ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ สิทธิของบุคคลในการมีส่วนร่วมกับรัฐและชุมชนในการอนุรักษ์ บ�ำรุงรักษาและการได้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ และความหลากหลายทางชีวภาพ และในการคุ้มครอง ส่งเสริม และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม ตามมาตรา ๖๗ วรรคแรก ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ ซึ่งมีใจความว่า “สิทธิของบุคคลที่จะมีส่วนร่วมกับรัฐและชุมชนในการอนุรักษ์ บ�ำรุงรักษาและการได้ประโยชน์จาก ทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ และในการคุ้มครอง ส่งเสริม และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ด�ำรงชีพอยู่ได้อย่างปกติและต่อเนื่องในสิ่งแวดล้อมที่จะไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพอนามัย สวัสดิภาพ หรือคุณภาพชีวิตของตน ย่อมได้รับความคุ้มครองตามความเหมาะสม” กรณีเป็นเงื่อนไขของสิทธิ ได้แก่ สิทธิในสุขภาพ (Right to Health) ตามมาตรา ๕ วรรคแรก ของพระราช บัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๐ ซึ่งมีใจความว่า “บุคคลมีสิทธิในการด�ำรงชีวิตในสิ่งแวดล้อมและสภาพแวดล้อมที่เอื้อ ต่อสุขภาพ” และในวรรคสอง มีใจความว่า “บุคคลมีหน้าที่ร่วมกับหน่วยงานของรัฐในการด�ำเนินการให้เกิดสิ่งแวดล้อม และสภาพแวดล้อม ตามวรรคหนึ่ง” เนื่องจากกฎหมายไทยมิได้บัญญัติเรื่อง “สิทธิในสิ่งแวดล้อม” ไว้โดยตรง การจะตีความให้รวมไปถึงสิทธิ ดังกล่าวเพื่อปกป้องคุ้มครองสิ่งแวดล้อมด้วย อาจท�ำได้โดยตีความอ้อมไปใช้ผ่าน “สิทธิในสุขภาพ” อย่างไรก็ตาม การที่ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยมีบทบัญญัติว่าด้วยสิทธิชุมชน และการที่พระราชบัญญัติสุขภาพมีบทบัญญัติว่าด้วย สิทธิในสุขภาพ ทั้งสองเรื่องล้วนส่งผลดีต่อการพัฒนากฎหมายสิ่งแวดล้อม แม้ว่าสิทธิชุมชนจะเป็นสิทธิเชิงกลุ่ม และไม่ได้ มีลักษณะเป็นสิทธิเชิงปัจเจกเยี่ยงสิทธิมนุษยชนในบริบทสากลก็ตาม คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ในฐานะองค์กรตามรัฐธรรมนูญที่มีหน้าที่โดยตรงในการตรวจสอบ เฝ้าระวังสถานการณ์ สอดส่องดูแล ให้ความช่วยเหลือบุคคลหรือองค์การทีเ่ กีย่ วกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนในประเทศไทย จึงสมควรสร้างองค์ความรูเ้ กีย่ วกับสิทธิมนุษยชนในมิตขิ องสิง่ แวดล้อมเพือ่ การคุม้ ครองสิทธิมนุษยชน ตลอดจนหาแนวทาง ที่เหมาะสมในการใช้สิทธิต่าง ๆ ที่มีอยู่ เพื่อคุ้มครอง จัดการ และพัฒนาสิ่งแวดล้อมอย่างมีประสิทธิภาพ ๑.๒ วัตถุประสงค์ ๑.๒.๑ เพื่อศึกษาพัฒนาการและสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศในมิติของสิทธิ มนุษยชน ๑.๒.๒ เพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนกับการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมให้มีความ ชัดเจนมากขึ้น โดยมุ่งเน้นในภาคความเป็นจริงมากกว่าการศึกษาในทางทฤษฎี ๑.๒.๓ เพื่อให้การเฝ้าระวังสถานการณ์ละเมิดสิทธิมนุษยชนด้านสิ่งแวดล้อม และการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่ เกี่ยวข้องของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติมีความชัดเจนยิ่งขึ้น 28