๑. การตราพระราชบั ญ ญั ติ แ ผนและขั้ น ตอนการด� ำ เนิ น การปฏิ รู ป ประเทศ พ.ศ. ๒๕๖๐ โดยก� ำ หนดให้ มี
คณะกรรมการปฏิรูปประเทศเพื่อจัดท�ำร่างแผนการปฏิรูปด้านต่าง ๆ รวมถึงด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม๓๘
ตามทีก่ ำ� หนดในรัฐธรรมนูญในมาตรา ๒๕๘ โดยมีขนั้ ตอนการรับฟังความคิดเห็นจากหน่วยงานของรัฐและประชาชน เมือ่
จัดท�ำแผนเสร็จให้เสนอคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติเพื่อพิจารณา และเมื่อได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีและ
รายงานต่อรัฐสภาเพื่อทราบแล้ว ให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและใช้บังคับต่อไป
คณะกรรมการปฏิรปู ด้านกระบวนการยุตธิ รรมได้จดั ท�ำแผนปฏิรปู ด้านกระบวนการยุตธิ รรมประกอบด้วย ๑๐ แผน
ได้แก่ แผนที่ ๑ การก�ำหนดระยะเวลาด�ำเนินงานในทุกขั้นตอนของกระบวนการยุติธรรมที่ชัดเจนเพื่อให้ประชาชน
ได้รับความยุติธรรมโดยไม่ล่าช้า แผนที่ ๒ การสร้างกลไกการช่วยเหลือประชาชนให้เข้าถึงกระบวนการยุติธรรม เช่น
การพัฒนามาตรการเพื่อคุ้มครองสิทธิของผู้เสียหาย ผู้ต้องหา และจ�ำเลยเพื่อให้เข้าถึงกระบวนการยุติธรรมอย่างมี
ประสิทธิภาพ การจัดให้มีระบบการแจ้งสิทธิตามกฎหมายในทุกขั้นตอน การจัดให้มีทนายความและที่ปรึกษากฎหมาย
ที่มีประสิทธิภาพ แผนที่ ๓ การสร้างกลไกเพื่อให้มีการบังคับการตามกฎหมายอย่างเคร่งคัดเพื่อลดความเหลื่อมล�้ำ เช่น
การปฏิรูปกระบวนการปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหาหรือจ�ำเลยโดยการใช้ระบบประเมินความเสี่ยง การพัฒนามาตรการ
การใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ติดตามตัว (Electronic Monitoring : EM) ให้มีประสิทธิภาพทั้งในการปล่อยตัวชั่วคราว
การกักขัง การคุมประพฤติ การก�ำหนดแนวทางการท�ำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการใช้และจัดหา
อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ติดตามตัว (EM) การปรับปรุงโทษปรับในคดีอาญา โดยน�ำระบบโทษปรับตามความสามารถใน
การช�ำระของผู้กระท�ำความผิด (Day Fines System) แผนที่ ๔ การสร้างกลไกเพื่อให้มีการบังคับการตามกฎหมาย
อย่างเคร่งครัดเพื่อสร้างความปลอดภัยและเป็นธรรมในสังคม เช่น การก�ำหนดนโยบายและมาตรการการบังคับใช้
กฎหมายยาเสพติด การลดการกระท�ำความผิดซ�้ำ การปฏิรูประบบการก�ำหนดโทษอาญาที่มีความเหมาะสม แผนที่ ๕
การปรับปรุงระบบการสอบสวนคดีอาญาให้มีการตรวจสอบและถ่วงดุลระหว่างพนักงานสอบสวนกับพนักงานอัยการ
อย่างเหมาะสม แผนที่ ๖ การก�ำหนดระยะเวลาในการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายให้ชัดเจนเพื่อมิให้
คดีขาดอายุความ แผนที่ ๗ การสร้างความเชื่อมั่นในการปฏิบัติหน้าที่ของพนักงานสอบสวนและพนักงานอัยการในการ
สอบสวนคดีอาญา แผนที่ ๘ การปฏิรูประบบนิติวิทยาศาสตร์ แผนที่ ๙ เสริมสร้างและพัฒนาวัฒนธรรมขององค์กรต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องในกระบวนการยุติธรรม ให้มุ่งอ�ำนวยความยุติธรรมแก่ประชาชนโดยสะดวกและรวดเร็ว และแผนที่ ๑๐
การพัฒนาประสิทธิภาพของกระบวนการยุติธรรมเพื่อเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันของประเทศ โดยขณะนี้อยู่ระหว่าง
การจัดสัมมนารับฟังความคิดเห็นต่อแผนดังกล่าวจากประชาชนและหน่วยงานของรัฐ๓๙
๒. การประกาศใช้ พ ระราชบั ญ ญั ติ
ราชทั ณ ฑ์ พ.ศ. ๒๕๖๐ โดยยกเลิ ก
พระราชบั ญ ญั ติ ร าชทั ณ ฑ์ พ.ศ. ๒๔๗๙
พระราชบัญญัติฉ บับใหม่นี้มีก ารก�ำหนดวิธี
ปฏิบัติต่าง ๆ ให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล
มากยิ่งขึ้น อาทิ การห้ามใช้เครื่องพันธนาการ
แก่ ผู ้ ต ้ อ งขั ง เว้ น แต่ ผู ้ ต ้ อ งขั ง มี พ ฤติ ก ารณ์
จะท�ำอันตรายต่อชีวิตร่างกายของตนเองหรือ
ผู้อื่น มีพฤติกรรมที่ส่อว่าเป็นบุคคลวิกลจริต
มีพฤติการณ์ที่น่าจะหลบหนีการควบคุมหรือ
๓๘ พระราชบัญญัติแผนและขั้นตอนการด�ำเนินการปฏิรูปประเทศ พ.ศ. ๒๕๖๐ มาตรา ๘ ให้จัดท�ำแผนปฏิรูปประเทศในด้าน ดังต่อไปนี้ (๑) ด้านการเมือง (๒) ด้านการบริหารราชการแผ่นดิน
(๓) ด้านกฎหมาย (๔) ด้านกระบวนการยุติธรรม (๕) ด้านการศึกษา (๖) ด้านเศรษฐกิจ (๗) ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (๘) ด้านสาธารณสุข (๙) ด้านสื่อสารมวลชน เทคโนโลยี
สารสนเทศ (๑๐) ด้านสังคม และ (๑๑) ด้านอื่นตามที่คณะรัฐมนตรีก�ำหนด.
๓๙ เอกสารประกอบการสัมมนารับฟังความคิดเห็นแผนปฏิรูปประเทศด้านกระบวนการยุติธรรม ของคณะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านกระบวนการยุติธรรม เมื่อวันที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๐
ณ โรงแรมเจ้าพระยาปาร์ค.
82 | รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๐