4
“การปฏิบัติที่แตกต่างกัน (Differentiation of Treatment ) จะไม่ก่อให้เกิดการเลือกปฏิบัติ
(Discrimination) หากพิจารณาเกณฑ์สาหรับการปฏิบัติที่แตกต่างกันนั้นเปรียบเทียบกับวัตถุประสงค์และ
จุดมุ่งหมายของสนธิสัญญาแล้วมีความชอบธรรมหรือตกอยู่ในขอบเขตมาตรา 1 ย่อหน้า 4 ของสนธิสัญญา
นี้ ในการพิ จ ารณาเกณฑ์ ดั ง กล่ า ว คณะกรรมการยอมรั บ ว่ า การกระท าใดการกระท าหนึ่ ง อาจมี
วั ต ถุ ป ระสงค์ ห ลากหลาย ดั ง นั้ น ในการก าหนดว่ า การกระท าอั น หนึ่ ง ส่ ง ผลขั ด แย้ ง ต่ อ หลั ก การตาม
สนธิสัญญานี้ คณะกรรมการจะพิจารณาว่าการกระทานั้นก่อให้เกิดผลกระทบอันไม่สามารถอ้างเหตุที่ชอบ
ธรรม (Unjustifiable Desperate Impact) ต่อบุคคลที่ถูกจาแนกความแตกต่างด้วยเหตุแห่งเชื้อชาติ สีผิว
บรรพบุรุษ สัญชาติ ถิ่นกาเนิด”
อนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ (Convention on the
Elimination of All Forms of Discrimination against Women หรือ CEDAW) วางหลักเกี่ยวกับ
ความเสมอภาคและการห้ามเลือกปฏิบัติไว้ใน ข้อ 1 ดังนี้
“เพื่อความมุ่งประสงค์ของอนุสัญญานี้ คาว่า “การเลือกปฏิบัติต่อสตรี” จะหมายถึงการแบ่งแยก
การกีดกันหรือการจากัดใดๆเพราะเหตุแห่งเพศซึ่งมีผลหรือความมุ่งประสงค์ที่จะทาลายหรือทาให้เสื่อมเสีย
การยอมรับการได้อุปโภคหรือการใช้สิทธิโดยสตรีโดยไม่เลือกสถานภาพด้านการสมรสบนพื้นฐานของความ
เสมอภาคของบุรุษและสตรีของสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานในด้านการเมืองเศรษฐกิจสังคมวัฒนธรรมพลเมือง
หรือด้านอื่นๆ”
กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (International
Covenant on Economic, Social and Cultural Rights หรือ ICESCR) วางหลักเกี่ยวกับความ
เสมอภาคและการห้ามเลือกปฏิบัติไว้ใน ข้อ 2 ดังนี้
“รัฐภาคีแห่งกติกานี้รับที่จะประกันว่าสิทธิทั้งหลายที่ระบุไว้ในกติกานี้ปราศจากการเลือกปฏิบัติ
ใดๆ เรื่องเชื้อชาติ สีผิว เพศ ภาษา ศาสนา ความคิดเห็นทางการ��มืองหรือความคิดเห็นอื่นใด ชาติหรือ
สังคมดั้งเดิม ทรัพย์สินกาเนิดหรือสถานะอื่น”
นอกจากนี้ ความเห็นทั่วไป (General Comment)6 ได้อธิบายความหมายของการเลือกปฏิบัติใน
กรอบของ ICESCR ว่า
“การเลือกปฏิบัติโดยตรง (Direct Discrimination) เกิดขึ้นเมื่อบุคคลได้รับการปฏิบัติในลักษณะ
ที่พึงพอใจน้อยกว่าบุคคลอื่น ในสถานการณ์เดียวกันด้วยเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ เช่น การจ้างงานใน
สถาบันการศึกษาหรือการสมัครสมาชิกในสหภาพการค้านั้นอยู่บนพื้นฐานของความคิดเห็นทางการเมือง
ของลูกจ้างหรือผู้สมัคร การเลือกปฏิบัติทางตรงรวมถึงการกระทาที่ส่งผลร้ ายหรือการละเว้นการกระทา
บางอย่างบนพื้นฐานจากเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ..” ดังนั้นจะเห็นได้ว่าในกรณีการเลือกปฏิบัติโดยตรงนั้น
เห็นได้ชัดเจนจากตัวมาตรการหรือกฎหมายว่ามีเนื้อหาที่กาหนดเงื่อนไขแตกต่างกันสาหรับบุคคลบางกลุ่ม
ด้วยเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติต่างๆ
อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิของคนพิการ (Convention on the Rights of Persons with
Disabilities หรือ CRPD) กาหนดความหมายของ “การเลือกปฏิบัติเพราะเหตุแห่งความพิการ” ไว้ว่า
“หมายถึง ความแตกต่าง การกีดกัน หรือ การจากัด บนพื้นฐานของความพิการ ซึ่งมีความมุ่งประสงค์หรือ
6
General comment NO. 20 Non-discrimination in economic, social and cultural rights (art. 2, para. 2, of
the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights)