4.1 การพิิ จ ารณาร่่ า ง พ.ร.บ. ป้้ อ งกัั น
และปราบปรามการทรมานและการกระทำให้้บุุคคล
สููญหาย พ.ศ. .... รััฐสภาควรพิิจารณาโดยคำนึึงถึึง
ความสอดคล้้องตามอนุุสััญญา CAT และอนุุสััญญา
CPED ให้้ครบถ้้วน เพื่่�อให้้กฎหมายสามารถป้้องกััน
และแก้้ไขปััญหาการทรมานและการกระทำให้้บุุคคล
สููญหายได้้อย่่างมีีประสิิทธิิผล และรััฐบาลควรมอบหมาย
ให้้หน่ว่ ยงานที่่�เกี่่ย� วข้้องเตรีียมความพร้้อมในด้้านต่่าง ๆ
ให้้ประเทศไทยเข้้าเป็็นภาคีีอนุุสััญญา CPED ตามที่่�
ได้้ ล งนามไว้้ ตลอดจนการพิิ จ ารณาให้้ สัั ต ยาบัั น
ต่่อพิิธีีสารเลืือกรัับของอนุุสััญญาต่่อต้้านการทรมาน
และการปฏิิบัติั หรืื
ิ อการลงโทษอื่่นที่่
� โ� หดร้้าย ไร้้มนุุษยธรรม
หรืือที่่�ย่่ำยีีศักั ดิ์์ศรี
� ี (OP-CAT) เพื่่อ� การป้้องกัันการกระทำ
ทรมาน และการจััดตั้้ง� กลไกป้้องกัันการทรมานระดัับชาติิ
(National Preventive Mechanism: NPM) ที่่�เป็็น
หน่่วยงานอิิสระในการตรวจเยี่่ย� มสถานที่่�ที่่มี� กี ารคุุมขััง/
ควบคุุมตััว
4.2 รััฐบาลควรพิิจารณาทบทวนและยกเลิิก
การบัังคัับใช้้กฎหมายหรืือคำสั่่�งบางฉบัับที่่�ให้้อำนาจ
พิิเศษแก่่เจ้้าหน้้าที่่�ผู้้�บัังคัับใช้้กฎหมายในการจัับกุุม
และควบคุุ ม ตัั วบุุ ค คลที่่� ต้้ อ งสงสัั ย ว่่ า กระทำผิิ ด
และใช้้กฎหมายปกติิ คืือ ประมวลกฎหมายวิิธีพิี จิ ารณา
ความอาญาแทน เพื่่� อหลีี กเลี่่�ยงกรณีี ที่่� อาจสุ่่�มเสี่่�ยง
ให้้เกิิดการปฏิิบัติั ที่่ิ ก� ระทบต่่อสิิทธิิมนุุษยชน หรืือหากมีี
ความจำเป็็นต้้องใช้้กฎหมายในลัักษณะดัังกล่่าว ควรมีี
การพิิจารณาปรัับปรุุงแก้้ไขบทบััญญััติิในบางมาตรา
ของกฎหมายเหล่่ า นั้้� น ให้้ มีี ค วามสอดคล้้ อ งกัั บ
หลัักสิิทธิิมนุุษยชนและพัันธกรณีีระหว่่างประเทศที่่�ไทย
เป็็นภาคีี
4.3 รัั ฐ บาลควรมอบหมายให้้ หน่่ ว ยงาน
ที่่� เ กี่่� ย วข้้ อ งจัั ด อบรมเจ้้ า หน้้ า ที่่� อ ย่่ า งต่่ อ เนื่่� อ งเพื่่� อ ให้้
ตระหนัักถึึงความสำคััญของการป้้องกัันการทรมาน
และการกระทำให้้บุุคคลสููญหาย โดยเฉพาะเจ้้าหน้้าที่่�
ผู้้�ปฏิิ บัั ติิ ง านโดยมีี ก ฎหมายอื่่� นที่่� ใ ห้้ อ ำนาจพิิ เ ศษ
4.4 รัั ฐ บาลและหน่่ ว ยงานที่่� เ กี่่� ย วข้้ อ ง
พึึงดำเนิินการให้้ความช่่วยเหลืือหรืืออำนวยความสะดวก
ด้้ า นต่่ า ง ๆ แก่่ ผู้้�ถูู ก กระทำทรมานและครอบครัั ว
ของบุุคคลที่่�ถููกกระทำให้้สููญหาย ทั้้�งในการติิดตาม
เพื่่� อ ทราบชะตากรรมของผู้้�สูู ญ หาย ความคืืบหน้้ า
ของการสอบสวน ตลอดจนการเยีียวยาทางด้้านจิิตใจ
แก่่ญาติิและครอบครััวของผู้้�เสีียหายอย่่างเหมาะสม
3
บทที่่�
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
กสม. มีีข้้อเสนอแนะเพิ่่�มเติิมต่่อประเด็็น
การกระทำทรมานและการบัังคัับให้้สููญหาย ดัังนี้้�
เพิ่่�มเติิมจากประมวลกฎหมายวิิธีีพิิจารณาความอาญา
เช่่น เจ้้าหน้้าที่่�ชุุดปราบปรามยาเสพติิด และเจ้้าหน้้าที่่�
ฝ่่ายความมั่่�นคงในพื้้�นที่่จั� งั หวััดชายแดนภาคใต้้ เป็็นต้น้
รวมทั้้�งควรมีีระบบกำกัับดููแลการปฏิิบัติั งิ านของเจ้้าหน้้าที่่�
ให้้ อ ยู่่�ในขอบเขตของกฎหมายและเคารพสิิ ท ธิิ
และเสรีีภาพของประชาชนอย่่างเคร่่งครััด ในกรณีีที่่�
เกิิดเหตุุการณ์์การกระทำที่่�อ าจเข้้าข่่ายการทรมาน
หรืือการกระทำอื่่�นที่่�โหดร้้าย ไร้้มนุุษยธรรม หรืือที่่�
ย่่ำยีีศัักดิ์์�ศรีี ต้้องมีีการสอบสวนเพื่่�อพิิสููจน์์ข้้อเท็็จจริิง
อย่่างรวดเร็็วโดยปราศจากความลำเอีียง
3.3 นัักปกป้้องสิิทธิิมนุ��ษยชน
1. สถานการณ์์/ปััญหา
สถานการณ์์ทั่่ว� ไปของนัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชน
ในปีี 2564 ยัั ง คงเกี่่� ย วข้้ อ งกัั บ การดำเนิิ น คดีี
เชิิ ง ยุุ ท ธศาสตร์์ เ พื่่� อ ต่่ อ ต้้ า นการมีี ส่่ วนร่่ ว มของ
สาธารณชน รวมถึึงความคืืบหน้้ า ของการดำเนิิ น
กระบวนการยุุติิธรรมในชั้้�นศาล และการดำเนิินคดีี
ต่่อนัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชน ดัังนี้้�
1.1 การถููกฟ้้องร้้องดำเนิินคดีี
ในปีี 2564 มีีรายงานผู้้�ออกมาขัับเคลื่่อ� น
และจััดกิิจกรรมในประเด็็นสิิทธิิมนุุษยชนถููกดำเนิินคดีี
โดยเจ้้าหน้้าที่่�ของรััฐ อาทิิ เจ้้าหน้้าที่่�อาวุุโสฝ่่ายรณรงค์์
เชิิ ง นโยบายของแอมเนสตี้้� อิิ น เตอร์์ เ นชั่่� น แนล
ประเทศไทย ซึ่่�งถููกดำเนิินคดีีร่่วมกัันกระทำความผิิด
ตาม พ.ร.บ. รัักษาความสะอาดและความเป็็นระเบีียบ
เรีียบร้้อยของบ้้านเมืือง พ.ศ. 2535 และ พ.ร.บ. จราจร
ทางบก พ.ศ. 2522 จากการเข้้ า ร่่ ว มกิิ จ กรรม
“คืืน-ยุุติธิ รรม” เพื่่อ� รำลึึกถึึงผู้้�ถููกบัังคัับให้้สูญ
ู หายเนื่่อ� งใน
รายงานผลการประเมิินสถานการณ์์
ด้้านสิิทธิิมนุุษยชนของประเทศไทย ปีี 2564
4. ข้้อเสนอแนะ
63