๔.๑.๒ ชุมชนบ้ำนกลำง ตั้งอยู่หมู่ ๕ ตาบลบ้านดง อาเภอแม่เมาะ จังหวัดลาปาง เป็นชุมชนกะเหรี่ยง (โปว์) คนส่วน ใหญ่นับถือศาสนาคริสต์ การประกอบอาชีพส่วนใหญ่ คือ ทาไร่หมุนเวียน ทานาตามที่ราบลุ่มริมหุบเขา ทาสวนมะแขว่น เลี้ยงสัตว์ วัว ควาย หมู ไก่ เป็ด หาของป่าเพื่อนามาบริโภคและขายเป็นรายได้หลัก เช่น หน่อไม้ (ไผ่หก) น้าผึ้ง เป็นต้น อาณาเขตติดต่อกับชุมชนใกล้เคียง ทางทิศเหนือ ติดหมู่บ้าน แม่ส้าน อาเภอแม่เมาะ จังหวัดลาปาง ทางทิศใต้ ติดหมู่บ้านจาปุย อาเภอแม่เมาะ จังหวัดลาปาง ทิศตะวันตก ติดหมู่บ้านปู่จ้อย อาเภอเมือง จังหวัดลาปาง ทิศตะวันออก ติดกับหมู่บ้านปงปางหละ อาเภองาว จังหวัดลาปาง ลักษณะทางกายภาพสภาพทั่วไปเป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อน สภาพป่าเป็ นป่าเบญจพรรณ สลับ กับป่าเต็งรังและมีพื้นที่ราบตามหุบเขาและเชิงเขา เพียงร้อยละ ๕ ของพื้นที่ทั้งหมด ชุมชนบ้านกลาง ตั้งอยู่สูงกว่าระดับน้าทะเลปานกลาง ประมาณ ๕๐๐–๖๐๐ เมตร ลักษณะที่ตั้งของหมู่บ้านอยู่กลางหุบ เขาหินปูน ล้อมรอบด้วยภูเขา ๗ ลูก ซึ่งเป็นต้นน้าของลาห้วยเล็ กๆ จานวน ๑๗ สาย ไหลลงสู่ห้ว ย แม่มายและห้วยแม่ตาและไหลลงสู่แม่น้ายม ปัจจุบันอยู่เขตอุทยานแห่งชาติถ้าผาไทและเขตป่าสงวน แห่งชาติ ด้ า นการจั ด การทรั พ ยากรธรรมชาติ ชุ ม ชนเริ่ ม ต้ น การแบ่ ง เขตป่ า อย่ า งชั ด เจนเริ่ ม เมื่ อ ปี พ.ศ.๒๕๓๘ แต่ก่อนหน้านั้นชุมชนได้ใช้ประโยชน์จากป่าเหมือนปัจจุบันแต่แบบแผนการดูแลรักษาป่า อย่างไม่ชัดเจนและไม่เป็นระบบหลังจากที่ชุมชนได้รับผลกระทบจากนโยบายของรัฐบาลในเรื่องของการ จัดการทรัพยากรและต้องการไล่คนออกจากป่าและขณะเดียวกันชุมชนถูกอุทยานประกาศทับพื้น จึง ก่อให้เกิดการตื่นตัวและนาไปสู่การรวมตัวกัน มีการแต่งตั้ง คณะกรรมการป่าชุมชนบ้านกลางขึ้น เมื่อ พ.ศ.๒๕๓๘ เพื่อเป็นคณะทางานในการดูแลจัดการป่าของหมู่บ้านพร้อมกับมีวางแผนกิจกรรมในการ ดูแลป่า ทางชุมชนเห็นความจาเป็นในการแบ���งประเภทของป่าตามลักษณะการใช้ประโยชน์ป่าเนื่องจาก ต้องการรักษาสมดุลของป่า และต้องการให้หน่วยงานหรือบุคคลภายนอกได้เห็นถึงกระบวนการในการ ดูแลจัดการป่าของชุมชน เกณฑ์ในการใช้แบ่ง การใช้ประโยชน์จากป่าของชาวบ้าน แบ่งตามความคุ้นเคย รู้จักห้วยรู้จัก ดอย และก็ลักษณะของป่า การบอกกล่าวแก่คนภายนอกนั้นให้สังเกตลักษณะ สันห้วย และดอยสาคัญ เป็ น หลั ก ชุมชนจะรู้ ว่าเขตป่าตรงไหนใช้ประโยชน์ด้านไหนและป่าที่ใช้ประโยชน์ในด้านต่า งๆ เช่น จะอนุรักษ์ตรงไหน ป่าหากินตรงไหนและใช้สอยตรงไหน การแบ่งขอบเขตของป่าเป็นการควบคุมการใช้ ประโยชน์จากป่าอย่างสิ้นเปลืองและทาให้การดูแลจัดการป่าของชุมชนง่ายขึ้น ชุมชนแบ่งป่าออกเป็น ๔ ประเภท โดยให้ความหมายตามลักษณะการตามใช้ประโยชน์และการ ดูแลรักษา ดังนี้ ๑) ป่าชุมชนอนุรักษ์ เป็นป่าพื้นที่กว้างที่สุด ห้ามตัดไม้ล่าสัตว์ทุกชนิด ยกเว้นหาสมุนไพร ต่าง ๆ และสามารถเก็บเอาหน่อไม้ได้ เพราะการเอาหน่อไม้สามารถทาให้แตกหน่อมากขึ้น เช่น ห้วยมะหลอด เป็นเขตที่ชาวบ้านได้เข้าไปเอาหน่อไม้หกเป็ นจานวนมาก ถือว่าเป็นแหล่งใหญ่ในการเอาหน่อไม้หก ถึงแม้จะมีทากเยอะ เพราะว่าชื้นมาก ช่วงที่มีการเข้าไปเอาหน่อไม้ ช่วงเดือนมิถุนายนถึง กัน ยายน ของทุกปี การตัดหน่อไม้เป็นข้อยกเว้นและทุกครั้งที่คนอื่นถามหรือเจ้าหน้าที่ถามชุมชนต้องตอบและ ๕๓