บทที่ ๔ การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม
และวัฒนธรรม
มาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศ ซึง่ มีผลบังคับใช้เมือ่ วันที่ ๒๓ มีนาคม ๒๕๖๐ กระทรวงแรงงานได้กำ� หนดให้การสงเสริม
ความปลอดภัยอาชีวอนามัยเป็นหนึ่งในแผนปฏิบัติการ ๘ วาระปฏิรูปแรงงาน โดยข้อมูลจากกรมสวัสดิการและคุ้มครอง
แรงงาน (กสร.) ระบุว่า ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๐ ช่วง ๖ เดือนแรก (วันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๕๙ - ๓๑ มีนาคม ๒๕๖๐)
เปรียบเทียบในห้วงวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๕๘ – ๓๑ มีนาคม ๒๕๕๙ พบอัตราการประสบอันตรายจากการท�ำงานของลูกจ้าง
กรณีร้ายแรงเท่ากับ ๑.๓๙ ต่อ ๑,๐๐๐ ราย ลดลงร้อยละ ๗.๕๖ เมื่อเปรียบเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของปีที่ผ่านมา
ซึง่ ลดลงเกินกว่าเป้าหมายของ กสร. ทีต่ งั้ ไว้วา่ ลดลงอย่างน้อยร้อยละ ๕ ต่อปี๑๒๑ นอกจากนี้ ยังมีการก�ำหนดให้มมี าตรการ
๓-๓-๒ เพื่อสนับสนุนการด�ำเนินการตามแผนปฏิบัติการ ๘ วาระปฏิรูปแรงงาน โดยมุ่งเน้นการคุ้มครองอันตรายที่เกิดขึ้น
จากการท�ำงานในแต่ละประเภทของสถานประกอบการตามช่วงระยะเวลาของปี๑๒๒
การก่อตั้งและเข้าร่วมสหภาพแรงงาน
ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่ได้ให้สัตยาบันอนุสัญญา ILO ฉบับที่ ๘๗ ว่าด้วยเสรีภาพในการสมาคมและการคุ้มครอง
สิทธิในการรวมตัวกัน ค.ศ. ๑๙๔๘ และฉบับที่ ๙๘ ว่าด้วยสิทธิในการรวมตัวและการร่วมเจรจาต่อรอง ค.ศ. ๑๙๔๙ ซึง่ ถือเป็น
๒ ใน ๘ อนุสัญญาหลัก โดยอยู่ระหว่างการแก้ไขกฎหมายภายในให้สอดคล้องกับอนุสัญญาฯ
ส�ำหรับความคืบหน้าการด�ำเนินการเรื่องการแก้ไขกฎหมาย ซึ่งได้แก่ ร่างพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. ....
และร่างพระราชบัญญัตแิ รงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ พ.ศ. .... นัน้ ได้ผา่ นการรับฟังความคิดเห็นจากผูม้ สี ว่ นได้สว่ นเสียเรียบร้อยแล้ว
เมือ่ เดือนมีนาคม ๒๕๖๐ โดยร่างกฎหมายทัง้ สองฉบับอยูร่ ะหว่างการพิจารณาก่อนเสนอให้คณะรัฐมนตรีเพือ่ พิจารณาเห็น
ชอบหลักการต่อไป ซึ่งกระทรวงแรงงานได้ก�ำหนดกรอบระยะเวลาการด�ำเนินการเกี่ยวกับการออกกฎหมายโดยคาดว่า
คณะกรรมาธิการวิสามัญในสภานิติบัญญัติแห่งชาติจะพิจารณาร่างกฎหมายทั้งสองฉบับแล้วเสร็จภายในเดือนมีนาคม
๒๕๖๑ และเมือ่ มีความพร้อมทางด้านกฎหมายแล้ว จึงจะด�ำเนินการเกีย่ วกับการเสนอให้สตั ยาบันอนุสญ
ั ญา ILO ดังกล่าว
การคุ้มครองสิทธิของแรงงานนอกระบบ
ประเทศไทยมีแรงงานนอกระบบซึ่งเป็นผู้มีงานท�ำที่ไม่ได้รับความคุ้มครอง หรือไม่มีหลักประกันทางสังคมจาก
การท�ำงานสูงกว่าร้อยละ ๕๐ ของจ�ำนวนผูม้ งี านท�ำ๑๒๓ ซึง่ ผลการด�ำเนินการคุม้ ครองแรงงานนอกระบบในปีทผี่ า่ นมา รัฐบาล
ได้ด�ำเนินการเพื่อเพิ่มการคุ้มครองสิทธิของแรงงานนอกระบบ เช่น ส่งเสริมการเข้าเป็นสมาชิกกองทุนการออมแห่งชาติ
ฝึกและส่งเสริมอาชีพตามโครงการจ้างงานเร่งด่วนและพัฒนาทักษะฝีมอื ออกประกาศกรมสวัสดิการและคุม้ ครองแรงงาน
เรื่อง แนวปฏิบัติเกี่ยวกับความปลอดภัยอาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการท�ำงานส�ำหรับแรงงานนอกระบบ๑๒๔
โดยในปี ๒๕๖๐ รัฐบาลได้ด�ำเนินมาตรการการบริหารจัดการแรงงานนอกระบบอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะเรื่องการขยาย
ความคุ้มครองหลักประกันสังคม โดยคณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ ๒๕ เมษายน ๒๕๖๐ เห็นชอบร่างกฎหมายล�ำดับรอง
ที่ออกตามพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๕๘ จ�ำนวน ๓ ฉบับ ได้แก่ (๑) ร่างพระราชกฤษฎีกาก�ำหนด
คุณสมบัตขิ องบุคคลซึง่ อาจสมัครเข้าเป็นผูป้ ระกันตน พ.ศ. .... (๒) ร่างพระราชกฤษฎีกาก�ำหนดหลักเกณฑ์การจ่ายเงินสมทบ
ประเภทของประโยชน์ทดแทนตลอดจนหลักเกณฑ์และเงือ่ นไขในสิทธิในการรับประโยชน์ทดแทน พ.ศ. .... และ (๓) ร่างกฎ
กระทรวงก�ำหนดอัตราเง��นสมทบที่รัฐบาลจ่ายเข้ากองทุนประกันสังคมส�ำหรับบุคคลซึ่งสมัครเข้าเป็นผู้ประกันตน พ.ศ. ....
ซึ่งร่างกฎหมายทั้งสามฉบับมีสาระส�ำคัญเพื่อเพิ่มสิทธิประโยชน์ให้แก่ผู้ประกันตน มาตรา ๔๐ ที่เป็นแรงงานนอกระบบ
อาทิ แรงงานไม่มีนายจ้าง พ่อค้าแม่ค้า คนขับแท็กซี่หรือมอเตอร์ไซค์รับจ้าง อาชีพอิสระ ให้ได้รับสิทธิประโยชน์ใกล้เคียง
๑๒๑ กลุ่มงานประชาสัมพันธ์ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน. (๒๕๖๐). บทความเรื่องกระทรวงแรงงานเผยสถิติประสบอันตรายลดลงเกินเป้า ประจ�ำวันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๖๐ ข่าวที่
๑๙๑/๒๕๖๐. สืบค้นจาก www.labour.go.th/th%20/index.php?option=com_content&view=article&id=35315:2560-05-08-03-05-19&catid=1:2011-03-31-03-2426&Itemid=88
๑๒๒ ๑.กิจการทีม่ กี ารใช้ปน้ั จัน่ หรือเครน ๒.กิจการทีม่ กี ารใช้สารเคมี ๓.กิจการขนส่งทางบก ๔.กิจการทีม่ กี ารใช้แรงงานเด็ก ๕.กิจการเกีย่ วกับประมงและต่อเนือ่ ง ๖.กิจการทีม่ กี ารใช้เครือ่ งบด/
เครื่องตัดโลหะ ๗.กิจการที่มีการท�ำงานในที่อับอากาศ ๘.กิจการที่มีการท�ำงานในที่สูง ๙. กิจการก่อสร้าง และ ๑๐.การป้องกันและระงับอัคคีภัย.
๑๒๓ การส�ำรวจแรงงานนอกระบบ พ.ศ. ๒๕๖๐ โดยส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ.
๑๒๔ องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (TPBS). (๒๕๖๐). ขยายความคุ้มครองแรงงานนอกระบบ ม.๔๐ เพิ่มอีก ๑.๕ ล้านคน. สืบค้นจาก http://news.thaipbs.or.th/
content/260202
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ | 111
บทที่
๔