12
แผนยุทธศาสตร์คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560 - 2565
เหมืองแร่12 โครงการพัฒนาต่าง ๆ13 อุตสาหกรรม14 ตลอดจนผลกระทบจากการพัฒนาพลังงาน โรงไฟฟ้าและ
ปิโตรเลียม15 และอื่น ๆ ผลกระทบที่เกิดจากการดาเนินโครงการพัฒนาและอุตสาหกรรมต่าง ๆ นามาซึ่ง
ความขั ด แย้ ง ระหว่ า งชุ ม ชนกั บ ผู้ ป ระกอบการเอกชนที่ เ ข้ า ไปด าเนิ น การและหน่ ว ยงานรั ฐ มาโดยตลอด
และส่งผลให้มีผู้นาชุมชนที่คัดค้านการดาเนินโครงการในบางพื้นที่ ถูกข่มขู่ คุกคาม และบางรายถูกทาร้าย
จนเสียชีวิต แต่ยังไม่สามารถนาตัวผู้กระทาความผิดมาลงโทษได้
(7) การค้ามนุษย์ แรงงานข้ามชาติจากประเทศพม่า ลาว และกัมพูชา ประมาณ 2 - 3 ล้านคน
รวมทั้งแรงงานไทยมักจะเป็นผู้ เสี ยหายจากการค้ามนุษย์ โดยมัก จะถูกบังคับขู่เข็ญ หลอกลวงให้เข้าสู่ การใช้
แรงงานหรือถูกกดขี่ในธุรกิจประมงและอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง อีกทั้งต้องทางานหนักในเรือประมงสัญชาติไทย
ที่ล่องเรืออยู่ในน่านน้าไทยและน่านน้าสากล มีชั่วโมงทางานยาววันละ 18 - 20 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และได้รับค่าแรง
เพียงเล็กน้อย นอกจากนี้ มีการข่มขู่ที่จะตัดเงินค่าจ้าง และขู่ว่าจะไม่จ่ายเงินค่าจ้างเต็มจานวน แรงงานข้ามชาติ
บางคนถูกข่มขู่และทุบตีบนเรือประมงที่แล่นในทะเลเป็นเวลาหลายปีติดต่อกัน ส่วนสตรีและเด็กจะถูกหลอกลวง
ให้ค้าบริการทางเพศในไทยหรือถูกส่งไปประเทศอื่น แรงงานเหล่านี้เสี่ยงต่อการถูกเอาเปรียบจากนายหน้า
และถูกละเมิดสิทธิจากนายจ้างและเจ้าหน้าที่รัฐ ด้วยเหตุนี้ รัฐบาลจึงได้พยายามแก้ปัญหาแรงงานข้ามชาติ
ทีเ่ ข้าเมืองมาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย โดยออกประกาศ คสช. หลายฉบับเพื่อจัดการกับปัญหาดังกล่าว
(8) สิทธิและสถานะบุคคลของคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ ผู้อพยพ คนไทยพลัดถิ่นและผู้หนีภัยจากการสู้รบ
ปัจจุบันประเทศไทยมีกลุ่มบุคคลผู้มีปัญหาสถานะบุคคลเป็นจานวนมาก ปัญหาด้านสถานะบุคคลที่พบโดยทั่วไป
คือ การที่บุคคลที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย แต่ไม่มีสถานะบุคคล เช่น กลุ่มชาติพันธุ์ โดยอาศัยตั้งถิ่นฐานกระจาย
อยู่ตามภูมิภาคต่าง ๆ ใน 67 จังหวัด จานวน 56 กลุ่ม มีประชากรรวมประมาณ 6,100,000 คน หรือร้อยละ 9.68
ของประชากรประเทศ แม้ จ ะมี ก ารตรากฎหมายเพื่ อ แก้ ปั ญ หาการละเมิ ด สิ ท ธิ ด้ า นสถานะบุ ค คล อาทิ
คนไทยพลั ดถิ่น พระราชบั ญญัติสั ญชาติ (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2555 ได้กาหนดให้ บุคคลได้รับสิ ทธิขั้นพื้นฐาน
ด้านการรักษาพยาบาลถึงแม้จะไม่มีสถานะบุคคล และได้รับสิทธิทางการศึกษา อย่างไรก็ดี การเข้าถึงสิทธิ
และสวัสดิการขั้นพื้นฐานในการดารงชีวิตตามมาตรฐานที่เหมาะสม โดยลักษณะภูมิประเทศในการตั้งถิ่นฐาน
ของกลุ่มชาติพันธุ์นั้น ส่วนใหญ่ตั้งอยู่ห่างไกลในถิ่นทุรกันดาร ในขณะที่รั ฐยังไม่สามารถกระจายการพัฒนา
ได้อย่างทั่วถึง ทาให้ในหลายพื้นที่ไม่สามารถเข้าถึงสิทธิและสวัสดิการต่าง ๆ ได้อย่างสมบูรณ์ได้16 นอกจากนี้
เจ้าหน้าที่ด้านทะเบียนราษฎรมักละเลย ล่าช้า และปฏิบัติโดยยึดถือตามมติคณะรัฐมนตรีเป็นหลัก ทั้ง ๆ ที่
ในหลายกรณีมีกฎหมายบัญญัติไว้แล้วให้ดาเนินกา��ได้
12
13
14
15
16
ได้ แ ก่ กรณี ปั ญ หาด้ า นมลพิ ษ และสิ่ ง แวดล้ อ มจากการท าเหมื อ งแร่ กรณี ผ ลกระทบต่ อ สุ ข ภาพของประชาชนอั น เกิ ด จาก
การทาเหมืองแร่ กรณีปัญหาจากการสูบและต้มน้าเกลือ กรณีปัญหาจากการขุดดินและดูดทราย และกรณีปัญหาเกี่ยวกับการฟื้นฟู
สภาพพื้นที่ภายหลังการทาเหมืองแร่
ได้แก่ กรณีเกี่ยวกับโครงการก่อสร้างท่าเทียบเรือและโครงสร้างวิศวกรรมชายฝั่ง กรณีเกี่ยวกับข้อพิพาทที่ดินชายฝั่งทะเล และกรณี
ความขัดแย้งเกี่ยวกับนโยบายและกิจกรรมทางทะเลต่าง ๆ รวมถึงความช่วยเหลือภายหลังธรณีพิบัติภัยสึนามิ
ได้แก่ กรณีปัญหามลพิษจากโรงงานอุตสาหกรรม กรณีปัญหาการจัดการขยะหรือกากอุตสาหกรรม และกรณีปัญหาความขัดแย้ง
ในการจัดการสิ่งแวดล้อมอันเกี่ยวเนื่องกับโรงงานอุตสาหกรรมอื่น ๆ
ได้แก่ กรณีการสารวจและขุดเจาะปิโตรเลียม กรณีการดาเนินโครงการไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงชีวมวล เชื้อเพลิงถ่านหิน พลังงานลม
พลังงานน้า และพลังงานแสงอาทิตย์ และกรณีปัญหาสิ่งแวดล้อมและผลกระทบด้านสุขภาพจากโครงการด้านพลังงานที่ดาเนิน
โครงการแล้ว
สานักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ. (2556). รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และ
รายงานผลการปฏิบัติงานประจาปี พ.ศ. 2555. หน้า 22 – 23.