ในกระบวนการยุุ ติิ ธ รรมทางอาญา
พบว่่าผู้้�ต้้องขัังที่่�ถูกู จำคุุกในคดีีที่่�ศาลมีีคำพิิพากษาแล้้ว
อาจถููกร้้องทุุกข์์หรืือกล่่าวโทษไว้้ว่่ากระทำผิิดในคดีี
อื่่นอี
� กี ซึ่่ง� เป็็นหน้า้ ที่่�ของพนัักงานสอบสวนที่่�จะต้้องอายััด
ตััวผู้้�ต้้องหาหรืือผู้้�ต้้องขัังดัังกล่่าวไปยัังเรืือนจำเพื่่�อให้้
ทราบว่่ายัังมีีคดีีอื่่�นที่่�ต้้องดำเนิินการ หากพนัักงาน
สอบสวนที่่� รัั บ ผิิ ด ชอบไม่่ ไ ด้้ ด ำเนิิ น การสอบสวน
และดำเนิินคดีีล่่าช้้า ทำให้้คดีีไม่่ได้้เข้้าสู่่�การพิิจารณา
ของศาลให้้ เ ป็็ นที่่�สุุด และส่่ ง ผลให้้ ผู้้�ต้้อ งขัั ง ไม่่ไ ด้้รัับ
พิิจารณาสิิทธิิประโยชน์์ที่่�จะได้้จากการพัักการลงโทษ
ลดวัั นต้้ อ งโทษจำคุุ ก และสิิ ท ธิิ ป ระโยชน์์ อื่่� น ใด
ตามกฎหมายว่่าด้้วยราชทััณฑ์์หรืือกฎหมายที่่�ออกมาจาก
การอภัั ย โทษในวาระต่่ า ง ๆ โดยในปีี 2564 กสม.
ได้้รัับเรื่่�องร้้องเรีียนจากผู้้�ต้้องขัังเกี่่�ยวกัับการดำเนิินคดีี
ล่่าช้้าของพนัักงานสอบสวน จำนวน 35 เรื่่อ� ง ซึ่่ง� ส่่วนใหญ่่
เป็็ น การอายัั ดตัั วผู้้�ต้้ อ งขัั ง ที่่� ถูู ก กล่่ า วหาว่่ า กระทำ
ความผิิดในคดีีอาญาอื่่�นไว้้ โดยที่่�พนัักงานสอบสวน
นอกจากนี้้� มีี ร ายงานว่่ า บางกรณีี
ที่่�ผู้้�ต้้องหาไม่่ทราบว่่าตนเองถููกร้้องทุุกข์์หรืือกล่่าวโทษ
ในคดีีอื่่�น เมื่่�อถููกปล่่อยตััวจากเรืือนจำจะมีีเจ้้าหน้้าที่่�
ตำรวจเข้้ามาควบคุุมตััวทัันทีี โดยเฉพาะกรณีีผู้้�ต้้องหา
ในคดีีที่่�เกี่่�ยวกัับการเมืืองหรืือความมั่่�นคง เช่่น กรณีี
เจ้้าหน้้าที่่�ตำรวจจากสถานีีตำรวจภููธร (สภ.) ยางตลาด
จ. กาฬสิิ นธุ์์� เข้้ า แจ้้ ง ข้้ อ กล่่ า วหาแก่่ ผู้้�ต้้ อ งหาในคดีี
ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และ พ.ร.บ.
ว่่าด้้วยการกระทำความผิิดทางคอมพิิวเตอร์์ พ.ศ. 2560
จากการแสดงออกทางการเมืืองและขออายัั ดตัั ว
ซึ่่ง� ปรากฏในภายหลัังว่่าเป็็นคดีีที่่มี� กี ารสอบสวนไปแล้้ว111
หรืือในกรณีี สภ.เมืืองปััตตานีีเข้้าแจ้้งข้้อกล่่าวหาและ
อายััดตััวผู้้�ต้้องขัังในคดีีความมั่่�นคงที่่�ถููกคุุมขัังมา 12 ปีี
ที่่�กำลัังจะถููกปล่่อยตััวจากการได้้รับั การอภััยโทษ112 เป็็นต้น้
1.3 ปััญหาเรืือนจำแออััด
กระทรวงยุุ ติิ ธ รรม (ยธ.) เปิิ ด เผย
ข้้อมููลของเรืือนจำในระบบราชทััณฑ์์ของประเทศไทย
โดยมีีพื้้�นที่่�เรืือนนอนทั้้�งหมด 328,733.29 ตารางเมตร
สามารถรองรัั บ ผู้้�ต้้ อ งขัั ง ได้้ ทั้้� ง หมด 266,587 คน
(เฉลี่่�ยคนละ 1.2 ตารางเมตร) ด้้วยการใช้้เตีียง 2 ชั้้�น113
ซึ่่�งยัังเป็็นพื้้�นที่่�น้้อยกว่่าตามแนวปฏิิบััติิทางวิิชาการ
ว่่าด้้วยการออกแบบเรืือนจำ (Technical Guidance
for Prison Planning) ที่่�สำนัักงานบริิการโครงการ
แห่่งสหประชาชาติิ (United Nations Office for
Project Services : UNOPS) เสนอแนะพื้้�นที่่�สำหรัับ
จาก หนัังสืือสำนัักงานอััยการสููงสุุด ที่่� อส 0035.8/13598 ลงวัันที่่� 19 ตุุลาคม 2564 เรื่่�อง ข้้อมููลเพื่่�อประกอบ
การจััดทำรายงานผลการประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิมนุุษยชนของประเทศไทย ปีี 2564.
111
จาก ตร.นำหมายจัับศาลกาฬสิินธุ์์� ม.112-พ.ร.บ.คอมพ์์ อายััดตััวโตโต้้, โดย มติิชนออนไลน์์, 2 เมษายน 2564.
สืืบค้้นจาก https://www.matichon.co.th/news-monitor/news_2655529
112
จาก ตำรวจอายััดตััวผู้้�ต้้องขัังคดีีความมั่่�นคง ขณะปล่่อยตััวหลัังได้้รัับพระราชทานอภััยโทษ, โดย ผู้้�จััดการออนไลน์์,
13 ตุุลาคม 2564. สืืบค้้นจาก https://mgronline.com/south/detail/9640000101561
113
จาก รมว.ยธ.แถลงผลงานกระทรวงยุุติิธรรมปีี 64 พอใจภาพรวมการทำงาน, โดย คมชััดลึึกออนไลน์์, 29 กัันยายน
2564. สืืบค้้นจาก https://www.komchadluek.net/news/485923
110
3
บทที่่�
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
1.2 กระบวนการดำเนิินคดีีอาญาที่่�ล่่าช้้า
ไม่่ดำเนิินการใด ๆ เป็็นระยะเวลาหลายปีี แม้้จะทราบ
ตััวผู้้�ต้้องหาว่่าถููกควบคุุมตััวไว้้ในเรืือนจำแล้้วก็็ตาม
รายงานผลการประเมิินสถานการณ์์
ด้้านสิิทธิิมนุุษยชนของประเทศไทย ปีี 2564
ผู้้�ที่่�ได้้รัับความเดืือดร้้อนโดยตรง ไม่่สามารถร้้องขอ
แทนกัั น ได้้ ยกเว้้ น ในกรณีี จ ำเป็็ �� ให้้ รัั บ เรื่่� อ งไว้้ ก่่ อ น
ซึ่่ง� พบว่่าตั้้ง� แต่่เดืือนมกราคม - สิิงหาคม 2564 สำนัักงาน
อัั ย การสูู ง สุุ ด ได้้ ใ ห้้ ค ำปรึึกษาปัั ญ หากฎหมายทั้้� ง สิ้้� น
47,474 เรื่่อ� ง ช่่วยเหลืือประนอมข้้อพิิพาทแก่่ประชาชน
2,988 เรื่่�อง ช่่วยเหลืือทางอรรถคดีีโดยจััดหาทนาย
ว่่าต่่างแก้้ต่่างแทนประชาชน 830 เรื่่�อง และคุ้้�มครอง
สิิทธิิทางศาลแก่่ประชาชนตามที่่�กฎหมายกำหนดให้้
เป็็นอำนาจหน้้าที่่�ของพนัักงานอััยการ 11,913 เรื่่�อง110
53