รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 100 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ประจำ�ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562
หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง ทั้งโดยการมีหนังสือขอทราบ
ข้อมูลอย่างเป็นทางการ การประชุม และการสัมภาษณ์
เจ้าหน้าทีผ่ ปู้ ฏิบตั งิ านจากหน่วยงานบางแห่ง เพือ่ ตรวจสอบ
ความถู ก ต้ อ งของข้ อ มู ล ก่ อ นน�ำมาวิ เ คราะห์ ถึ ง ความ
สอดคล้องกับพันธกรณีของไทยตามสนธิสัญญาระหว่าง
ประเทศด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนที่ ป ระเทศไทยเป็ น ภาคี
ซึ่ ง ในภาพรวมได้ รั บ ความร่ ว มมื อ ด้ ว ยดี จ ากหน่ ว ยงาน
ที่ เ กี่ ย วข้ อ ง หลั ง จากนั้ น คณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน
แห่งชาติ ได้ท�ำการประเมินสถานการณ์โดยระบุถงึ พัฒนาการ
และความก้าวหน้าในการด�ำเนินงานในประเด็นต่าง ๆ
ตลอดจนปัญหาอุปสรรคที่พบ และจัดท�ำความเห็นและ
ข้อเสนอแนะเพื่อการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
ที่มีประสิทธิผลยิ่งขึ้น
เมือ่ วันที่ 26 มีนาคม 2562 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
แห่ ง ชาติ ไ ด้ ส ่ ง รายงานผลการประเมิ น สถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2561 ถึงประธาน
สภานิติบัญญัติแห่งชาติและนายกรัฐมนตรีและเมื่อวันที่
23 เมษายน 2562 ผูแ้ ทนของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
แห่ ง ชาติ ประกอบด้ ว ยนางประกายรั ต น์ ต้ น ธี ร วงศ์
กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และนายชาติชาย สุทธิกลม
กรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ ได้ แ ถลงรายงานผล
การประเมิ น สถานการณ์ ด ้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนของ
ประเทศไทย ฉบับนี้ต่อรัฐสภา ซึ่งสามารถสรุปสาระส�ำคัญ
ของรายงานผลการประเมินสถานการณ์ดา้ นสิทธิมนุษยชน
ของประเทศไทย ได้ดังนี้
เนื้ อ หาของรายงานผลการประเมิ น สถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย แบ่งออกเป็น 4 ส่วน
รวม 14 ประเด็น กล่าวคือ
ส่ ว นที่ ห นึ่ ง สิ ท ธิ พ ลเมื อ งและสิ ท ธิ ท างการเมื อ ง
มี 3 ประเด็น ได้แก่ สิทธิในกระบวนการยุตธิ รรม การกระท�ำ
ทรมานและการบังคับให้สญ
ู หาย และเสรีภาพในการแสดง
ความคิดเห็น เสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ
ส่วนที่สอง สิทธิทางเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม
มี 3 ประเด็น ได้แก่ สิทธิทางการศึกษา สิทธิด้านสุขภาพ
และธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน
ส่วนที่สาม สิทธิมนุษยชนของบุคคล 5 กลุ่ม ได้แก่
สิทธิเด็ก สิทธิผู้สูงอายุ สิทธิคนพิการ สิทธิของผู้มีปัญหา
สถานะและสิทธิ และนักปกป้องสิทธิมนุษยชน
ส่วนที่สี่ สถานการณ์ที่อยู่ในความห่วงใย 3 ประเด็น
ได้แก่ สิทธิชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อม สถานการณ์ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้
และการค้ามนุษย์
สถานการณ์ ด ้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนของประเทศในปี
2561 ในภาพรวมแสดงให้เห็นว่ารัฐได้มีความพยายาม
หลายประการในการส่งเสริมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ
และแก้ ไ ขปั ญ หาด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน โดยเฉพาะ
การลดความเหลื่อมล�้ำ การส่งเสริมและเพิ่มศักยภาพ
เพื่อให้ผู้มีอุปสรรคในการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานที่ได้รับ
การรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญและกฎหมาย ได้มีโอกาส
เข้าถึงสิทธิดงั กล่าวมากขึน้ มีการจัดท�ำแผนยุทธศาสตร์ชาติ
20 ปี แผนปฏิรูปประเทศ การตราหรือแก้ไขเพิ่มเติม
กฎหมาย การก�ำหนดนโยบายและมาตรการต่ า ง ๆ
เช่น การออกกฎหมายและมาตรการให้ความช่วยเหลือ
ในการประกันตัวแก่ประชาชนเพื่อให้ได้รับการปล่อยตัว
ชั่วคราวระหว่างการด�ำเนินคดี การลดความเหลื่อมล�้ำ
ทางการศึกษาทั้งในมิติของการเข้าถึงและมิติด้านคุณภาพ
ผ่านมาตรการต่าง ๆ รวมถึงการจัดตั้งกองทุนเพื่อความ
เสมอภาคทางการศึกษา การจัดท�ำแผนปฏิรูปประเทศ
ด้านสาธารณสุขที่มุ่งให้ประชาชนได้รับโอกาสที่เท่าเทียม
ในการเข้าถึงบริการสาธารณสุขทีจ่ �ำเป็น การให้ความส�ำคัญ
กับการพัฒนาเด็กปฐมวัย และการจัดท�ำพระราชบัญญัติ
ไกล่เกลี่ยข้อพิพาท โดยให้ความส�ำคัญกับการแก้ไขปัญหา
ความขัดแย้ง อันเป็นการสร้างความสมานฉันท์ในสังคม
ไทย ซึง่ ในการตราพระราชบัญญัตทิ งั้ สองฉบับนี้ ส�ำนักงาน
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติได้มีข้อเสนอแนะ
และสนั บ สนุ น จึ ง ขอชื่ น ชมการด�ำเนิ น การของรั ฐ บาล
และสภานิติบัญญัติแห่งชาติในเรื่องดังกล่าว
อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
เห็นว่ายังมีการด�ำเนินการบางประการที่เป็นปัญหาหรือ
มี ผ ลกระทบด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน จึ ง มี ข ้ อ สั ง เกตรวมทั้ ง
ข้อเสนอแนะเพื่อพัฒนาและส่งเสริมให้เกิดการเคารพและ
คุ้มครองสิทธิมนุษยชนให้ดียิ่งขึ้นในบางประเด็น ดังนี้