‫‪ .23.4‬ޖަލުތައް‬ ‫ ‪ 326.‬ބައެއް ޖަލުތަކުގައި މީހުން ބަންދުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ގިނަ ގޮޅިތަކަކީ ޤުދުރަތީ އަލިކަމާއި‪ ،‬ފިނި ހޫނުމިން އަދި ވައި‬ ‫ދައުރުވާނެގޮތަށް ފަރުމާ ކޮށްފައިވާ ގޮޅިތަކެއް ނޫންކަމާ އަދި ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައި ފޮތް ކިޔާލެވޭ މިންވަރަށް ގޮޅިތަކަށް‬ ‫އާޓިފިޝަލް އަލި ނުލިބޭކަން އެން‪.‬ޕީ‪.‬އެމްއިން ޖަލުތަކަށް ކޮށްފައިވާ ޒިޔާރަތްތަކުން ފާހަގަކުރެވި ރަނގަޅުކުރުމަށް ކަމާގުޅޭ‬ ‫އިދާރާތަކަށް ހުށަހެޅި ނަމަވެސް އެދެވޭވަރަކަށް އިސްލާހީ ފިޔަވަޅު އަޅާފައިނުވާ ކަންތައްތައްކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 327.‬ޖަލުތަކުގެ ޖާގައަށްވުރެ އިތުރަށް ގިނަ ޖަލުތަކުގައި މީހުން ބަންދުކޮށްފައިވާކަމާއި‪ ،‬ގޮޅިތަކުގައި މީހުން ބަންދުކުރާއިރު ގިންތި‬ ‫ނުކުރާކަމާއި‪ ،‬އެގޮތުން ޖިންސަށާއި‪ ،‬އުމުރަށާއި‪ ،‬އެ މީހެއް ކުރި ކުށުގެ ބާވަތަށް ބަލައި ގޮޅިތަކަށް ނުލާކަމާއި‪ ،‬މިކަމަކީ‬ ‫ޖަލުތަކަށް އެން‪.‬ޕީ‪.‬އެމް‪.‬އިން ކޮށްފައިވާ ޒިޔާރަތްތަކުން ފާހަގަކުރެވި ރަނގަޅުކުރުމަށް ކަމާގުޅޭ އިދާރާތަކަށް ހުށަހަޅާފައި‬ ‫ވީނަމަވެސް އެންމެ އެދެވޭގޮތެއްގައި އިސްލާހީ ފިޔަވަޅުއަޅާފައި ނުވާ ކަންތައްތައްކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 328.‬ދައުލަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ޤައިދީންނާއި ބަންދުމީހުން ބަންދުކުރާ ތަންތަން ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކުން ލާޒިމްކޮށް‬ ‫މަތިކޮށްފައިވާ ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހިއުމަންރިސޯސް އަދި އެހެނިހެން ކަންކަމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ބަޖެޓް‬ ‫ލިބުމުގެ ދަތިކަމާއި‪ ،‬މިފަދަ ތަންތަނަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި އާކުރުމާއި‪ ،‬އިމާރާތްތައް ޤަވާޢިދުން މަރާމާތު ނުކުރެވުމުގެ ސަބަބުން‬ ‫ގިނަ ތަންތަނުގައި ބޭނުންކުރާ ތަކެތި ހަލާކުވެފައިހުންނަކަމާއި‪ ،‬މިފަދަ ކަންތައްތައް ޤަވާޢިދުން ރަނގަޅު ނުކުރެވޭކަން‬ ‫ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 329.‬ޞިއްޙީކަމަކާ ގުޅިގެން ޤައިދީންނާއި ބަންދު މީހުން އެކަހެރިކުރުމަށް އެކަށީގެންވާގޮތަށް ފަރުމާ ކޮށްފައިވާ ވަކި ޚާއްސަ‬ ‫ތަނެއް ޖަލުތަކުގައި ނެތްކަމާއި‪ ،‬ޚާއްސަ ޑޮކްޓަރުންނަށް ދެއްކުމަށްފަހު އެ ޑޮކްޓަރު ފޮލޯ‪-‬އަޕް ހެދުމަށް ނުވަތަ ތަޙުލީލުތައް‬ ‫ހެދުމަށްފަހު އަލުން ދެއްކުމަށް އިރުޝާދުދީފައިވާ ޤައިދީންނާއި ބަންދު މީހުން ޑޮކްޓަރަށް ނުދެއްކި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް‬ ‫ހޭދަކުރަންޖެހޭކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 330.‬ޖަލުތަކުގެ އާބާދީގެ ބޮޑުބަޔަކީ މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކުގައި ހުކުމް ތަންފީޒްކުރަމުންދާ މީހުންނަށްވެފައި‪ ،‬މިފަދަ‬ ‫މީހުންގެ ތެރޭގައި ނަފްސާނީ ބައްޔަށް ފަރުވާކުރަމުންދާ މީހުންނަށް ގިނައިރު‪ ،‬ޖަލުތަކުގައި ސައިކިއޭޓްރިސްޓެއް ނުވަތަ‬ ‫ސައިކިއޭޓްރިކް ނަރުހެއް އަދި ކައުންސެލަރުންގެ ޚިދުމަތް ޤަވާޢިދުން ފޯރުކޮށްނުދެވޭކަމާއި‪ ،‬މިފަދަ މީހުނަށް ކްލިނިކަލް ތެރަޕީ‬ ‫ނުވަތަ ސައިކޯ‪-‬ސޯޝަލް ސަޕޯޓުގެ ޚިދުމަތްދެވެން ނުހުންނަކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 331.‬ޖަލުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުން އަދާކުރާ މަސައްކަތްތަކުގެގޮތުން ނަފްސާނީ އެތައްކަމެއް ތަޙައްމަލު ކުރަމުންދާއިރު‪،‬‬ ‫އެ ފަރާތްތަކަށް ނަފްސާނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްނުދޭކަމާއި‪ ،‬އެގޮތުން މުވައްޒަފުންނަށް ސައިކޮލޮޖިކަލް ސަޕޯޓް ދިނުންފަދަ‬ ‫ޕްރޮގްރާމްތައް ޖަލުގައި ކުރިއަށް ނުދާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 332.‬ބައެއް ޖަލުތަކުގެ‪ ،‬ބައެއް ގޮޅިތަކުގައި ތިބޭ ޤައިދީންނާއި ބަންދު މީހުންނަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖަލުތަކާއި ޕެރޯލްގެ ޤާނޫނުގެ‬ ‫‪ 65‬ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ފަދައިން މަސައްކަތްނުކުރާ ބަންދު މީހުން ދުވާލަކު މަދުވެގެން ‪( 1‬އެކެއް) ގަޑިއިރަށް‬ ‫މޫސުން ތަންދޭނަމަ ކަސްރަތުކުރުމަށްޓަކައި ގޮޅިން ބޭރަށް ނުނެރޭކަމާއި‪ ،‬ބައެއް ޖަލުތަކުގައި ޢާއިލީ ބައްދަލުވުމާއި‪ ،‬އެކަހެރި‬ ‫ބައްދަލުވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުލިބޭކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 333.‬ރިމާންޑް ބަންދުގައި ތިބެންޖެހޭ މީހުން ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ބައެއް ކަސްޓޯޑިއަލް ޖަލުތަކުގައި‬ ‫ތިބޭކަމާއި‪ ،‬މިފަދަ ފަރާތްތައް މޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސަރވިސްގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ބަދަލުނުކޮށް‪ ،‬އަދި ރިމާންޑް‬ ‫ޖަލަކަށް ބަދަލުކުރެވޭނެ ތާރީޚެއްވެސް ނޭނގޭ ގޮތަށް ގިނަ މުއްދަތަކަށް މިފަދަ ކަސްޓޯޑިއަލްތަކުގައި ބަހައްޓާފައި ތިބޭކަން‬ ‫ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް ‪2020‬‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ‬ ‫‪93‬‬