4. ข้้อเสนอแนะ
ที่่�มา: ผู้้จั� ดั การออนไลน์์
กสม. มีีข้้อเสนอแนะเพิ่่�มเติิมต่่อประเด็็น
สิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรม ดัังนี้้�
3
บทที่่�
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
ปััญหาหรืืออุุปสรรค ในประเด็็นการเข้้าถึึง
กระบวนการยุุติิธรรม พบว่่ายัังคงมีีข้้อจำกััดในการรัับ
ความช่่วยเหลืือจากทั้้�ง พ.ร.บ. ค่่าตอบแทนผู้้�เสีียหาย
และค่่ า ทดแทนและค่่ า ใช้้ จ่่ า ยแก่่ จ ำเลยในคดีี อ าญา
พ.ศ. 2544 และ พ.ร.บ. กองทุุนยุุติิธรรม พ.ศ. 2558
โดยในปีี ง บประมาณ พ.ศ. 2564 มีี จ ำนวนคำร้้ อ ง
ที่่�ยื่่�นเข้้ามาและจำนวนคำร้้องที่่�ได้้รัับการอนุุมััติิน้้อยลง
จากปีี 2563 รวมถึึงการพิิจารณาช่่วยเหลืือทางการเงิิน
แก่่ผู้้�ที่่�ได้้รัับความเสีียหายต่่อชีีวิิต ร่่างกาย จิิตใจ หรืือ
เสรีีภาพจากการทำละเมิิดของเจ้้าหน้้าที่่�หรืือหน่่วยงาน
ของรััฐ ซึ่่�งแม้้ว่่าจะมีีการประกาศระเบีียบใหม่่และมีี
ผู้้�ที่่�เข้้ามายื่่�นคำร้้องขอรัับความช่่วยเหลืือ แต่่ก็็ยัังไม่่มีี
ผู้้�ที่่�เข้้าเกณฑ์์ที่่�จะได้้รัับการอนุุมััติิ หน่่วยงานรััฐจึึงควร
มีีกลไกเสริิมและปรัับปรุุงแก้้ไขกฎหมายเพื่่�อพิิจารณา
ให้้การช่่วยเหลืือทั้้�ง 2 ช่่องทางให้้เข้้าถึึงประชาชน
ได้้มากขึ้้�น ในกระบวนการดำเนิินคดีีอาญาที่่�ล่่าช้้า
แม้้จะมีีคำสั่่�งสำนัักงานตำรวจแห่่งชาติิ ที่่� 419/2556
ลงวัั นที่่� 1 กรกฎาคม 2556 เรื่่� อ ง การอำนวย
ความยุุติิธรรมในคดีีอาญา การทำสำนวนการสอบสวน
และมาตรการควบคุุม ตรวจสอบ เร่่งรััดการสอบสวน
คดีีอาญา แต่่พบว่่ายัังมีีกรณีีที่่�เป็็นผู้้�ต้้องขัังในเรืือนจำ
ร้้องเรีียนพนัักงานสอบสวนในประเด็็นการอายััดตััว
และดำเนิินคดีีอาญาล่่าช้้ามาที่่� กสม. อย่่างต่่อเนื่่�อง
จากผู้้�ต้้ อ งหาหรืือผู้้�ต้้ อ งโทษที่่� ถูู ก อายัั ดตัั ว แต่่ ไ ม่่ มีี
ความคืืบหน้้ า ทางคดีี ซึ่่� ง เกี่่� ย วกัั บ สิิ ท ธิิ ที่่� จ ะได้้ รัั บ
การสอบสวน ตลอดจนการทำความเห็็ น ทางคดีี
ด้้วยความรวดเร็็ว ถููกต้้อง และเป็็นธรรม อัันอาจส่่งผล
ให้้ไม่่ได้้รับั สิิทธิิประโยชน์์ที่่พึึ� งจะได้้รับั หากมีีคำพิิพากษา
ถึึงที่่�สุดุ แล้้ว เช่่น การพัักโทษหรืือลดโทษตามที่่�กฎหมาย
บััญญััติิ นอกจากนี้้� ปััญ หาความแออััด ในเรืือนจำ
กรมราชทััณฑ์์ยังั ต้้องปรัับปรุุง โดยเฉพาะพื้้�นที่่เ� รืือนนอน
ที่่� ยัั ง มีี สัั ดส่่ วนที่่� ไ ม่่ ส อดคล้้ อ งกัั บ จำนวนผู้้�ต้้ อ งขัั ง ที่่� มีี
จำนวนมากเกิินความจุุ และสภาพเรืือนจำให้้สอดคล้้อง
กัับมาตรฐานสากลต่่อไป
รายงานผลการประเมิินสถานการณ์์
ด้้านสิิทธิิมนุุษยชนของประเทศไทย ปีี 2564
เข้้าถึึงสิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรมโดยผู้้�ต้้องขัังไม่่ต้้อง
ใช้้ ห ลัั ก ทรัั พย์์ ม าประกัั น ในการขอปล่่ อ ยชั่่� ว คราว
เพื่่�อออกไปสู้้�คดีี และเมื่่�อใช้้พิิจารณาร่่วมกัับคำแนะนำ
ของประธานศาลฎีีกาก่่อนหน้้าทั้้�ง 3 ฉบัับ ในเรื่่�อง
(1) แนวทางการใช้้โทษอาญา (2) มาตรฐานกลาง
สำหรัั บ การปล่่ อ ยชั่่� ว คราวผู้้�ต้้ อ งหาหรืือจำเลย
และ (3) การขยายโอกาสในการเข้้าถึึงสิิทธิิที่่�จะได้้รัับ
การปล่่อยชั่่ว� คราวด้้วยแล้้ว ที่่�สอดคล้้องกัับกติิกา ICCPR
ในหลัักทั่่�วไปไม่่ควรควบคุุมตััวผู้้�ต้้องขัังไว้้ในระหว่่าง
รอการพิิ จ ารณาคดีี แ ละช่่ ว ยลดจำนวนผู้้�ต้้ อ งขัั ง
ที่่�ไม่่ จ ำเป็็น ในเรืือนจำได้้อย่่างมีีป ระสิิทธิิภาพยิ่่�งขึ้้� น
สำหรัับการลดความแออััดในเรืือนจำ จากสถิิติแิ นวโน้้ม
จำนวนผู้้�ต้้ อ งขัั ง ของกรมราชทัั ณ ฑ์์ ใ นปีี ง บประมาณ
พ.ศ. 2564 ที่่�ลดลงจากปีีก่่อนหน้้า แสดงให้้เห็็นถึึง
ความพยายามอย่่างต่่อเนื่่�องโดยใช้้กลไกการลดโทษ
ยิ่่�งไปกว่่านั้้�น การแก้้ไขกฎหมายปลดให้้พืืชกระท่่อม
ไม่่ เ ป็็ น ยาเสพติิ ด ให้้ โ ทษและการบัั ง คัั บ ใช้้ ป ระมวล
กฎหมายยาเสพติิดฉบัับใหม่่ ที่่�มุ่่�งให้้มีีการพิิจารณาโทษ
ตามพฤติิการณ์์ที่่ส� อดคล้้องกัับความเป็็นจริงิ และเปลี่่�ยน
ทััศนคติิผู้้�ต้อ้ งหาในคดีียาเสพติ��ดส่วน
่ ใหญ่่จากเดิิมที่่�เป็็น
ผู้้�กระทำความผิิดทางอาญาที่่�ต้อ้ งมีีการจัับกุุมและคุุมขััง
ให้้มาเป็็นผู้้�ที่่�ต้้องได้้รัับการฟื้้�นฟููสมรรถภาพ รวมถึึง
การทำโครงการนำร่่องเพื่่อ� สร้้างอาชีีพในภาคอุุตสาหกรรม
และลดความเสี่่�ยงการกระทำผิิดที่่�จะกลัับเข้้าเรืือนจำ
จะส่่งผลให้้ลดปริมิ าณผู้้�ต้้องขัังลงและได้้รับั โอกาสฟื้้นฟู
� ู
และสามารถกลัับสู่่�สัังคมอัันเป็็นไปตามข้้อเสนอแนะ
ของคณะกรรมการประจำกติิ ก า ICCPR และแผน
สิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ ฉบัับที่่� 4
57