‫ބތުކޮށްދޭންޖެހެއެވެ‪ .‬ހަމައެހެންމެ‪ ،‬މިފަދަ ފަރާތްތަކަށް އެހެންފަރާތެއްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ވޯޓުލުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމުގެ‬ ‫ސާ ި‬ ‫ބން‬ ‫ބ ު‬ ‫އިޚްތިޔާރު ކުރިއާލާ ރެކޯޑްކޮށް ނުވަތަ ރަޖިސްޓްރީކުރުމަކާނުލައި އަދި އެ ފަރާތުގެހުރި ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއްގެ ސަ ަ‬ ‫ބނާކޮށް އެ ފުރުޞަތު ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ވޯޓުފޮށީގެ ވެރިޔާއަށް‬ ‫އެކަން ވަގުތުން ވަޒަންކޮށް ކުރެވޭ ޓެސްޓަކަށް ި‬ ‫ބދީފައިއޮތްއޮތުމަކީ‪ ،‬ޖިސްމާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް އެންމެ އެކަށޭނަގޮތެއްގައި‬ ‫ލި ި‬ ‫ރައްކާތެރިކޮށްދެވޭ އިންތިޒާމްތަކެއްނޫންކަމުގައި ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪ .51‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ފެނުމުގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކަށް އެ ފަރާތްތައް‬ ‫ބރު‪11/2008 :‬‬ ‫ބރު‪( 3/2023 :‬ޤާނޫނު ނަން ަ‬ ‫ބނުންވާނަމަ އަމިއްލައަށް ވޯޓުލުމުގެ ފުރުޞަތު ޤާނޫނު ނަން ަ‬ ‫ޭ‬ ‫ބހޭ ޢާންމު ޤާނޫނު) އަށް ‪ 3‬ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަށުން ފޯރުކޮށްދެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ބތަކާ ެ‬ ‫(އިންތިޚާ ު‬ ‫އެހެންކަމުން‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ރަޖިސްޓްރީ އާއި ވޯޓާރސް ރެޖިސްޓްރީ ގުޅުވާދޭ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކޮށް‪،‬‬ ‫ބރުވެރިކަމާއި ކަރާމާތްތެރިކަމާއި މިނިވަންކަމާއެކު‬ ‫ބއިކަން ދުރާލާ ދެނެގަނެ‪ ،‬އަ ު‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަކީ ކޮ ަ‬ ‫ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރުކުރެވޭނެ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމަށް ހުށަހަޅަމެވެ‪.‬‬ ‫ބރު‪8/2010 :‬‬ ‫ބލާއިރު‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން މާނަކޮށްދީފައިވަނީ ޤާނޫނު ނަން ަ‬ ‫‪ .52‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ނިޒާމަށް ަ‬ ‫(ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއި މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނު) ގައެވެ‪.‬‬ ‫އެގޮތުން‪ ،‬މި ޤާނޫނުގެ ‪ 14‬ވަނަ މާއްދާގައި ޖިސްމާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމުގެ އިތުރުން ނަފްސާނީ ނުވަތަ ޙިއްސުތަކުގެ‬ ‫ނޫނީ ސިކުނޑީގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަމަކީވެސް ނުކުޅެދުންތެރިކަންކަމުގައި މާނަކޮށްދީފައިވެއެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް‪ ،‬ޤާނޫނު‬ ‫ބހޭ ޢާންމު ޤާނޫނު) އަށް ‪ 1‬ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުގެ ‪ 45‬ވަނަ‬ ‫ބތަކާ ެ‬ ‫ބރު ‪( 11/2008‬އިންތިޚާ ު‬ ‫ނަން ަ‬ ‫ބދީފައިވަނީ ހަމައެކަނި‬ ‫ބން އެހެން މީހެއްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ވޯޓުލުމުގެ ފުރުޞަތު ލި ި‬ ‫ބ ު‬ ‫މާއްދާގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއްގެ ސަ ަ‬ ‫ބން ވޯޓު ކަރުދާހުގައި ފާހަގަ ޖެހުމަށް ނުކުޅެދޭ ފަރާތެއް ކަމުގައި ވާނަމަ އެކަންޏެވެ‪.‬‬ ‫ބ ު‬ ‫ޖިސްމާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއްގެ ސަ ަ‬ ‫ބން މީހެއްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ވޯޓުލުމަށް އިޚްތިޔާރުކުރާ ފަރާތަކަށް ޤާނޫނުން އެ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނަފްސާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއްގެ ސަ ަ‬ ‫ބދީފައި ނެތުމަކީ އެ ފަރާތްތަކުގެ ވޯޓުލުމުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރު ނުވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތް ކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫ފުރުޞަތު ލި ި‬ ‫އެހެންކަމުން‪ ،‬ނަފްސާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން އެހެން މީހެއްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ވޯޓުލުމަށް‬ ‫ބދިނުމަށް ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު އިޞްލާޙުކުރުމަށް ހުށަހަޅަމެވެ‪.‬‬ ‫އިޚްތިޔާރުކުރާ ފަރާތްތަކަށް އެ ފުރުޞަތު ލި ި‬ ‫‪46‬‬ ‫‪du‬‬