่ได้มองว่านั่นเป็นความช่วยเหลือ
หลักไปนอกเหนือจากแนวทางที่กลุ่มได้วางไว้
จากสองกรณีที่กล่าวมาข้างต้นจะเห็นได้ว่าการยึดพื้นที่ถือเป็นกลยุทธ์สําคัญในการ
ขยายปริมณฑลการรับรู้ปัญหา ซึ่งลักษณะสิทธิชุมชนจากทั้งสองกรณีถือเป็นประเด็นที่ไม่ได้
เฉพาะเจาะจงแก่สองพื้นที่ทั้งในบราซิลหรือภาคใต้ของประเทศไทย แต่ยังคงเป็นประเด็นปัญหา
ร่วมสมัยในหลาย ๆ พื้นที่บนโลก อย่างไรก็ตาม ข้อสังเกตสําคัญอีกประการจากทั้งสองกรณีคือ
การจัดการและขับเคลื่อนกลุ่มด้วย “องค์ความรู้” โดยเฉพาะความรู้ด้านกฎหมาย อีกทั้งในที่นี้
กลุ่ ม MSTยั ง เป็ น ตั ว อย่ า งที่ ดี ใ นการขั บ เคลื่ อ นประเด็ น ปั ญ หาสิ ท ธิ ของประชาชน ซึ่ ง
นอกเหนื อ จากประสบความสํ า เร็ จ ในการทวงสิ ท ธิ จั ด สรรทรั พ ยากรจากรั ฐ บาลแล้ ว
ยังขับเคลื่อนด้านองค์ความรู้ที่จําเป็นต่อการจัดการทรัพยากรในส่วนของที่ดินที่ได้รับการจัดสรร
อีกด้วย
4. ความเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิชุมชนของไทย
การศึ ก ษาประเด็ น สิ ท ธิ ชุ ม ชนในสั ง คมไทยนั้ น ยั ง ถื อ ว่ า ไม่ น านนั ก นั บ จากช่ ว งเวลา
ในช่ว งแรกของการศึกษาซึ่งเกี่ยวข้ องกั บสิทธิ ผ่านขบวนการชาวนาในช่วงปี 2530 ต่ อด้ว ย
ประเด็นสิทธิในทรัพยากรซึ่งรัฐ ได้เข้ามามีบทบาทในการจัดการ งานศึกษาในช่วงเวลาดังกล่าว
ยังได้วิเคราะห์ไปจนถึ งโครงสร้างทางเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ที่มี รัฐทําหน้าที่ในการเข้า
แย่งชิงทรัพยากรชุมชน จนกระทั่งพัฒนาการทางการศึกษาสิทธิชุมชนไทยได้ดําเนินเรื่อยมา
จนกระทั่งมีการให้ความหมายสิทธิชุมชนไว้ว่า "เป็นสิทธิร่วม" เหนือทรัพย์สินของชุมชนที่ชุมชน
จะต้องดูแลร่วมกัน (ประภาส ปิ่นตบแต่งและกฤษฎา บุญชัย, 2551)
ในงานวิจัยของเลิศชาย ศิริชัย (ชลธิรา สัตยาวัฒนา, บรรณาธิการ, 2546) ได้กําหนด
พื้นที่การศึกษาสิทธิชุมชนในภาคใต้โดยอาศัยลักษณะความสําคัญทางด้านเวลาของแต่ละชุมชน
มากําหนดจากชุมชนหมู่บ้าน 5 แห่งในภาคใต้ สิ่งที่พบจากงานศึกษานี้คือความสัมพันธ์ในการ
ใช้ทรัพยากรกับระบบการจัดการทรัพยากรชุมชน อันมีฐานคิดสําคัญเกี่ยวกับเรื่องความเชื่อคติ
ท้ อ งถิ่ น เข้ ามามี บ ทบาทต่ อ สํ านึ ก ในการจั ด การทรั พ ยากร ตลอดจนระบบการผลั ด เปลี่ ย น
หมุ น เวี ย นกรรมสิ ท ธิ์ ผ่ า นการจั บ จองใช้ ส อยในพื้ น ที่ นั้ น ๆ จนกระทั่ ง นํ า ไปสู่ ก ารเชื่ อ ม
ความสัมพันธ์ระหว่างชุมชน ซึ่งการกําหนดความหมายของสิทธิชุมชนในบริบทนี้เองไม่ต่างจาก
22