81
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๕
๒)
สถานการณ์การค้ามนุษย์
สหรัฐอเมริกาได้เผยแพร่รายงานการค้ามนุษย์ประจ�ำปี ๒๕๕๕ (เผยแพร่เมื่อเดือนมิถุนายน ๒๕๕๖)
ซึ่งระบุว่า ไทยไม่ได้ด�ำเนินการแก้ไขปัญหาการค้ามนุษย์มากพอ และในปีหน้าประเทศไทยจะถูกลดระดับ
จากประเทศที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษของกลุ่มที่ ๒ ๓๒ เป็นประเทศในกลุ่มที่ ๓ ๓๓ หลังจากที่ไทยถูกจัดอยู่
ในประเทศที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษของกลุ่มที่ ๒ มาเป็นเวลา ๔ ปีติดต่อกัน
รายงานการค้ามนุษย์ของสหรัฐฯ ระบุว่า ประเทศไทยมีการค้ามนุษย์เพื่อบังคับใช้แรงงานและ
เพื่อการค้าบริการทางเพศ โดยผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ส่วนใหญ่เป็นชาย หญิง และเด็กจากประเทศ
เพื่อนบ้าน ซึ่งประมาณการว่ามีจ�ำนวนหลายหมื่นคนจากผู้โยกย้ายถิ่นฐานที่เข้ามาในประเทศไทยจ�ำนวน
๒ - ๓ ล้านคน ส่วนใหญ่มาจากพม่า ลาว และกัมพูชา
ปัญหาการบังคับใช้แรงงานที่ส�ำคัญอยู่ในภาคธุรกิจการประมง ซึ่งไม่มีกฎระเบียบควบคุม ท�ำให้
ลูกเรือประมงเสี่ยงต่อการถูกแสวงประโยชน์ได้มาก แรงงานพม่าและกัมพูชาถูกบังคับหรือถูกหลอกลวงมา
ท�ำงานบนเรือประมงไทย โดยต้องท�ำงานนานถึงวันละ ๑๘ - ๒๐ ชั่วโมง แรงงานมักถูกข่มขู่หรือถูกท�ำร้าย
ร่างกาย จนบางรายถึงกับเสียชีวิต ในปีที่ผ่านมา มีแรงงานย้ายถิ่นที่ท�ำงานบนเรือประมงไทยได้รับ
การช่วยเหลือในประเทศต่างๆ เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย เวียดนาม และติมอร์เลสเต้ มากกว่า ๑๕๐ คน
แต่เชื่อกันว่ามีแรงงานย้ายถิ่นที่ถูกค้าและบังคับให้ท�ำงานบนเรือประมงมากกว่านั้นมาก รัฐบาลไทยได้
ประกาศนโยบายที่จะน�ำเข้าแรงงานจากบังกลาเทศเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแรงงานในภาคประมง
ซึ่งรัฐบาลได้ยอมรับว่า สภาพการท�ำงานที่เลวร้ายบนเรือประมงเป็นสาเหตุที่ท�ำให้เกิดปัญหาขาดแคลน
แรงงาน แต่รัฐบาลไม่ได้มีการด�ำเนินการเพื่อแก้ไขสาเหตุของปัญหา นอกจากนี้ มีรายงานว่ามีการลักลอบ
น� ำ ผู ้ แ สวงหาที่ พั ก พิ ง ชาวโรฮิ ง ญาเข้ า ประเทศไทยและส่ ง ต่ อ ไปยั ง มาเลเซี ย เพื่ อ บั ง คั บ ใช้ แรงงาน
โดยมีการกล่าวหาว่าเจ้าหน้าที่ทหารและพลเรือนให้การช่วยเหลือ
รายงานได้กล่าวว่า การค้ามนุษย์โดยน�ำแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้านเข้ามาในประเทศไทยไม่ได้
ท�ำเป็นขบวนการอย่างเป็นระบบ เช่น ในกรณีการค้าแรงงานไทยไปต่างประเทศ แต่เป็นลักษณะของ
นายหน้า ทั้งที่เป็นคนไทยและต่างชาติท�ำหน้าที่เป็นคนกลางติดต่อระหว่างแรงงานกับนายจ้างโดยไม่มี
ระบบระเบียบของรัฐควบคุม และในบางกรณีอาจมีเจ้าหน้าที่รัฐเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้อง กลุ่มที่เสี่ยงต่อการ
ถู ก ค้ า มนุ ษ ย์ คื อ แรงงานต่ า งด้ า วย้ า ยถิ่ น กลุ ่ ม ชาติ พั น ธุ ์ และบุ ค คลไร้ รั ฐ ในประเทศไทย เนื่ อ งจาก
คนกลุ่มนี้ไม่มีสถานะที่ถูกต้องตามกฎหมาย ยากจน ขาดการศึกษา มีปัญหาเรื่องภาษา และไม่มีความรู้
๓๒ Tier 2 Watch List หมายถึง ประเทศที่ไม่ได้ดำ�เนินการตามมาตรฐานขั้นต่ำ�ที่กำ�หนดไว้ในกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองผู้เสียหาย
จากการค้ามนุษย์ของสหรัฐฯ แต่ได้แสดงเจตนารมณ์ที่พยายามจะดำ�เนินการตามมาตรฐานดังกล่าว
๓๓ Tier 3 หมายถึง ประเทศที่ไม่ได้ดำ�เนินการตามมาตรฐานขั้นต่ำ�ฯ และไม่มีความพยายามมากพอที่จะดำ�เนินการดังกล่าว