บทที่ ๔ การประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
การประเมินสถานการณ์ดา้ นสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ในส่วนนี้
จะพิจารณาหลักเกณฑ์ (benchmarks) ซึง
่ มีลก
ั ษณะของสิง
ั พึงเคารพ ให้การคุม
้ ครอง และ
่ ทีร่ ฐ
ด�ำเนินการให้เกิดขึน
้ ตามมาตรฐานทีก
่ ำ� หนดไว้ในกติกา ICESCR เป็นส�ำคัญ โดยให้ความส�ำคัญ
กับสารัตถะของสิทธิเชิงบวก (positive rights) ซึง
่ เป็นลักษณะทีร่ ฐ
ั พึงด�ำเนินการให้เกิดขึน
้
ให้มค
ี วามเป็นจริง และท�ำให้กา้ วหน้าตามระยะเวลา แบบค่อยเป็นค่อยไปภายใต้ทรัพยากร
ทีม
่ อ
ี ยู่ (progressive realization of rights) โดยหลักฐานทีใ่ ช้ในการประเมินสถานการณ์
ด้านนี้ ได้แก่ การแสดงออกของรัฐอย่างมุ่งมั่น การก�ำหนดเป้าหมายที่ชัดเจน และการ
มีแผนการปฏิบต
ั อ
ิ ย่างเป็นรูปธรรมพร้อมทัง
้ การจัดสรรหรือก�ำหนดทรัพยากรสนับสนุน
และบุคลากรผูป
้ ฏิบต
ั ง
ิ านและผูร้ บ
ั ผิดชอบ โดยมีความก้าวหน้า หรือความส�ำเร็จตามระยะ
เวลาทีก
่ ำ� หนด พร้อมทัง
ี ารเลือกปฏิบต
ั ใิ ด ๆ
้ มีการติดตามอย่างเป็นระบบ และจะต้องไม่มก
ลักษณะของสิทธิในด้านนี้บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุ ทธศักราช
๒๕๖๐ ในหมวด ๓ หมวด ๕ และหมวด ๖
ในปี ๒๕๖๐ กสม. ประมวลภาพรวม พร้อมประเมินสถานการณ์ ปัญหา อุปสรรค
และมีขอ
้ เสนอแนะด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ใน ๓ ประเด็น ดังนี้
๔.๑ สิทธิทางการศึกษา
ภาพรวม
ประเทศไทยเป็นภาคีกติกา ICESCR ซึง่ เป็นพันธกรณีสำ� คัญประเภทหนึง่ ทีต่ อ้ งจัดการศึกษาภาคบังคับให้กบั ทุกคนแบบ
ให้เปล่าโดยไม่มคี า่ ใช้จา่ ยใด ๆ และให้ทกุ คนม���สทิ ธิได้รบั การศึกษา
ขั้นมัธยมในรูปแบบต่าง ๆ และการศึกษาขั้นอุดมศึกษาอย่าง
เท่าเทียมกันบนพืน้ ฐานของความสามารถด้วยวิธกี ารทีเ่ หมาะสม
ซึ่งไม่เสียค่าใช้จ่ายใด ๆ อย่างค่อยเป็นค่อยไป รวมถึงให้การ
สนับสนุนสิทธิทางการศึกษาขั้นพื้นฐานของคนทุกกลุ่มอายุ
ตลอดจนรั บ รองเสรี ภ าพของประชาชนในการจั ด การด้ า น
การศึกษาของตนเองซึง่ สอดคล้องกับมาตรฐานการศึกษาขึน้ ต�ำ่ ทีร่ ฐั
ก�ำหนดไว้๘๒ โดยปัจจัยการเข้าถึงสิทธิทางการศึกษา ประกอบด้วย
ความพร้ อ ม (availability) การเข้ า ถึ ง (accessibility)
การยอมรับ (acceptability) และความยืดหยุ่น (adaptability)๘๓ ซึ่งสอดคล้องกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
๘๒
๘๓
ข้อ ๑๓ แห่งกติกา ICESCR.
The Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. (2017). Paragraph 6 - 7 CESR General Comment No.13 (UN Doc E/C.12/1999/10). Retrieved
from http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/TBSearch.aspx?TreatyID=9&DocTypeID=11&ctl00_PlaceHolderMain_radResultsGridChangePage=2
100 | รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๐