บทที่ ๔ การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม
และวัฒนธรรม
ประเด็น
ความก้าวหน้าทาง
สิทธิด้านสุขภาพ
การลดความเหลือ่ มล�ำ้
ในการเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ
ในการรับบริการด้าน
สุขภาพ
การเข้าถึงปัจจัยทีม่ ผี ล
ต่อสุขภาพ (health
determinants)
นโยบาย กฎหมาย
มาตรการ และกลไกต่าง ๆ
รายละเอียด
ได้วางแนวทางในการคืนสิทธิประโยชน์ในการรับบริการ
ระบบประกันสังคม
• ร่างพระราชบัญญัติการกลับเป็นผู้ประกัน สาธารณสุขของรัฐให้กับผู้ประกันตนตามมาตรา ๓๙ ของ
พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. ๒๕๕๘ ที่ได้สิ้นสภาพ
ตน พ.ศ. .... ๑๕๖
ตามมาตรา ๔๑ (๔) และ(๕) จ�ำนวนประมาณ ๙๓๐,๐๐๐ คน ๑๕๗
การจัดการระบบการบริการปฐมภูมิ๑๕๘ ระบบการบริการปฐมภูมิที่มีประสิทธิภาพจะช่วยลดความ
• ร่างยุทธศาสตร์การพัฒนาเครือข่ายบริการ เหลื่อมล�้ำในการเข้าถึงสิทธิในการรับบริการด้านสุขภาพ๑๕๙
ปฐมภูมิ (พ.ศ. ๒๕๖๐-๒๕๖๙)
โดยเป็นการบูรณาการหน่วยงานต่าง ๆ ทีเ่ กีย่ วข้องให้มเี อกภาพ
• ร่างพระราชบัญญัตกิ ารแพทย์ปฐมภูมแิ ละ และเข้มแข็ง โดยมียทุ ธศาสตร์เป็นกรอบการด�ำเนินงานด้าน
บริการสาธารณสุข พ.ศ. ....
ปฐมภูมิ และมีกฎหมายในการบริหารจัดการระบบการแพทย์
• ร่างระเบียบส�ำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วย ปฐมภูมิให้เกิดการท�ำงานครอบคลุมทุกพื้นที่ทั่วประเทศ
คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับ สร้างชุมชนเข้มแข็ง และพัฒนาคุณภาพชีวติ ของประชาชนอย่าง
อ�ำเภอ พ.ศ. ....
เป็นรูปธรรมยิ่งขึ้น๑๖๐
• พระราชบัญญัตคิ วบคุมการส่งเสริมการตลาด การประกาศใช้พระราชบัญญัติดังกล่าว แสดงถึงความตั้งใจ
อาหารส� ำ หรั บ ทารกและเด็ ก เล็ ก และ ของรัฐบาลในการปกป้องสุขภาพเด็กและทารก และประกัน
ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง พ.ศ. ๒๕๖๐ ๑๖๑ การเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้องครบถ้วนให้กับมารดาในการเลือก
อาหารแก่บุตรแรกเกิด ๑๖๒
รัฐบาลได้จัดสรรเงินงบประมาณเพื่อสนับสนุนการจัดบริการด้านสาธารณสุขให้เกิดการพัฒนา การเข้าถึงสิทธิโดย
ล�ำดับ โดยประชากรเกือบทั้งหมดของประเทศสามารถเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพผ่านระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
(Universal Health Coverage - UHC) ตามสิทธิของตนเอง ซึ่งได้แก่ ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ระบบสวัสดิการ
รักษาพยาบาลของข้าราชการ และระบบประกันสังคม รวมถึงในกรณีอุบัติเหตุและฉุกเฉินโดยไม่ต้องถูกซักถามอีกด้วย๑๖๔
ในปี ๒๕๖๐ พบว่า ผูม้ สี ทิ ธิในระบบหลักประกันสุขภาพกว่า ๒๕๐,๐๐๐ คน อาจได้รบั ผลกระทบจากการเข้าถึงการบริการ
เนื่องจากการถอนตัวของโรงพยาบาลเอกชนจ�ำนวน ๔ แห่งในพื้นที่กรุงเทพมหานครออกจากหน่วยบริการปฐมภูมิและ
หน่วยรับส่งต่อระดับทุตยิ ภูมิ และอีก ๓ แห่งได้ขอถอนตัวออกจากหน่วยบริการรับส่งเช่นกัน ถึงแม้วา่ ส�ำนักงานหลักประกัน
๑๖๓
๑๕๖ มติคณะรัฐมนตรี เรื่อง ร่างพระราชบัญญัติการกลับเป็นผู้ประกันตน พ.ศ. .... เมื่อวันที่ ๔ เมษายน ๒๕๖๐ คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติหลักการร่างพระราชบัญญัติการกลับเป็นผู้ประกันตน
พ.ศ. .... เสนอโดยกระทรวงแรงงาน ให้ผู้ที่สิ้นสภาพการเป็นผู้ประกันตนเพราะไม่น�ำส่งเงินสมทบเข้ากองทุนเงินประกันสังคมมีโอกาสกลับมาเป็นผู้ประกันตนได้อีก.
๑๕๗ ส�ำนักงานประกันสังคม. (๒๕๖๐). ร่างพระราชบัญญัติการกลับเป็นผู้ประกันตน พ.ศ. .... สืบค้นจาก www.sso.go.th/wpr/content.jsp?lang=th&cat=762&id=4673
๑๕๘ กระทรวงสาธารณสุข ได้จัดท�ำร่างยุทธศาสตร์การพัฒนาเครือข่ายบริการปฐมภูมิ (พ.ศ. ๒๕๖๐ - ๒๕๖๙) รองรับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ และร่างพระราชบัญญัติ
การแพทย์ปฐมภูมิ พ.ศ. .... โดยได้จัดการรับฟังความคิดเห็น จ�ำนวน ๔ ครั้ง ระหว่างเดือนเมษายน - เดือนพฤษภาคม ๒๕๖๐ นอกจากนี้ คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้จัดท�ำร่างระเบียบ
ส�ำนักนายกรัฐมนตรี รองรับการด�ำเนินการในการพัฒนาคุณภาพชีวิตและสุขภาพระดับอ�ำเภอ.
๑๕๙ หน้า ๔๘-๔๙ ผลการด�ำเนินงาน คณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ด้านสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ.
๑๖๐ รัฐบาลไทย. (๒๕๖๐). คกก.ขับเคลื่อนและปฏิรูปฯ ด้านสาธารณสุขเตรียมเสนอร่าง พ.ร.บ.การแพทย์ปฐมภูมิและบริการสาธารณสุข เข้า ครม.ปลายธันวาคมนี้. สืบค้นจาก www.thaigov.
go.th/news/contents/details/6323
๑๖๑ ส�ำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา. (๒๕๖๐). พระราชบ��ญญัตคิ วบคุมการส่งเสริมการตลาดอาหารส�ำหรับทารกและเด็กเล็กและผลิตภัณฑ์ทเี่ กีย่ วข้อง พ.ศ. ๒๕๖๐. สืบค้นจาก
www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2560/A/072/1.PDF
๑๖๒ องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย. (๒๕๖๐). พ.ร.บ.นมผง บังคับใช้ “๘ ก.ย.๖๐” ห้ามโฆษณา-ห้ามแจกตัวอย่าง-ห้ามให้ของขวัญ. สืบค้นจาก http://news.
thaipbs.or.th/content/265728
๑๖๓ จากผลการด�ำเนินงานการสร้างหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ปีงบประมาณ พบว่า งบประมาณด้านสาธารณสุขคิดเป็นร้อยละ ๖ ของงบประมาณทัง้ หมดของประเทศ หรือคิดเป็นเงินจ�ำนวน
๑๖๓,๑๕๒ ล้านบาท โดยคิดอัตราเหมาจ่ายเฉลี่ย ๓,๐๒๘.๙๔ บาทต่อหัวประชากรผู้มีสิทธิ ประชากรร้อยละ ๙๙.๙๑ ของประชากรทั้งประเทศได้ลงทะเบียนในระบบหลักประกันสุขภาพ
ถ้วนหน้า โดยเป็นผู้มีสิทธิตามระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ระบบประกันสังคม ระบบสวัสดิการข้าราชการ/รัฐวิสาหกิจ สวัสดิการพนักงานส่วนท้องถิ่น ครูเอกชน คิดเป็นร้อยละ
๗๓.๔๑ ร้อยละ ๑๗.๔๘ ร้อยละ ๗.๓๗ ร้อยละ ๐.๙๔ และร้อยละ ๐.๑๒ ตามล�ำดับ และประชากรส่วนใหญ่กว่า ๔๘ ล้านคน สามารถเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพในระบบหลักประกันสุขภาพ
แห่งชาติ (Universal Coverage Scheme: UCS) คิดเป็นร้อยละ ๙๙.๘๘ ของความครอบคลุมของประชากรที่มีสิทธิในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพ
แห่งชาติ (สปสช.). (๒๕๖๐). ผลการด�ำเนินงาน. สืบค้นจาก www.nhso.go.th/FrontEnd/page-about_result.aspx
๑๖๔ หน้า ๑๘ แผนสิทธิมนุษยชนด้านสาธารณสุข แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติฉบับที่ ๓ (พ.ศ. ๒๕๕๗-๒๕๖๑) กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรม.
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ | 119
บทที่
๔