แสดงความเหนือกว่าด้วยการสร้างความหมายผ่านวาทกรรม (Discourse) ต่าง ๆ วาทกรรม
จึ ง เป็ น สิ่ ง สํ าคั ญ ทั้ ง ในแง่ ข องระบบ และกระบวนการ ในการประกอบสร้ า ง (constitute)
เอกลักษณ์ (Identity) และความหมาย (Significant) ที่เป็นไปในสังคมที่ห่อหุ้มสังคมผ่าน
ความรู้ ความจริง อํานาจ หรือตัวตนของเราเอง วาทกรรมจึ งเป็นการปฏิบัติการทางสังคม
มากกว่าการที่จะอธิบายว่าวาทกรรมนั้นเป็นเพียงถ้อยคําที่แสดงออกมา (ไชยรัตน์ เจริญสิน
โอฬาร, 2542, น.3-5) ดังเช่นที่ปรากฏในงานเขียนหลายชิ้นของMichel Foucault (1926 –
1984) ซึ่งงานเขียนของเขาจัดเป็นหนึ่งทฤษฎีสกุลหลังโครงสร้างนิยม (Post-structuralism)
หรือหลังสมัยใหม่ (Post-modern)
ในขณะที่ Antonio Gramsci (1891 – 1937) นักคิดคนสําคัญสํานักมาร์กซิสต์ใหม่
(Neo-Marxist) ได้ชี้ให้เห็นถึงสิ่งที่เรียกว่าอํานาจนํา (Hegemony) ซึ่งเป็นอํานาจที่ชนชั้น
ปกครองหรื อ กลุ่ ม การเมื อ งได้ ส ถาปนาคุ ณ ค่ า เชิ ง ศี ล ธรรมเชิ ง การเมื อ ง และวั ฒ นธรรม
จนกระทั่งกลายเป็นแบบแผนพฤต���กรรมปฏิบัติในสังคมหนึ่งได้ (Coutinho, C. N.) จริงอยู่ที่
กระบวนวิธีทางวาทกรรมอาจมีผลในการกําหนดคุณค่า หรือวิธีคิดทางสังคม ซึ่งในแนวคิ ดเรื่อง
อํานาจนําของ Antonio Gramsci ก็มองเช่นนั้น แต่ในขณะเดียวกัน ในกรอบคิดการเมือง
วัฒนธรรม อํานาจนําเป็นสิ่งที่กําหนดได้ทั้งจากรัฐและสังคม(เกษียร เตชะพีร, 2559) เครื่องมือ
ทางวัฒ นธรรมจึ งไม่ใช่สิ่ง ที่ถู กผู กขาดในฐานะเครื่ องมือ ของชนชั้ นนํา ตามความเข้า ใจแบบ
วัฒนธรรมการเมืองอีกต่อไป ซึ่งจากกรอบคิดเรื่องอํานาจนํา แสดงให้เห็นถึงความเป็นไปได้ใน
การปฏิบัติการทางสังคมผ่านเครื่องมือทางวัฒนธรรม อันจะช่วยให้สิทธิชุมชนสามารถสร้าง
กระบวนการในการต่อรองกับอํานาจนํา และการครอบงําทางวาทกรรมของรัฐ ในสภาวะของ
ความเป็ น สมั ย ใหม่ นี้ ไ ด้ ซึ่ ง ความสํ า คั ญ ข องก รอบคิ ด แ บบหลั ง สมั ย ใหม่ เ หล่ า นี้
นักมานุษยวิทยาอย่าง Arturo Escobar (1952 – ปัจจุบัน) ได้นําแนวคิดหลังสมัยใหม่มาปรับ
ใช้กับแนวคิดการเมืองเชิงนิเวศ (Political Ecology) ให้สอดรับกันซึ่งเรียกว่า Poststructural Political Ecology ซึ่งช่วยเพิ่มความน่าสนใจในการศึกษาการเมืองเชิงนิเวศ
(Bryant, Raymond L., Bailey, Sinead, jt.auth.) อันมีลักษณะปัญหาเกี่ยวกับสิทธิชุมชนที่
เกิ ด ขึ้ น ในสั ง คมชนบท หรือ สั ง คมชายขอบ ในขณะเดีย วกั น ปั ญ หาสิ ทธิชุ ม ชนในเมื อ งเอง
การต่อรองผ่านการกําหนดคุณค่าการให้ความหมายทางวัฒนธรรม ยังเป็นกระบวนการรื้อสร้าง
(Reconstruction) ซึ่งช่วยในการต่อรองในประเด็นปัญหาเรื่องสิทธิชุมชนระหว่างรัฐ และ
สังคมดําเนินไปอย่างง่ายดาย กระนั้น การกําหนดในกระบวนการการต่อรองเพื่อให้เป็นไปตาม
13