‫‪ .11‬ޖަމްޢިއްޔާތަ ާކއި ޖަ ާމޢަތްތައް ހެދުމުގެ މިނިވަންކަން‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ‪ 30‬މެންބަރުން މިޙައްޤުގެ ބޭނުން ހިފުމުގައި‪ ،‬ހިފެހެއްޓުންތަކެއް‬ ‫ގ ޤާނޫނީ ގޮތުން ކަނޑައެޅުން‪ ،‬މި މާއްދާއަކުން ހުރަހެއް‬ ‫ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން‪ ،‬ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޖަމާޢަތްތައް ހެދުމު ެ‬ ‫‪292‬‬ ‫މިނިވަންކަން ހަމަ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ވަނީ ލިބިދީފައެވެ‪ 289.‬ނާޅާކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނު ނަމްބަރު ‪( 1/2003‬ޖަމްޢިއްޔާތަކާބެހޭ ޤާނޫނު)‬ ‫ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެއްވެސް‬ ‫ޖަމްޢިއްޔާއެއް ހަދައި‪ ،‬ހިންގަންވާނީ‪ ،‬މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އެ‬ ‫ޖަމްއިއްޔާއެއް ރަޖިސްޓްރީކޮށް‪ ،‬މި ޤާނޫނާއި މި ޤާނޫނުގެ‬ ‫‪290‬‬ ‫ދަށުން ހަދާ ޤަވާޢިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިންނެވެ‪.‬‬ ‫ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ޙައްޤުތަކާ‬ ‫ގުޅޭ މުޢާހަދާ‪ ،‬އިންޓަނޭޝަނަލް ކޮވެނަންޓް އޮން އިކޮނޮމިކް‪،‬‬ ‫ސޯޝަލް އެންޑް ކަލްޗަރަލް ރައިޓްސްގެ ‪ 8‬ވަނަ މާއްދާގައި‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން‪ ،‬ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތް ހެދުމަކީ‬ ‫އަދި އެމީހަކު ބޭނުން ކޮންމެ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގައި ބައިވެރިވުމަކީ‬ ‫ހަމަކޮންމެ މީހެއްގެ ޙައްޤެއްކަމާއި‪ ،‬އިޤްތިޞާދީ އިޖްތިމާޢީ‬ ‫މަޞްލަޙަތުތައް ހަރުދަނާ ކުރުމަށް ޖަމްޢިއްޔާއެއްގައި‬ ‫ބައިވެރިވުމަށް އެ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ ޤަވާޢިދު ޤައިދުކުރާ‬ ‫ތ ވުމަކަށް‪ ،‬މީހަކަށް މަޖްބޫރު‬ ‫ވަކި ޖަމާޢަތަކަށް ނިސްބަ ް‬ ‫‪291‬‬ ‫ނ ކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ކުރެވިގެން ނުވާނެކަން ބަޔާ ް‬ ‫ޤައިދުކުރުން ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ހުރަހެއް އޮވެގެން‬ ‫ނުވާނެއެވެ‪ .‬އަދި ދިމިޤްރާޠީ މުޖްތަމަޢެއްގައި ޤައުމީ ސަލާމަތާއި‬ ‫އަމަން އަމާންކަމާއި ޢާއްމު މަޞްލަޙަތާއި އެހެންމީހުންގެ‬ ‫ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި‪ ،‬ހެދިފައިވާ‬ ‫ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑުގެ ތެރެއިން މެނުވީ މިޙައްޤު ބޭނުންކުރުމަށް‬ ‫އެއްވެސް ހުރަހެއް ނޭޅޭނެއެވެ‪ .‬އަދި ޖަމްޢިއްޔާތައް އެކުވެގެން‬ ‫ޤައުމީ އިއްތިޙާދުތައް ހެދުމުގެ ޙައްޤު އެ ޖަމްޢިއްޔާތަކަށް‬ ‫ލިބިގެންވާކަމާއި‪ ،‬މި އިއްތިޙާދުތަކަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ‬ ‫ކޮންފެޑެރޭޝަންތައް ހެދުމާއި މިފަދަ ކޮންފެޑެރޭޝަންތަކުގައި‬ ‫‪293‬‬ ‫ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޔުނިވަރސަލް ޑެކްލެރޭޝަން އޮފް ހިއުމަން ރައިޓްސްގެ‬ ‫‪ 21‬ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން‪ ،‬ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް‪ ،‬ޖަމާޢަތްތައް‬ ‫ހެދުމުގެ މިނިވަންކަން ލިބިދީފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި މި މާއްދާގައި‬ ‫ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަދަނީ އަދި ސިޔާސީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ‬ ‫މުޢާހަދާ‪‘ ،‬އިންޓަނޭޝަނަލް ކޮވެނަންޓް އޮން ސިވިލް އެންޑް‬ ‫ޕޮލިޓިކަލް ރައިޓްސް’ގެ ‪ 22‬ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ‬ ‫ގޮތުގެމަތިން‪ ،‬ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ޖަމްޢިއްޔާތައް ހެދުމާއި‬ ‫ޖަމްޢިއްޔާތަކުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤުލިބިގެންވެއެވެ‪ .‬އަދި މި‬ ‫ޙައްޤުގެ ތެރޭގައި އަމިއްލަ މަސްލަޙަތު ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި‬ ‫ބައިވެރިވުންވެސް‬ ‫ޖަމާޢަތްތަކުގައި‬ ‫މަސައްކަތްތެރިންގެ‬ ‫ހިމެނިގެންވެއެވެ‪ .‬އަދި މި ޙައްޤު ހަނިކުރަންވާނީ‪ ،‬ޤާނޫނުގައި‬ ‫އިންޓަނޭޝަނަލް ލޭބަރ އޯގަނައިޒޭޝަން (އައި‪.‬އެލް‪.‬‬ ‫ކަނޑައެޅި ބަޔާންވެގެން‪ ،‬ދިމިޤްރާޠީ ނިޒާމެއްގައި ޤައުމުގެ‬ ‫ސަލާމަތަށާއި‪ ،‬ޢާންމު މަޞްލަޙަތަށާއި‪ ،‬އަމަން ޢާންމު އޯ)ގެ އަސާސީ މުޢާހަދާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ‘ކަލެކްޓިވް‬ ‫ހިފެހެއްޓުމަށާއި‪ ،‬ޢާންމު ޞިއްހަތަށާއި މުޖްތަމަޢު ޤަބޫލުކުރާ ބާގެއިނިންގ’ އާގުޅޭ މުޢާހަދާ‪‘ ،‬ރައިޓް ޓު އޯގަނައިޒްޑް އެންޑް‬ ‫އަޚްލާޤީ މިންގަނޑުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށާއި އެހެން މީހުންގެ ކަލެކްޓިވް ބާގެއިނިންގ ކޮންވެންޝަން ‪( 1949‬ނަމްބަރ‬ ‫އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ‪ ’)98‬ގައި ‪ 4‬ޖަނަވަރީ ‪ 2013‬ގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން‬ ‫‪294‬‬ ‫ކަމާއި‪ ،‬ދައުލަތުގެ ހަތިޔާރު އެޅިބާރުތަކާއި‪ ،‬ފުލުހުންގެ ސޮއިކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪58‬‬ ‫މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް ‪2020‬‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ‬