การทำหน้้าที่่�ของสื่่อ� มวลชนในการชุุมนุุม
ทางการเมืือง พบปััญหาที่่�สำคััญสองประการ ได้้แก่่
1) การได้้รัับบาดเจ็็บระหว่่างการรายงานสถานการณ์์
การชุุมนุุมสาธารณะ อาทิิ ช่่างภาพสำนัักข่่าวหลัักถููกยิิง
ด้้วยกระสุุนยาง196 หรืือช่่างภาพอิิสระถููกตีีด้ว้ ยกระบอง
ที่่�กล้้องและไหล่่197 และ 2) มีีการขััดขวางการใช้้เสรีีภาพ
ไม่่ว่า่ จะโดยเจ้้าหน้้าที่่�ควบคุุมฝููงชน อาทิิ การให้้ผู้้�สื่อ่� ข่่าว
อิิสระยุุติิการถ่่ายทอดสดเพราะไม่่มีีบััตรสื่่�อ มวลชน
การตั้้ง� ด่่านตรวจค้้นและจำกััดพื้้นที่่
� ท� ำงานของผู้้�สื่อ่� ข่่าว
อิิสระ การนำตััวผู้้�สื่่�อข่่าวอิิสระไปสอบถามและให้้ยุุติิ
การถ่่ า ยทอดสด 198 หรืือการกระทำของประชาชน
ที่่�เป็็นการขััดขวางการใช้้เสรีีภาพ อาทิิ การประกาศงด
ลงพื้้�นที่่�ถ่่ายทอดสดเหตุุการณ์์การชุุมนุุมที่่�แยกดิินแดง
ของสำนัั ก ข่่ า วออนไลน์์ เ นื่่� อ งจากถูู ก ข่่ ม ขู่่�คุุ ก คาม 199
หรืือผู้้�สื่อ่� ข่่าวอิิสระถููกทำร้้ายร่่างกายขณะกำลัังรายงาน
ข่่าวที่่�หน้้าเรืือนจำพิิเศษกรุุงเทพมหานคร200 เป็็นต้้น
ในปีี 2564 ยัังปรากฏกรณีีการดำเนิินคดีี
ต่่ อ การทำหน้้ า ที่่� สื่่� อ มวลชนของอดีี ต บรรณาธิิ ก าร
สำนัักข่่าวสิ่่�งแวดล้้อมแห่่งหนึ่่�งในข้้อหาหมิ่่�นประมาท
ด้้วยการโฆษณา ตามประมวลกฎหมายอาญา จาก
การแจ้้งความร้้องทุุกข์์ของบริิษััทเหมืืองแร่่ในเมีียนมา
เนื่่� อ งจากรายงานข่่ า วผลกระทบที่่� เ กิิ ดขึ้้� นจ าก
การประกอบกิิ จ การ 201 ทั้้� ง นี้้� อดีี ต บรรณาธิิ ก าร
คนดัังกล่่าวเคยถููกฟ้้องร้้องโดยบริิษัทั เดีียวกัันเนื่่อ� งจาก
การรายงานข่่าวมาแล้้วครั้้�งหนึ่่�งเมื่่�อปีี 2560202
3
บทที่่�
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
กิิ จ การกระจายเสีี ย ง กิิ จ การโทรทัั ศน์์ และกิิ จ การ
โทรคมนาคมแห่่งชาติิ (กสทช.) แจ้้งผู้้�รัับใบอนุุญาต
การให้้บริิการอิินเทอร์์เน็็ตทุกุ รายทราบ และตรวจสอบ
ข้้อความหรืือข่่าวสารจากเลขที่่�อยู่่�ไอพีี (IP address)
และให้้ ร ะงัั บ การให้้ บ ริิ ก ารอิิ น เทอร์์ เ น็็ ต แก่่ เ ลขที่่� อ ยู่่�
ไอพีีนั้้�นทัันทีี ซึ่่�งต่่อมาสำนัักข่่าวหลายแห่่งได้้ร่่วมกััน
ยื่่� นฟ้้ อ งนายกรัั ฐ มนตรีี แ ละในฐานะผู้้�อำนวยการ
ศููนย์์บริิหารสถานการณ์์โควิิด 19 ต่่อศาลแพ่่ง เมื่่�อวัันที่่�
2 สิิงหาคม 2564 ขอให้้ศาลมีีคำพิิพากษาเพิิกถอน
ข้้อกำหนดฯ ฉบัับที่่� 29 และขอให้้ศาลไต่่สวนคำร้้อง
ขอคุ้้�มครองชั่่ว� คราวในเหตุุฉุกุ เฉิิน ซึ่่ง� ศาลแพ่่งได้้มีคี ำสั่่ง�
ห้้ามนายกรััฐมนตรีีบัังคัับใช้้ข้้อกำหนดดัังกล่่าวจนกว่่า
ศาลจะมีีคำสั่่�งเปลี่่�ยนแปลงเป็็นอย่่างอื่่�น195 อย่่างไรก็็ดีี
นายกรััฐมนตรีีได้้ประกาศยกเลิิกข้้อกำหนดดัังกล่่าว
เมื่่�อวัันที่่� 9 สิิงหาคม 2564 หลัังการประกาศใช้้ได้้เพีียง
12 วััน
ใน���ารทำหน้้าที่่�กำกัับดููแลสื่่�อมวลชน
ของ กสทช. ได้้ดำเนิินการตามกฎหมายและรัับเรื่่�อง
ไว้้ตรวจสอบรููปแบบ วิิธีีการ และขอบเขตของการใช้้
เสรีีภาพของสื่่อ� มวลชน เช่่น สั่่ง� ปรัับรายการ “Voice GO”
จาก สรุุปคำฟ้้องขอเพิิกถอนข้้อกำหนดฯ ฉบัับที่่� 29 คืืนเสรีีภาพสื่่�อให้้กัับประชาชน, โดย iLAW, 2 สิิงหาคม 2564.
สืืบค้้นจาก https://ilaw.or.th/node/5933
196
จาก ช่่างภาพ The MATTER ถููกยิิงโดยกระสุุนยาง ระหว่่างปฏิิบััติิหน้้าที่่�แม้้ว่่าจะสวมปลอกแขนสื่่�อมวลชนชััดเจน,
โดย The Matter, 19 ตุุลาคม 2564. สืืบค้้นจาก https://thematter.co/brief/149608
197
จาก ช่่างภาพอิิสระ อีีกดวงตาของประชาชน, โดย Voice Online, 20 สิิงหาคม 2564. สืืบค้้นจาก https://voicetv.
co.th/read/o7WmfB0hX
198
จาก ขอสื่่อ� ยุุติไิ ลฟ์์สด-ไม่่ให้้เข้้าพื้้�นที่่หน้
� า้ แฟลตดิินแดง ใน ม็็อบ11กัันยา: คฝ. เปิิดปฏิิบัติั กิ ารยึึดคืืนดิินแดง ตร.นครบาล
เผยจัับ ผู้้�ชุุ มนุุม 52 คน, โดย BBC News ไทย, 12 กัั นยายน 2564. สืืบค้้ นจาก https://www.bbc.com/thai/
thailand-58534241
199
จาก ประกาศ กองบรรณาธิิการ สำนัักข่่าว The Room 44 [อ้้างอิิงจากสถานะเฟซบุ๊๊�ก]. โดย The Room 44,
24 กัันยายน 2564. สืืบค้้นจาก https://www.facebook.com/theroom44/posts/1272898916539700
200
จาก ชุุลมุุน! มวลชนสาวหมััดใส่่สื่่�อ ฉุุนถููกกล่่าวหาปาระเบิิด [อ้้างอิิงจากสถานะเฟซบุ๊๊�ก]. โดย The Room 44,
13 ตุุ ล าคม 2564. สืืบค้้ นจ าก https://www.facebook.com/watch/?ref=search&v=246957097341678&
external_log_id=
201
จาก อััยการนครปฐมสั่่�งฟ้้องนัักข่่าวสิ่่�งแวดล้้อมรายงานคดีีเหมืืองแร่่ดีีบุุกไทยในเมีียนมา ก่่อนได้้ประกัันตััว,
โดย ประชาไท, 1 ธัันวาคม 2564. สืืบค้้นจาก https://prachatai.com/journal/2021/12/96200
202
จาก นัักข่่าวเนชั่่�น ถููกบริิษััทเหมืืองเมีียนมาฟ้้องหมิ่่�นประมาท [ฐานข้้อมููลคดีี]. โดย iLaw, 12 พฤศจิิกายน 2564.
สืืบค้้นจาก https://freedom.ilaw.or.th/case/787
รายงานผลการประเมิินสถานการณ์์
ด้้านสิิทธิิมนุุษยชนของประเทศไทย ปีี 2564
195
79