รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘
๒.๓ การบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติที่ดินและป่าไม้
มีชมุ ชนจ�ำนวนมากทีไ่ ด้รบั ผลกระทบจากค�ำสัง่ คสช. ที่ ๖๔/๒๕๕๗ และที่ ๖๖/๒๕๕๗ อันเนือ่ งมาจากการทีเ่ จ้าหน้าทีร่ ฐั เข้าไป
ด�ำเนินการขับไล่รื้อท�ำลายทรัพย์สินของประชาชน ที่พักอาศัยหรือท�ำกินในพื้นที่ป่า ซึ่งยังไม่มีความชัดเจนของการถือครอง
กรรมสิทธิ์ หรือยังเป็นข้อพิพาทของการถือครอง และใช้ประโยชน์ในพื้นที่ เนื่องจากมีหลักฐานที่เปลี่ยนแปลงไปตามนโยบาย
ของรัฐบาลในแต่ละช่วงแตกต่างกันออกไป ทั้งนี้ กสม. ได้ตรวจสอบกรณีร้องเรียนในลักษณะดังกล่าว และมีข้อเสนอแนะ
เชิ ง นโยบายไปยั ง คณะรั ฐ มนตรี โดยเน้ น ย�้ ำ ความส� ำ คั ญ ของการส่ ง เสริ ม และคุ ้ ม ครองสิ ท ธิ ชุ ม ชน พร้ อ มกั บ สนั บ สนุ น
การมีสว่ นร่วมของประชาชนและชุมชนในพืน้ ทีใ่ นการแก้ไขปัญหา โดยจะต้องไม่สง่ ผลกระทบต่อประชาชนผูย้ ากไร้ ผูท้ มี่ รี ายได้
น้อยและผู้ไร้ที่ดินที่ท�ำกิน ซึ่งได้อยู่อาศัยหรือท�ำกินในพื้นที่ก่อนที่ค�ำสั่ง หรือกฎหมายนั้น ๆ จะมีผลบังคับใช้ รวมถึงการตรวจ
สอบหลักฐานและแก้ไขปัญหาข้อพิพาทต่าง ๆ อย่างเหมาะสม
๒.๔ การพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษ
นโยบายการจั ด ตั้ ง เขตพั ฒ นาเศรษฐกิ จ พิ เ ศษในพื้น ที่ช ายแดนเชื่อ มต่อ กับประเทศเพื่อ นบ้านในอาเซียน ตามประกาศ
คณะกรรมการนโยบายพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษ ที่ ๑/๒๕๕๘ ลงวันที่ ๑๙ มกราคม ๒๕๕๘ และที่ ๒/๒๕๕๘ ลงวันที่ ๒๔ เมษายน
๒๕๕๘ ใน ๑๐ พืน้ ที่ ควบคูก่ บั ค�ำสัง่ หัวหน้า คสช. ที่ ๑๗/๒๕๕๘ เรือ่ ง การจัดหาทีด่ นิ เพือ่ ใช้ประโยชน์ในเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ
เป็นผลให้เกิดการเพิกถอนสภาพที่ดินต่าง ๆ ให้ตกเป็นที่ราชพัสดุ และไม่อยู่ภายใต้บังคับข้อก�ำหนดเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์
ตามกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวม ซึ่งส่งผลกระทบต่อประชาชนจ�ำนวนมาก กสม. ได้ด�ำเนินการตรวจสอบลักษณะ
การใช้ที่ดินและทรัพยากรสาธารณประโยชน์ในพื้นที่ตามแผนการลงทุน และเวนคืนที่ดินเพื่อจัดหาพื้นที่ และการจ่ายค่าชดเชย
ที่ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง
๒.๕ สิทธิทางการศึกษา
ในด้านความเหลื่อมล�้ำและโอกาสในการเข้าถึงการศึกษา พบว่า เด็กและเยาวชนในประเทศไทยมีโอกาสได้รับการศึกษา
เพิ่มมากขึ้น แต่ยังมีบางส่วนที่ไม่สามารถเข้าถึงการศึกษาขั้นพืน้ ฐานได้ ในขณะที่มปี ระชากรทีเ่ ข้าเรียนระดับอุดมศึกษาลดน้อย
ลงกว่าครึ่งของประชากรที่เข้ารับการศึกษาทั้งหมด และมีการออกจากระบบการศึกษากลางคันในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน
เพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในช่วงที่มีการเลื่อนชั้นจากระดับมัธยมศึกษาตอนต้นไปยังระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
ในขณะทีม่ จี ำ� นวนผูเ้ รียนระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพจนส�ำเร็จการศึกษาจ�ำนวนลดน้อยลง ส่วนในด้านคุณภาพการศึกษาตาม
ตัวชี้วัดที่มีต่อการศึกษาขั้นพื้นฐานใน ๓ ด้าน พบว่าด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน (O-NET PISA) ยังอยู่ในค่าเฉลี่ยที่ค่อนข้างต�่ำ
หรือไม่น่าพอใจมากนัก ด้านความสามารถในการคิดของผู้เรียน (GAT) มีคะแนนที่ต�่ำกว่าปีที่ผ่านมา และด้านความสามารถ
ในการอ่าน เขียนและค�ำนวณของประชากรอายุ ๖ ปีขึ้นไป พบว่า ในกลุ่มเด็กและเยาวชน อายุ ๑๕ - ๒๔ ปี เป็นผู้ที่มีทักษะ
ทัง้ ๓ ด้านครบ คิดเป็นร้อยละ ๙๑.๑ ของประชากรในกลุม่ เด็กและเยาวชนทัง้ หมด ในขณะทีย่ งั พบข้อจ�ำกัดของระบบการบริหาร
จัดการการศึกษาที่ไม่กระจายอ�ำนาจ การบริหารจัดการในท้องถิ่นยังมีปัญหาเรื่องคุณภาพและการเข้าถึงการศึกษา โดยระบบ
การศึกษาที่ถูกก�ำหนดจากส่วนกลาง การไม่ตอบสนองต่อความต้องการและบริบททางวัฒนธรรมที่แตกต่างหลากหลาย
๒.๖ สิทธิด้านสุขภาพ
ประเทศไทยก�ำลังเข้าสูส่ งั คมของประชากรสูงวัยเพิม่ มากยิง่ ขึน้ ท�ำให้มคี วามเสีย่ งในการบริหารจัดการระบบประกันสุขภาพของ
ประเทศทีม่ อี ยู่ ทัง้ หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ การประกันสังคม และสวัสดิการข้าราชการ ซึง่ ท�ำให้รฐั บาลพยายามน�ำแนวทาง
การท�ำประกันสุขภาพโดยอาจให้ภาคเอกชนเข้ามามีสว่ นร่วมในการบริหารจัดการ อีกทัง้ รัฐบาลยังพยายามด�ำเนินมาตรการต่าง ๆ
ที่เป็นการยกระดับคุณภาพการให้บริการด้านส���ธารณสุขและสุขภาพของประชาชน โดยการเสริมสร้างความเข้มแข็ง
XVII