รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘
๓
สถานการณ์ปี ๒๕๕๘
ในปี ๒๕๕๘ กสม. ได้ รั บ ค� ำ ร้ อ งขอให้ ต รวจสอบการละเมิ ด
สิทธิมนุษยชน จ�ำนวนทั้งสิ้น ๕๘๐ เรื่อง ซึ่งเมื่อจ�ำแนกค�ำร้องตาม
ประเภทของสิทธิที่เกี่ยวข้องแล้ว พบว่า มีค�ำร้องที่ผู้ร้องอ้างว่า
ถู ก ละเมิ ด สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนในกระบวนการยุ ติ ธ รรม ๑๕๐ ค� ำร้ อ ง
เมื่อเทียบกับปี ๒๕๕๗ ซึ่งมีจ�ำนวน ๑๗๔ ค�ำร้อง พบข้อสังเกต
ว่าจ�ำนวนการร้องเรียนว่าถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนในกระบวนการ
ยุ ติ ธ รรมน้ อ ยลง โดยสิ ท ธิ ใ นกระบวนการยุ ติ ธ รรมที่ มี ก ารร้ อ ง
เรียนโดยกล่าวอ้างว่ามีการละเมิดสิทธิมนุษยชนโดยเจ้าหน้าที่ของ
รัฐในกระบวนการยุติธรรม ได้แก่ สิทธิของผู้ต้องหา สิทธิของ
ผู้เสียหาย สิทธิในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม และสิทธิของ
ผู้ต้องขัง นอกจากนี้ ยังพบว่ามีผู้ยื่นค�ำร้องเพื่อขอให้ตรวจสอบ
การละเมิดสิทธิมนุษยชนจากการใช้อ�ำนาจของทหาร จ�ำนวน ๘
ค�ำร้อง๒๘ เช่น กรณีควบคุมตัวจากเหตุการณ์เดินทางไปอุทยาน
ราชภั ก ดิ์ กรณี ค วบคุ ม ตั ว จากเหตุ ก ารณ์ ท� ำ กิ จ กรรมเพื่ อ ร� ำ ลึ ก
ครบรอบ ๑ ปี รัฐประหาร บริเวณหน้าหอศิลปวัฒนธรรมกรุงเทพ
อย่ า งไรก็ ต าม รั ฐ ได้ มี ค วามพยายามในการที่ จ ะ
ท� ำ ให้ ป ระชาชนเข้ า ถึ ง กระบวนการยุ ติ ธ รรม
และได้ รั บ ความช่ ว ยเหลื อ จากรั ฐ ในการเข้ า ถึ ง
ความยุติธรรม โดยการตรากฎหมายและปรับแก้
กฎหมายหลายฉบับ เช่น พระราชบัญญัติกองทุน
ยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๕๘ พระราชบัญญัติค่าตอบแทน
ผู้เสียหาย และค่าทดแทน และค่าใช้จ่ายแก่จ�ำเลย
ในคดี อ าญา พ.ศ. ๒๕๔๔ ร่ า งพระราชบั ญ ญั ติ
ราชทัณฑ์ พ.ศ. .... ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา
ความอาญา และประมวลกฎหมายอาญา เป็นต้น
เป็นต้น โดยในปี ๒๕๕๗ มีผู้ยื่นค�ำร้องเพื่อขอให้ตรวจสอบการ
ละเมิดสิทธิมนุษยชนจากการใช้อ�ำนาจของ คสช. จ�ำนวน ๒๖ ค�ำร้อง
จะเห็นได้ว่ามีจ�ำนวนที่น้อยกว่าปีที่ผ่านมา แต่ยังคงเป็นสถานการณ์
ด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรมที่น่ากังวลอย่างต่อเนื่อง
สถานการณ์ ก ารน� ำ ผู ้ ต ้ อ งหาแถลงข่ า วต่ อ สื่ อ มวลชนและท� ำ แผนประกอบ
ค�ำรับสารภาพยังคงปรากฎในช่วงปีที่ผ่านมาซึ่งเป็นการที่ผู้บังคับใช้กฎหมาย
มีการปฏิบตั ติ อ่ ผูถ้ กู กล่าวหาหรือผูต้ อ้ งหาอย่างไม่สอดคล้องกับหลักการสันนิษฐาน
ว่ า เป็ น ผู ้ บ ริ สุ ท ธิ์ มี ก ารน� ำ ตั ว ผู ้ ถู ก กล่ า วหามาแถลงข่ า วต่ อ หน้ า สื่ อ มวลชน
โดยไม่มีการปิดบังใบหน้า หรือการน�ำตัวไปท�ำแผนประกอบค�ำรับสารภาพ
ที่อาจมีความเสี่ยงต่อความปลอดภัยของจ�ำเลยหรือผู้ถูกกล่าวหา เช่น กรณี
การถูกรุมประชาทัณฑ์ อาทิ การน�ำตัวผู้ถูกกล่าวหาและพวกข้อหาจ้างวานฆ่า
เจ้าอาวาสวัดป่าตอสีเสียด จังหวัดอุดรธานี มาแถลงข่าวที่ส�ำนักงานต�ำรวจ
แห่งชาติ๒๙ การน�ำผู้ต้องหาข้อหาท�ำร้ายผู้อื่นจนเสียชีวิต ไปท�ำแผนประกอบ
ค�ำรับสารภาพ ทีจ่ งั หวัดกาญจนบุร๓๐
ี การน�ำผูถ้ กู กล่าวหาวัย ๑๗ ปีทำ� แผนประกอบ
รับค�ำสารภาพข้อหาใช้อาวุธปืนท�ำร้ายผูอ้ นื่ ทีจ่ งั หวัดบึงกาฬ๓๑ การน�ำผูถ้ กู กล่าวหา
ข้อหาฆ่าข่มขืนเด็กหญิงอายุ ๙ ปี ไปแถลงข่าวและท�ำแผนประกอบค�ำรับสารภาพ
ทีจ่ งั หวัดนครพนม ๓๒ เป็นต้น
๒๘ ค�ำร้องที่ ๑๐/๒๕๕๘ ค�ำร้องที่ ๕๑/๒๕๕๘ ค�ำร้องที่ ๑๖๕/๒๕๕๘ ค�ำร้องที่ ๓๔๑/๒๕๕๘ ค�ำร้องที่ ๕๗๖/๒๕๕๘ ค�ำร้อง ๕๗๗/๒๕๕๘ ค�ำร้องที่ ๕๗๘/๒๕๕๘ ค�ำร้องที่ ๕๗๙/๒๕๕๘ ดู
รายละเอียดได้ที่ <http://hris.nhrc.or.th/nhrc/2015/Examine Complaint/xamine Complaint Progress List.aspx#/> (เข้าดู ณ วันที่ ๒๘ มีนาคม ๒๕๕๙)
๒๙ ดูรายละเอียดได้ที่ <http://morning-news.bectero.com/social-crime/28-Mar-2015/35877 >(เข้าดู ณ วันที่ ๒๘ มีนาคม ๒๕๕๙)
๓๐ ดูรายละเอียดได้ที่ <http://news.truelife.com/detail/3349589>(เข้าดู ณ วันที่ ๒๘ มีนาคม ๒๕๕๙)
๓๑ ดูรายละเอียดได้ที่ <www.thairath.co.th/content/541134>(เข้าดู ณ วันที่ ๒๘ มีนาคม
๓๒ ดูรายละเอียดได้ที่ <www.youtube.com/watch?v=1NenJYu_dM>(เข้าดู ณ วันที่ ๒๘ มีนาคม ๒๕๕๙)
39