‫އެންމެ ގިނަވެގެން ބައިވެރިކުރެވޭނީ ކިހާ ވަގުތަކަށްކަން ހިމެނެއެވެ‪ 12.‬އަދި ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކައުތެރި ކުރުމުގެ‬ ‫އާންމު ގަވާޢިދަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުން ފެށިގެން ‪( 3‬ތިނެއް) މަސްދުވަހު ތެރޭގައި ޗައިލްޑް އެންޑް ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން‬ ‫ސަރވިސްއިން މި އުސޫލު އެކުލަވައި‪ ،‬ދިވެހި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގައި ޝާއިޢުކުރަންވާނެކަމަށެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް މި އުސޫލު‬ ‫ގެޒެޓްކުރެވިފައި ނުވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬މިފަދަ އުސޫލަކަށް އަމަލުކުރަމުން ދިޔުމަކީ މުހިއްމު ކަމެއްކަމުގައި ކޮމިޝަނަށް‬ ‫ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪13.‬ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކުޑަކުދިން ބައިވެރިކޮށްގެން މަސައްކަތްކުރުވުމާ ގުޅޭގޮތުން މައްސަލައެއް ފާހަގަވެފައިނެތްކަން‬ ‫‪2019‬‬ ‫ވަނަ އަހަރު ޔޫ‪.‬އެސް ސްޓޭޓް ޑިޕާޓްމަންޓުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޗައިލްޑް ލޭބަރ އެންޑް ފޯސްޑް ލޭބަރ ރިޕޯޓުގައި ވަނީ‬ ‫ފާހަގަކޮށްފައެވެ‪.‬‬ ‫‪13‬‬ ‫‪ 2.3‬ޖިންސީ ވިޔަ ާފ ީރގައި ކުޑަކުދިން ބައިވެރިކުރުވުން މަނާކުރުން‬ ‫މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ކުށްތައް ކުރުމަށް ކުޑަކުއްޖަކު‬ ‫ނަންބަރު‪17/2011‬‬ ‫ޤާނޫނު‬ ‫ބައިވެރިކުރުމަކީ‬ ‫(މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު)ގެ ދަށުން އެންމެ ބޮޑު އަދަބު‬ ‫ދޭންވާނެކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ކުށެކެވެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނު ނަންބަރު ‪( 12/2013‬މީހުން ޓްރެފިކްކުރުން‬ ‫ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނު)ގެ ‪ 2‬ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މީހުން‬ ‫ޓްރެފިކްކުރުމަކީ ކުށެއްކަމުގައި ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި މި‬ ‫ޤާނޫނުގެ ‪ 10‬ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެކްސްޕްލޮއިޓޭޝަންގެ‬ ‫ޢަމަލުތަކުގެ ތެރޭގައި މަޖުބޫރުން ހަށިވިއްކުން ހިމެނެއެވެ‪.‬‬ ‫މިޤާނޫނުގެ ‪ 15‬ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުޑަކުއްޖަކު‪ ،‬މި‬ ‫ޤާނޫނުގައި ކުށެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޢަމަލެއް އޭނާއާ‬ ‫ދެކޮޅަށް ހިންގުމަށް ރުހުން ދިން ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ‪.‬‬ ‫ކުޑަކުދިންގެ ޙަޢްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ‪123‬‬ ‫ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޖިންސީ ގޯނާކުރުމަށްޓަކައި އެކުއްޖާ‬ ‫ގްރޫމްކުރުމާއި ކުޑަކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމަށްޓަކައި‬ ‫އެކުއްޖާގެ މަންމަ ނުވަތަ ބައްޕަ ނުވަތަ ބެލެނިވެރިޔަކު ނުވަތަ‬ ‫އެކުއްޖާގެ ބެލުން ޙަވާލުވެފައިވާ މީހަކު ގްރޫމްކުރުމަކީ ވެސް‬ ‫ކުށެކެވެ‪ .‬މި ޤާނޫނުގެ ‪ 11‬ވަނަ މާއްދާއިން ހަށިވިއްކުމުގެ‬ ‫ވިޔަފާރިއާއި އެނޫންވެސް އެކްސްޕްލޮއިޓޭޝަންގެ ޢަމަލުތަކުގައި‬ ‫ބައިވެރިކުރުމާއި‪ ،‬އޮރިޔާންކާޑު ހެދުމުގައި ނުވަތަ އުފެއްދުމުގައި‬ ‫ބައިވެރިކުރުމާއި ދެއްކުމުން ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޙައްޤު‬ ‫ކުޑަކުދިންނަށް ލިބިދެއެވެ‪.‬‬ ‫މީހުން ޓްރެފިކްކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނުގެ ‪ 14‬ވަނަ‬ ‫މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް ‪2020‬‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ‬ ‫މާއްދާގައި ކުޑަކުއްޖަކާ ދެކޮޅަށް ހިންގޭ ޓްރެފިކްކުރުމުގެ‬ ‫ޢަމަލުގެ ތެރޭގައި މި ޤާނޫނުގެ ‪ 12‬ވަނަ މާއްދާގައި‬ ‫(މީހުން ޓްރެފިކްކުރުން) ނުވަތަ ‪ 13‬ވަނަ މާއްދާގައި‬ ‫(އެކްސްޕްލޮއިޓޭޝަން ހިމެނޭގޮތުން މީހުން ޓްރެފިކްކުރުން)‬ ‫ބަޔާންކުރާ ޢަމަލެއް މީހަކު ހިންގީ ކުޑަކުއްޖަކާ ދެކޮޅަށް‬ ‫ކަމުގައިވާނަމަ‪ ،‬އަދި އެއީ ކުޑަކުއްޖެއްކަން ދެނެގަތުމުގައި‬ ‫އޭނާ އިހުމާލުވެފައިވާނަމަ‪ ،‬އަދި އޭނާ އެކަން ކުރީ‪ ،‬އެ‬ ‫ޢަމަލު ހިންގުމުގައި ނުވަތަ ހިންގުމަށްފަހު އެ ކުއްޖަކާމެދު‬ ‫އެކްސްޕްލޮއިޓޭޝަންގެ ޢަމަލެއް މީހަކު ހިންގާފާނެ ކަމާމެދު‬ ‫އިހުމާލުވެ ހުރެ ކަމަށްވާނަމަ‪ ،‬ނުވަތަ އޭނާ އެކަން ކުރީ އެ‬ ‫ކުއްޖާއަށް މީހަކު ލާޒިމުކޮށްފާނެ ކަމާމެދު އިހުމާލުވެ ހުރެ‬ ‫ކަމަށްވާނަމަ‪ ،‬އެކަން ކުރި މީހާއަކީ ކުޑަކުދިން ޓްރެފިކްކުރާ‬ ‫މީހެއް ކަމުގައި ބެލޭނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪ 1991‬ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖެއިން އ‪.‬ދ ގެ‬ ‫ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތަކާބެހޭ މުޢާހަދާ ވަނީ ތަސްދީޤުކޮށްފައެވެ‪.‬‬ ‫އ‪.‬ދ ގެ ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތަކާބެހޭ މުޢާހަދާގެ އިޚްތިޔާރީ‬ ‫މުޢާހަދާކަމުގައިވާ ކުޑަކުދިން ގަނެ ވިއްކުމާއި ކުޑަކުދިން ލައްވާ‬ ‫ހަށިވިއްކައި އޮރިޔާންކާޑު އުފެއްދުން މަނާކުރާ މުޢާހަދާ ‪2002‬‬ ‫ވަނަ އަހަރު ތަސްދީޤުކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސް ކޮންވެންޝަން އަގެއިންސްޓް‬ ‫ޓްރާންސްނެޝަނަލް އޯގަނައިޒްޑް ކްރައިމްގެ ޕްރޮޓޮކޯލްއެއް‬ ‫ކަމުގައިވާ ޕްރޮޓޮކޯލް ޓު ޕްރިވެންޓް‪ ،‬ސަޕްރެސް އެންޑް‬ ‫ޕަނިޝް ޓްރެފިކިންގ އިން ޕަރސަންސް އެސްޕެޝަލީ ވިމެން‬ ‫އެންޑް ޗިލްޑްރަން ‪ 2015‬ވަނަ އަހަރުތަސްދީޤުކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪19‬‬

Select target paragraph3