ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ประสบการณ์การคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
และสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย
๕.๑ ประสบการณ์การน�ำสิทธิมนุษยชนและสิทธิในสิ่งแวดล้อมมาบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ
ของประเทศไทย
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยได้ก�ำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมไว้ในรัฐธรรมนูญตั้งแต่ปี
พ.ศ. ๒๕๑๗ และไ��้ให้ความส�ำคัญจนถึงขั้นที่ก�ำหนดให้ประชาชนเข้าไปมีส่วนร่วมในการคุ้มครองและปกป้องสิ่งแวดล้อม
โดยตรงตัง้ แต่รฐั ธรรมนูญปี พ.ศ. ๒๕๔๐ เป็นต้นมา การศึกษาเกีย่ วกับการน�ำประเด็นสิง่ แวดล้อมมาบัญญัตไิ ว้ในรัฐธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย จึงอาจแบ่งแนวทางในการบัญญัติกฎหมายออกเป็น ๔ ยุค ดังนี้
๑
๒
๓
๔
ยุคก่อนรัฐธรรมนูญฉบับปี พุทธศักราช ๒๕๔๐
ยุครัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐
ยุครัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐
ยุคร่างรัฐธรรมนูญฉบับ ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร. บวรศักดิ์ อุวรรณโณ และ ฉบับนายมีชัย ฤชุพันธุ์
ในการพิจารณาประเด็นสิ่งแวดล้อมที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยนั้น สามารถพิจารณาได้ใน ๕
ประเด็น ดังนี้
สิทธิเชิงเนื้อหา ซึ่งได้แก่ สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี และสิทธิที่จะมีชีวิตในสิ่งแวดล้อมที่ดี
สิทธิเชิงกระบวนการ ซึ่งได้แก่ สิทธิในข้อมูลข่าวสารด้านสิ่งแวดล้อม สิทธิในการมีส่วนร่วมใน
กระบวนการตัดสินใจด้านสิ่งแวดล้อม และสิทธิในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมด้านสิ่งแวดล้อม
หน้าที่ของประชาชนในการปกป้องสิ่งแวดล้อม
หน้าที่ของรัฐในการปกป้องสิ่งแวดล้อม
การจ�ำกัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนด้านอื่นเพื่อคุ้มครองสิ่งแวดล้อม
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากสิทธิในเชิงเนื้อหา อันได้แก่ สิทธิในสิ่งแวดล้อมที่ดี และสิทธิที่จะมีชีวิตในสิ่งแวดล้อมที่ดีนั้น
ยังไม่ได้มีการบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฉบับใด ๆ จึงไม่ขอยกมาพิจารณา
112
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents