กลุ่มองค์กรชุมชนที่สาคัญ คือ กลุ่มอนุรักษ์ จัดการทรัพยากรธรรมชาติ ทีต่ ั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ.๒๕๑๘ เพื่ อ ช่ ว ยกั น ดู แ ลรั ก ษาทรั พ ยากรป่ า ไม้ ท าแนวกั น ไฟ ตรวจล่ า ตระเวร ตั้ ง กฎระเบี ย บชุ ม ชนและ คณะกรรมการ ถ่ายทอดองค์ความรู้รุ่นสู่รุ่น เป็นต้น โดยมีนายปรีชา ศิริ เป็นประธานคณะกรรมการ ต่อมาใน พ.ศ.๒๕๒๕ ได้มีการปรั บ โครงสร้างคณะกรรมการ จนถึง พ.ศ.๒๕๔๒ ได้มีการปรับปรุ ง กฎระเบียบและโครงสร้างคณะกรรมการอย่างต่อเนื่อง การท าเกษตร คื อ การผลิ ต หลั ก ของชุ ม ชนควบคู่ กั บ การจั ด การระบบการใช้ ที่ ดิ น และ ทรัพยากรธรรมชาติในชุมชน ใน ๓ ลักษณะหลัก คือ ๑) การทาไร่หมุนเวียนเป็นลักษณะการใช้ที่ดินแบบหน้าหมู่มีการหมุนเวียนประมาณ ๗-๑๐ ปี ต่อรอบ แต่ล ะแปลงประมาณ ๕ ไร่ เป็นการรักษาพันธุ์พื้นบ้านไว้อย่างต่อเนื่องในชุมชนและมีการ กาหนดขอบเขตพื้นที่ไร่หมุนเวียนไว้อย่างชัดเจน ในพื้นที่รักษาเขตป่าชุมชน ๒) รูปแบบวนเกษตรจะใช้พื้นที่ที่ติดกับบริเวณหมู่บ้าน จะปลูกต้นชาเป็นหลักผสมผสานกับป่า ไม้และนาพลับพันธุ์ดีมาต่อกับกิ่งพลับป่า การใช้ประโยชน์ตั้งแต่การใช้สอย สมุนไพร นามาเป็นอาหาร และขายเป็นรายได้ระดับล่างสุดจากลาห้วย ก็จะขุดบ่อเลี้ยงปลาและเลี้ยงหมู เลี้ยงเป็ด ๓) การทานา เป็นการใช้พื้นที่ที่ไม่มีความลาดชันมากและมีน้าไหลผ่านอย่างเพียงพอในชุมชน “หย่ อ มบ้ า นหิ น ลาดนอก” ประวัติความเป็น มาจากค าบอกเล่ า ของผู้ เฒ่ าในชุ มชนเล่ า ว่ า คนที่ตั้งถิ่นฐานที่บ้านหินลาดนออกคนแรก คือ นายตุ จอมติ เป็นคนจังหวัดเชียงราย มีภรรยาเป็นคน อาเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อแต่งงานแล้วได้ย้ายเข้าไปอยู่ที่บ้านชมพู อาเภอแม่อาย จากนั้นได้ย้าย กลับมาอยู่บริเวณ ห้วยโท อาเภอเวียงป่าเป้า บ้านห้วยทรายขาว บ้านแม่ฉาง บ้านป่าปูนสิงห์ บ้านห้วย โต้ง ประมาณ พ.ศ.๒๔๑๑ ได้ย้ายจากบ้านหินลาดใน มาอยู่ที่บ้ายเซยา เพื่อมาทานา แต่อยู่ได้ไม่นาน เพราะเชื่อว่าผีดุ แล้วได้ย้ายไปอยู่อีกฝั่งของลาห้วย หรือบ้านหินลาดนอกปัจจุบัน ขณะนั้นมีคนบ้านมา ด้วยกันจานวน ๕ ครอบครัว มีนายเทอเนอเป็นฮี่โข่ (หัวหน้าหมู่บ้าน) ซึ่งดารงตาแหน่งได้ไม่นานลูกทั้ง ๒ คนของนายเทอเนอได้เสียชีวิต ชาวบ้านเชื่อว่าเกิดจากการทาผิดธรรมเนียมเพราะคนที่จะเป็น หัวหน้า หมู���บ้านต้องเป็นพี่ แต่นายเทอเนอเป็นลูกพี่ลูกน้อง โดยหลังจากนั้นนายเทอเนอ จึ งย้ายไปอยู่บ้านหิน ลาดใน และนายตุ๊ จอมติ จึงเป็นฮี่โข่ (หัวหน้าหมู่บ้าน) เดิมทีป่าบริเวณบ้านหินลาดนอกเป็นที่เลี้ยงสัตว์และสวนยาสูบของคนพื้นราบบริเวณนั้นเรียกว่า ป่ าหลวงหรื อห้ ว ยหม้อ และได้อนุ ญาตให้ ช าวบ้านใช้พื้นที่บริเวณเลี้ ยงสั ตว์และบุก เบิกเป็นที่ ท านา หลั ง จากนั้ น ได้ มี ช าวบ้ า นอพยพเข้ า มาอยู่ อ าศั ย ในหมู่ บ้ า นหิ น ลาดนอกมากขึ้ น จนถึ ง ปั จ จุ บั น ประวัติศาสตร์ชุมชนที่สาคัญ คือ พ.ศ.๒๕๒๗ ชาวบ้านหินลาดนอกได้ เริ่มทดลองปลูกข้าวโพดในช่วง พ.ศ.๒๕๒๙-๒๕๓๐ มีการเข้ามาสัมปทานป่าไม้และมีการตัดถนนเข้ามาในหมู่บ้านและ พ.ศ.๒๕๓๔ ชุมชนเข้าร่วมโครงการดอยเวียงผา เพื่อพัฒนาบนพื้นที่สูงส่งเสริการปลูกพืชเศรษฐกิจ เช่น กาแฟและไม้ ผลยืนต้น อาณาเขตติดต่อ ทิศเหนือ ติดกับบ้านป่าตึง ตาบลบ้านโป่ง ทิศตะวันออก ติดกับบ้านโป่งเทวี ตาบลบ้านโป่ง ทิศตะวันตก ติดกับบ้านห้วยหินลาดใน ตาบลบ้านโป่ง ทิศใต้ ติดกับบ้านป่าคา ตาบลป่างิ้ว ๔๘