3. การประเมิินสถานการณ์์
พััฒนาการหรืือความก้้าวหน้้า ในปีี 2564
มีีความก้้าวหน้้าในการพััฒนากฎหมายที่่�สอดคล้้องกัับ
ข้้อเสนอแนะตามแผนสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ ฉบัับที่่� 4
และแผนปฏิิ บัั ติิ ก ารระดัั บ ชาติิ ว่่ า ด้้ ว ยธุุ ร กิิ จกัั บ
สิิทธิิมนุุษยชน เพื่่�อคุ้้�มครองนัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชน
โดยมีีการเสนอร่่างกฎหมายและแก้้ไขเพิ่่�มเติิม จำนวน
3 ฉบัับ ได้้แก่่ การเสนอร่่าง พ.ร.บ. คุ้้�มครองพยานในคดีี
อาญา (ฉบัับที่่� ..) พ.ศ. .... เพื่่อ� ให้้การคุ้้�มครองครอบคลุุมถึึง
ผู้้�แจ้้งเบาะแสในคดีีอาญา ซึ่่ง� รวมถึึงนัักป้้องสิิทธิิมนุุษยชน
ตลอดจนความพยายามในการเสนอร่่ า ง พ.ร.บ.
ค่่าตอบแทนผู้้�เสีียหาย และค่่าทดแทน และค่่าใช้้จ่า่ ยแก่่
ผู้้�ต้้องหาและจำเลยในคดีีอาญา พ.ศ. .... และร่่าง พ.ร.บ.
นอกจากนี้้� ในการพิิจารณาคดีีที่่�นัักปกป้้อง
สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนถูู ก ฟ้้ อ งมีี ก รณีี ที่่� ศ าลมีี ค ำพิิ พ ากษา
จนถึึงที่่�สุดที่่
ุ เ� ป็็นคุณ
ุ ต่่อนัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชนหลายราย
เช่่น กรณีีศาลฎีีกาได้้พิิพากษายกฟ้้องคดีีที่่�นัักกิิจกรรม
ด้้านสิิทธิิแรงงานชาวอัังกฤษ ถููกบริิษััทเอกชนฟ้้อ ง
เรีียกค่่าเสีียหาย และกรณีีศาลฎีีกามีีคำสั่่ง� ไม่่รับั ฟ้้องคดีีที่่�
อดีีตคนงาน 3 คนและผู้้�ประสานงานเครืือข่่ายเพื่่�อสิิทธิิ
แรงงานข้้ามชาติิถููกบริิษััทเอกชนฟ้้องคดีีอาญา ทั้้�งยัังมีี
ความคืืบหน้้ า ในการดำเนิิ น คดีี ก รณีี ส มาชิิ ก สกต.
ที่่� ถูู ก ลอบยิิ ง ซึ่่� ง ศาลได้้ มีี ค ำพิิ พ ากษาจำคุุ ก จำเลย
พร้้อมให้้ชดใช้้ค่่าเสีียหาย จึึงนัับเป็็นกรณีีที่่�สามารถนำ
ตััวผู้้�กระทำผิิดมาลงโทษตลอดจนทำให้้เกิิดการเยีียวยา
แก่่นัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชนอย่่างเป็็นรููปธรรม และ
ต้้องนำตััวผู้้�กระทำผิิดในคดีีอื่่�นมาเข้้าสู่่�กระบวนการ
ยุุติิธรรมด้้วยเช่่นเดีียวกััน
ปััญหาหรืืออุุปสรรค ในทางปฏิิบััติิยัังไม่่มีี
มาตรการที่่�ชัดั เจนในการคุ้้�มครองนัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชน
ตามปฏิิ ญ ญาว่่ า ด้้ ว ยนัั ก ปกป้้ อ งสิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนของ
สหประชาชาติิ ตลอดจนข้้อเสนอแนะคณะกรรมการ
ประจำอนุุสัญ
ั ญา CEDAW ในประเด็็นผู้้�หญิงิ นัักปกป้้อง
สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนอย่่ า งเป็็ นรูู ปธ รรม โดยพบว่่ า ยัั ง คงมีี
การดำเนิินคดีีกัับนัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชน ซึ่่�งส่่งผล
ให้้ บุุ ค คลดัั ง กล่่ า วเกิิ ด ภาระในการจัั ดส รรเวลาและ
ค่่าใช้้จ่า่ ยระหว่่างต่่อสู้้�คดีีในกระบวนการยุุติธิ รรม ทั้้�งยััง
อาจส่่ ง ผลให้้ เ กิิ ด ความหวาดกลัั ว และเป็็ นอุุ ปส รรค
ในการทำหน้้าที่่�นักั ปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชน โดยเฉพาะอย่่างยิ่่ง�
การดำเนิินคดีีต่่อนัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชนที่่�เป็็นผู้้�หญิิง
เช่่น กรณีีทนายความหญิิงซึ่่�งถููกแจ้้งความในหลายคดีี
จาก ข้้อเสนอแนะที่่� 4/2564 เรื่่�อง ข้้อเสนอแนะมาตรการหรืือแนวทางในการส่่งเสริิมและคุ้้�มครองนัักปกป้้อง
สิิทธิิมนุุษยชนหรืือผู้้�พิิทัักษ์์สิิทธิิมนุุษยชน.
156
จาก คำร้้องที่่� 112/2563 เรื่่�อง สิิทธิิและเสรีีภาพในชีีวิิตและร่่างกาย กรณีีขอความคุ้้�มครองให้้นัักปกป้้อง
สิิทธิิมนุุษยชนและตรวจสอบกรณีีการเสีียชีีวิิต.
155
3
บทที่่�
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
กสม. ได้้ มีี ข้้ อ เสนอแนะมาตรการ
หรืือแนวทางในการส่่งเสริิมและคุ้้�มครองนัักปกป้้อง
สิิทธิิมนุุษยชนไปยัังกระทรวงยุุติธิ รรม โดยเสนอแนะให้้
ดำเนิินการติิดตามผลการดำเนิินการตามแผนปฏิิบัติั กิ าร
ระดัับชาติิว่่าด้้วยธุุรกิิจกัับสิิทธิิมนุุษยชนอย่่างจริิงจััง
ให้้มีีการศึึกษาแนวทางพััฒนากฎหมาย ระเบีียบ หรืือ
มาตรการเพื่่� อป้้ อ งกัั น การดำเนิิ น คดีี เชิิ ง ยุุ ท ธศาสตร์์
เพื่่� อ ต่่ อ ต้้ า นการมีี ส่่ วนร่่ ว มของสาธารณชน รวมถึึง
มีี ข้้ อ เสนอแนะไปยัั ง สำนัั ก งานตำรวจแห่่ ง ชาติิ แ ละ
กรมสอบสวนคดีีพิิเศษให้้เร่่งรััดสืืบสวนสอบสวนคดีี
เกี่่�ยวกัับการบัังคัับให้้สููญหาย ตลอดจนการอำนวย
ความสะดวกให้้ ผู้้� ได้้ รัั บ ผลกระทบสามารถเข้้ า ถึึง
ข้้อมููลความคืืบหน้้าของการดำเนิินคดีีและชะตากรรม
ของผู้้�ถููกบัังคัับให้้สููญหาย155 นอกจากนี้้� กสม. ได้้มีี
รายงานผลการตรวจสอบกรณีีการลอบสัังหารชาวบ้้าน
จำนวน 4 คน จากการคััดค้้านการทำเหมืืองแร่่ในพื้้�นที่่�
จ. หนองบััวลำภูู และอยู่่�ระหว่่างการจััดทำรายงาน
ผลการตรวจสอบกรณีีการลอบยิิงสมาชิิก สกต.156
แก้้ไขเพิ่่�มเติิมประมวลกฎหมายวิิธีพิี จิ ารณาความอาญา
(ฉบัับที่่� ..) พ.ศ. .... อัันจะส่่งผลให้้นักั ปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชน
ได้้รับั การช่่วยเหลืือเยีียวยาจากการถููกดำเนิินคดีีปิดกั้้
ิ น�
การมีีส่่วนร่่วมสาธารณะ เป็็นต้้น
รายงานผลการประเมิินสถานการณ์์
ด้้านสิิทธิิมนุุษยชนของประเทศไทย ปีี 2564
2.3 การดำเนิินการของ กสม.
67