ในส่่ วนที่่� เ กี่่� ย วข้้ อ งกัั บ การใช้้ เ สรีี ภ าพ
ของสื่่�อมวลชน ได้้ปรากฏกรณีีที่่�อาจกระทบต่่อการใช้้
เสรีีภาพ ได้้แก่่ ข้้อกำหนดออกตามความในมาตรา 9
แห่่ง พ.ร.ก. การบริิหารราชการในสถานการณ์์ฉุุกเฉิิน
พ.ศ. 2548 (ฉบัับที่่� 29) ลงวัันที่่� 29 กรกฎาคม 2564
ซึ่่�งมีีเนื้้�อหาเป็็นการจำกััดการใช้้เสรีีภาพของสื่่�อมวลชน
ในส่่ วน การทำหน้้ า ที่่� ข องสื่่� อ มวลชนในพื้้� นที่่� ชุุ ม นุุ ม
สาธารณะที่่�มีีการเผชิิญหน้้าระหว่่างเจ้้าหน้้าที่่�ควบคุุม
ฝููงชนและผู้้�ชุุมนุุมอยู่่�บ่่อยครั้้ง� พบว่่า มีีสื่อ่� มวลชนได้้รับั
ผลกระทบและบาดเจ็็บระหว่่างการปฏิิบัติั หน้
ิ า้ ที่่�ควบคุุม
การชุุมนุุมสาธารณะ รวมทั้้�งมีีการปฏิิบััติิที่่�ไม่่เหมาะสม
ต่่ อ สื่่� อ มวลชนจากทั้้� ง สองฝ่่ า ย ซึ่่� ง ส่่ ง ผลกระทบต่่ อ
4. ข้้อเสนอแนะ
3
บทที่่�
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
ทั้้�งนี้้� จากการแพร่่ระบาดของโรคโควิิด 19
ทำให้้ สื่่� อ สัั ง คมออนไลน์์ เ ป็็ นพื้้� นที่่� ข นาดใหญ่่ ที่่� มีี
การแสดงความคิิดเห็็นและแลกเปลี่่�ยนข้้อมููลข่่าวสาร
รัั ฐ บาลจึึงมีี ก ารเพิ่่� ม กลไกการจัั ด การข่่ า วปลอม
หรืือ Fake News ไม่่ว่่าจะเป็็นศููนย์์บริิหารสถานการณ์์
การแพร่่ ร ะบาดของโรคติิ ด เชื้้� อ ไวรัั ส โคโรนา 2019
(โควิิด 19) ตลอดจนกลไกการเฝ้้าระวัังและตรวจสอบ
ของ ดศ. และ ตร. ที่่�ได้้ดำเนิินการเกี่่�ยวกัับการแสดง
ความคิิดเห็็นในสื่่�อสัังคมออนไลน์์ที่่�อาจเข้้าข่่ายเป็็น
การกระทำความผิิดตาม พ.ร.บ. ว่่าด้้วยการกระทำความผิิด
เกี่่�ยวกัับคอมพิิวเตอร์์ พ.ศ. 2550 และที่่�แก้้ไขเพิ่่�มเติิม
ที่่�อาจทำให้้เกิิดข้อ้ จำกััดจนเกิินสมควรต่่อการใช้้เสรีีภาพ
ในการแสวงหา รัับ และเผยแพร่่ข้้อมููลข่่าวสาร รวมถึึง
อาจทำให้้ประชาชนหวาดกลััวการแสดงความคิิดเห็็น
และนำไปสู่่�การเซนเซอร์์ตนเอง (Self-censorship)
การใช้้เสรีีภาพของสื่่อ� มวลชนในการนำเสนอข่่าว แม้้จะ
มีีการจััดตั้้�งศููนย์์ประสานงานสื่่�อมวลชนในสถานการณ์์
การชุุมนุุม (ศปสช.) และจััดทำปลอกแขนสััญลัักษณ์์
สื่่�อมวลชนในการทำหน้้าที่่�การรายงานข่่าวการชุุมนุุม
แต่่ มีี เ งื่่� อ นไขต้้ อ งเป็็ นส มาชิิ ก ขององค์์ ก รสื่่� อ จึึงเป็็ น
ข้้อจำกััดในการใช้้เสรีีภาพของสื่่อ� มวลชนอิิสระที่่�ไร้้สังั กััด
ซึ่่� ง มีี จ ำนวนเพิ่่� ม สูู ง ขึ้้� น เนื่่� อ งจากการใช้้ เ ทคโนโลยีี
ของสื่่�อสัังคมออนไลน์์ยุุคสมััยใหม่่ นอกจากนี้้� ยัังมีี
การดำเนิินคดีีในข้้อหาหมิ่่�นประมาทด้้วยการโฆษณา
ต่่ อ สื่่� อ มวลชนเนื่่� อ งจากการรายงานข่่ า ว แต่่ ใ นอีี ก
ด้้ า นหนึ่่� ง ของการทำหน้้ า ที่่� ข องสื่่� อ มวลชน พบว่่ า
มีีการนำเสนอข่่าวที่่�อาจกระทบต่่อสิิทธิิในความเป็็นส่วนตั
่ วั
ของบุุ ค คลที่่� ถูู ก นำมาเสนอ ตลอดจนการเผยแพร่่
มีี เ นื้้� อ หารายการที่่� ไ ม่่ เ หมาะสม ซึ่่� ง เกิิ ดขึ้้� นทั้้� ง จาก
สื่่�อมวลชนหลััก สื่่�อมวลชนอิิสระ รวมถึึงสำนัักข่่าว
ออนไลน์์
กสม. มีีข้้อเสนอแนะเพิ่่�มเติิมต่่อประเด็็น
เสรีีภ าพในการแสดงความคิิดเห็็นและเสรีีภ าพของ
สื่่�อมวลชน ดัังนี้้�
4.1 รััฐบาลควรกำหนดนโยบายให้้หน่ว่ ยงาน
ของรััฐพึึงใช้้ความระมััดระวัังในการดำเนิินคดีีบุุคคล
ที่่�วิพิ ากษ์์วิจิ ารณ์์การบริิหารราชการแผ่่นดินิ โดยเฉพาะ
อย่่ า งยิ่่� ง ที่่� เ กี่่� ย วข้้ อ งกัั บ การจัั ด การสถานการณ์์ ก าร
แพร่่ระบาดของโรคโควิิด 19 เนื่่�องจากประเด็็นด้้าน
สุุขภาพเป็็นประเด็็นสาธารณะที่่�ประชาชนย่่อมสามารถ
แสดงความคิิดเห็็นและวิิพากษ์์วิิจารณ์์ รวมถึึงสะท้้อน
ความกัั ง วลต่่ อ สถานการณ์์ ด้้ า นสุุ ข ภาพของตนโดย
เจตนาบริิสุุทธิ์์�ได้้
4.2 รัั ฐ บ า ล ค ว ร ก ำ ชัั บ ใ ห้้ ห���่่ ว ย ง า น
ที่่�เกี่่�ยวข้้องระมััดระวัังไม่่ให้้กลไกการจััดการข่่าวปลอม
(Fake News) ถููกใช้้ไปด้้วยวััตถุุประสงค์์หรืือแรงจููงใจ
ทางการเมืือง และเพื่่� อ จำกัั ด เสรีี ภ าพในการแสดง
ความคิิดเห็็น และควรนำเสนอข้้อมููลข่่าวสารเพื่่�อให้้
ประชาชนมีี อิิ ส ระในการเลืือกเข้้ า ถึึงข้้ อ มูู ลข่่ า วสาร
ด้้วยวิิจารณญาณของตนเอง
รายงานผลการประเมิินสถานการณ์์
ด้้านสิิทธิิมนุุษยชนของประเทศไทย ปีี 2564
ปััญหาหรืืออุุปสรรค ในปีี 2564 ยัังคงมีี
การดำเนิินคดีีอันั เนื่่อ� งมาจากการใช้้เสรีีภาพในการแสดง
ความคิิดเห็็น ซึ่่�งส่่วนใหญ่่มัักเกิิดขึ้้�นในระหว่่างเข้้าร่่วม
การชุุ ม นุุ ม สาธารณะ และการแสดงความคิิ ด เห็็ น
ในสื่่อ� สัังคมออนไลน์์ ได้้แก่่ การดำเนิินคดีีต่อ่ เด็็ก เยาวชน
และนัักศึึกษา และการดำเนิินคดีีบุคุ คลที่่�วิพิ ากษ์์วิจิ ารณ์์
การบริิหารราชการแผ่่นดิิน บุุคคลในแวดวงการเมืือง
และระบบราชการ โดยเฉพาะอย่่างยิ่่ง� ในส่่วนที่่เ� กี่่ย� วข้้องกัับ
การจััดการสถานการณ์์การแพร่่ระบาดของโรคโควิิด 19
ซึ่่�งเกิิดขึ้้�นอย่่างแพร่่หลายผ่่านสื่่�อสัังคมออนไลน์์
83