55 รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๕ (๓) ความเคลื่อนไหวทางสังคมที่สำ�คัญ เดื อ นกั น ยายน ๒๕๕๕ คณะกรรมการอิ ส ระตรวจสอบและค้ น หาความจริ ง เพื่ อ ความ ปรองดองแห่งชาติ (คอป.) จัดทำ�รายงานข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล ซึ่งมีข้อเสนอแนะสำ�คัญที่เกี่ยวข้องกับ สิทธิในกระบวนการยุติธรรม คือ (๑) เสนอให้รัฐงดเว้นการตีตรวนและการใช้เครื่องพันธนาการกับผู้ถูกกล่าวหาและผู้ต้อง ขังของกรมราชทัณฑ์โดยให้นำ�ข้อกำ�หนดมาตรฐานขั้นต่ำ�ของสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง ค.ศ. ๑๙๕๕ รวมทั้งข้อกำ�หนดสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิงในเรือนจำ� และมาตรการ ที่มิใช่การคุมขังสำ�หรับผู��กระทำ�ผิดหญิง ค.ศ. ๒๐๑๐ มาปรับแก้ไขข้อปฏิบัติในการบังคับโทษหรือกฎหมาย ราชทัณฑ์ให้สอดคล้องกับหลักสากลดังกล่าวและปรับใช้เพื่อให้เกิดผลต่อผู้ต้องขัง (๒) ให้รัฐคำ�นึง ถึง สิท ธิขั้นพื้นฐานของผู้ต้องหาและจำ�เลยในคดีอาญาในการได้รับการ ปล่อยชั่วคราว โดยตระหนักว่า การถูกตั้งข้อหาที่ร้ายแรงมิใช่เหตุที่จะไม่อนุญาตให้มีการปล่อยชั่วคราว ตามกฎหมาย (๓) ในการแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมในระยะยาว คอป. เห็นว่า รัฐต้อง ปฏิรูปกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมอย่างเป็นระบบ เพื่อให้กระบวนการยุติธรรมมีประสิทธิภาพ โปร่งใส ตรวจสอบได้ และสอดคล้องกับหลักนิติธรรมโดยการปฏิรูปต้องดำ�เนินการทั้งระบบ ตั้งแต่ขั้นตอน ของการสืบสวนสอบสวนและฟ้องร้องดำ�เนินคดี การปฏิบัติต่อผู้กระทำ�ผิดและผู้ถูกกล่าวหา การพัฒนา กลไกการป้องกันการนำ�กระบวนการยุติธรรมไปใช้ในทางที่ผิด การพิจารณาลดความเป็นอาชญากรรม (Decriminalization) และลดทอนโทษทางอาญา (Depenalization) ให้ เ หมาะสมกั บ สถานการณ์ ทางสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป การยกเลิกทุกกรณีที่มีผลเป็นการยกเว้นความรับผิดทางอาญาโดยมิชอบ (Impunity) การจัดให้มีกลไกกระบวนการยุติธรรมในสถานการณ์พิเศษการส่งเสริมหลักการคุ้มครอง สิทธิมนุษยชนในกระบวนการยุติธรรม และการปฏิบัติต่อผู้กระทำ�ผิดโดยคำ�นึงถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ รวมทั้งการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการยุติธรรมและการให้ความรู้แก่ประชาชน เกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรม