‫‪ .6‬ފުރިހަމަ ޞިއްޙަ ާތއި ދުޅަހެޔޮކަންމަ ީތ ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤު‬ ‫ތ ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރަކުރުމަށްޓަކައި‬ ‫ދުޅަހެޔޮކަންމަ ީ‬ ‫‪172‬‬ ‫އވާ މުހިއްމު ޤާނޫނުތަކެކެވެ‪.‬‬ ‫އެކުލަވާލެވިފަ ި‬ ‫ޤާނޫނުއަސާސީގެ ‪ 23‬ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން‪،‬‬ ‫ދައުލަތުގެ ތަނަވަސްކަމާއި‪ ،‬ކުޅަދާނަކަން ހުރި މިންވަރަކުން‬ ‫ރަނގަޅު ފެންވަރުގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްތައް ހޯދޭނޭ މަގު‬ ‫އެކަށޭނަ ޞިއްޙަތެއްގައި ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ އުޅެވޭނެ‬ ‫ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަށް ދައުލަތުން މަސައްކަތްކުރަންވާނެކަން ފެންވަރެއްގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޙައްޤު އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫އާންމު ޤަރާރުގެ ‪ 25‬ވަނަ މާއްދާއިން އެންމެހައި ފަރާތްތަކަށް‬ ‫ޤާނޫނު ނަންބަރު ‪( 15/2011‬އިޖްތިމާޢީ ޞިއްޙީ ލިބިދީފައިވެއެވެ‪ .‬މީގެ ތެރޭގައި ކާނާއާއި‪ ،‬އަންނައުނާއި‪،‬‬ ‫އިންޝުއަރަންސްގެ ޤައުމީ ނިޒާމުގެ ޤާނޫނު) އާއި‪ ،‬ޤާނޫނު ގެދޮރާއި‪ ،‬ޞިއްޙީ ފަރުވާއާއި‪ ،‬އަދި ބޭނުންތެރި އިޖްތިމާޢީ‬ ‫ނަންބަރު ‪( 7/2012‬ޢާންމު ޞިއްޙަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޚިދުމަތްތައް ލިބެންޖެހޭނޭކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ޤާނޫނު) އާއި ޤާނޫނު ނަންބަރު ‪( 13/2015‬ޞިއްޙީ ވަޒީފާއެއް ނެތް ހާލަތުގައި‪ ،‬ނުވަތަ ބަލިހާލަތެއްގައި‪،‬‬ ‫ޚިދުމަތުގެ ފަންނީ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޤާނޫނު) އާއި ޤާނޫނު ނުވަތަ ނުކުޅެދުންތެރިކަމަކުން‪ ،‬އަނބިމީހާ ނުވަތަ ފިރިމީހާ‬ ‫ނަންބަރު ‪( 29/2015‬ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ދިނުމުގެ ޤާނޫނު) މަރުވުމުން‪ ،‬ނުވަތަ މުސްކުޅިވެ ދުވަސް ވުމުން‪ ،‬ނުވަތަ އޭނާގެ‬ ‫މ ޞިއްޙަތުގެ‬ ‫އާއި‪ ،‬ޤާނޫނު ނަންބަރު ‪( 20/2020‬ޢާން ު‬ ‫މ ޞިއްޙަތާއި‬ ‫ނނު) އަކީ ފުރިހަ ަ‬ ‫އލި ނުރައްކަލުގެ ޤާ ޫ‬ ‫ކު ް‬ ‫ބާރުނުހިނގާ ސަބަބަކުން ދިރިއުޅެވޭނެ ގޮތެއް‬ ‫‪173‬‬ ‫ރައްކާތެރިކަން ލިބިގެންވެއެވެ‪.‬‬ ‫ނެތުމުން‪،‬‬ ‫ ‪127.‬މެންޓަލް ހެލްތްގެ ބިލެއް ޑްރާފްޓްކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރު ކުރެވެމުންދާއިރު‪ ،‬މި ބިލަކީ ނަފްސާނީ ސިއްޙަތުގެ ޚިދުމަތްތައް‬ ‫އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށްދިނުމަށާ‪ ،‬މިފަދައިން ފޯރުކޮށްދެވޭ ޚިދުމަތްތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުމަށް މުހިންމު ބިލެއްކަން‬ ‫ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪174‬‬ ‫ ‪128.‬ޞިއްޙީ ދާއިރާގައި ސްޕެޝަލިސްޓް ޑޮކްޓަރުންނަށް ދެއްކުމަކީ ދަތި އުނދަގޫ ކަމެކެވެ‪ .‬ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމަށް އެޕޮއިންޓްމަންޓް‬ ‫ނުލިބި ގިނަދުވެސްތަކެއްވުމުގެ ސަބަބުން ބަލިހާލު އިތުރަށް ގޯސްވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެއެވެ‪ .‬ނަފްސާނީ ޑޮކްޓަރުންނަށް ދެއްކުމާއި‬ ‫ސައިކޭޓްރިސްޓުންނަން ދެއްކެނީ ދިގު ކިޔުއެއްގައި ޖެހިގެންކަމާއި‪ ،‬ޚާއްޞަކޮށް އަތޮޅުތެރޭގެ ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި ނަފްސާނީ‬ ‫ޑަކްޓަރުންނާއި ސައިކޭޓްރީގެ ޚިދުމަތްތައް ލިބެން ނުހުރެއެވެ‪.‬‬ ‫‪175‬‬ ‫‪ 2021‬ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓްގައި‪ ،‬އައިޖީއެމް ހޮސްޕިޓަލުގެ‬ ‫ސައިކޭޓްރީ ޑިޕާޓްމަންޓްގައި ނަފްސާނީ ޑޮކްޓަރުންނަށް ދެއްކުމަށް ‪ 2500‬އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވެއިޓްލިސްޓް ކުރެވިފައިވާކަން‬ ‫ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪176‬‬ ‫ ‪129.‬ޞިއްޙީ ނިޒާމުގައި ސްޕެޝަލިސްޓް ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންވާ އިންސާނީ ވަސީލަތް ބޮޑުތަނުން މަދުކަން‬ ‫ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬މީގެ ތެރޭގައި ސްޕީޗް ތެރަޕީ އަދި އޮކިއުޕޭޝަނަލް ތެރަޕީފަދަ ޚިދުމަތްތަކަށް ދިވެހި މުވައްޒަފުން މަދުކަން‬ ‫ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬މިފަދަ ޚިދުމަތްތައް ދިނުމުގައި ދިވެހި ބަހުން ވާހަކަ ދައްކާ މުވައްޒަފުން ތިބުމަކީ ތެރަޕީ ހޯދާ ފަރާތްތަކަށް‬ ‫އެކަމަކުން ކުރިއެރުންހޯދުމުގައި މުހިންމުކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫‪177‬‬ ‫ ‪130.‬ޕަބްލިކް ސެކްޓަރގައި މިފަދަ ސްޕެޝަލިސްޓް ޚިދުމަތްތައް ލިބުން މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ޚިދުމަތް ހޯދާ ފަރާތްތަކަށް‬ ‫މަޖުބޫރުވެފައިވަނީ ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރއިން އަގުބޮޑުކޮށް ޚިދުމަތްތައް ހޯދުމެވެ‪ .‬ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގައި އާސަންދައިގެ ޚިދުމަތް‬ ‫ލިބުނު ނަމަވެސް ދައުލަތުގެ އަގުތަކާ އަޅާ ބަލާއިރު އާސަންދައިން ކަވަރުކުރުމަށްފަހުވެސް ނިސްބަތުން ބޮޑު އަދަދެއް އާންމުންގެ‬ ‫އަތުން ޚަރަދުކުރަންޖެހެއެވެ‪.‬‬ ‫‪178‬‬ ‫ ‪131.‬ނޭޝަނަލް ސޯޝަލް ޕްރޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީގައި ރަޖިސްޓްރީކުރުމާއި އެފަރާތުން ފޯރުކޮށްދޭ ތަފާތު ރައްކާތެރިކަމުގެ‬ ‫ޚިދުމަތްތަކަށް އެދުމަށް ބޭނުންވާ ލިޔެކިއުންތަކާއި ކޯޓޭޝަންފަދަ ތަކެތި ޚިދުމަތަށްއެދޭ ފަރާތްތަކުން ހޯދަން އުޅެންޖެހުމަކީ‬ ‫ތަކުލީފުބޮޑު ކަމެކެވެ‪ .‬ޚާއްޞަކޮށް އަތޮޅުތެރޭގައި ހުރެގެން ޚިދުމަތްތަކަށް އެދުމުގެ ފުރުސަތު ފުޅާވެފައި ނެތުމުން އެފަރާތްތަކުން‬ ‫މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް ‪2020‬‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ‬ ‫‪45‬‬

Select target paragraph3