สิทธิมนุษยชน รวมบทความ ศ.เสน่ห์ จามริก
ที่ยึดถือกันมานานนับสามศตวรรษของ จอห์น ล้อก ถือว่าเกิดจากการที่บุคคล
ใช้แรงงานของตนตักตวงเอาทรัพยากรจากธรรมชาติ นีเ่ ป็นจุดเริม่ ต้นของทุน และผล
ทีต่ ามมานัน้ เป็นดังทีว่ นั ทนา ศิวะ กล่าวไว้อย่างชัดเจนว่า
“...มีเพียงทุนเท่านั้นที่สามารถเพิ่มมูลค่าให้กับธรรมชาติที่ถูกถือครอง
และดังนั้นจึงมีเพียงผู้ที่เป็นเจ้าของทุนเท่านั้น ที่มีสิทธิตามธรรมชาติ
ที่จะเป็นเจ้าของทรัพยากรธรรมชาติ กลายเป็นสิทธิที่หักล้างสิทธิของผู้อื่น
ที่เคยมีร่วมกันในการถือครองมาก่อน ทุนจึงนับเป็นแหล่งที่มาข��งเสรีภาพ
แต่เสรีภาพที่ว่านี้มีพื้นฐานอยู่บนการปฏิเสธเสรีภาพให้กับผืนแผ่นดิน
ป่ า แม่ น ้ ำ และความหลากหลายทางชี ว ภาพ ซึ ่ ง ล้ ว นถู ก ทุ น อ้ า งสิ ท ธิ
เข้าเป็นเจ้าของ” ๑๑
และในทางโลกอุตสาหกรรมของตะวันตก ทั้งหมดนี้ก็เป็นที่ยึดถือกันว่า
เป็นเรือ่ งของเสรีภาพทางเศรษฐกิจและปฏิสมั พันธ์ของพลังทางการตลาด! วันทนา ศิวะ
ใส่ฉลากให้แก่กระบวนการนี้อย่างเหมาะสม ว่าเป็นการขโมยและการปล้นสะดม
ไม่เพียงแต่เสรีภาพของผู้คนและสิทธิของกลุ่มชนจะถูกคุกคามและริบไปเท่านั้น
แต่ที่สำคัญที่สุดก็คือ การที่สิทธิในชีวิตของมนุษย์เองนั่นแหละที่ตกอยู่ภายใต้
การคุกคามและทำลายล้าง ดังที่ทุกคนทราบกันดีอยู่แล้ว ว่าสิ่งที่เป็นทรัพย์ส่วนรวม
เหล่านี้มีค่าและจำเป็นต่อประชาชนและชุมชนท้องถิ่นเพียงใด ในฐานะที่มันเป็นฐาน
สำหรับการธำรงรักษาเกือ้ กูล ดังนัน้ ควบคูไ่ ปกับกระบวนการเข้าถือครองและแปรรูป
ทรัพย์ส่วนรวมให้เป็นของเอกชน สิทธิและวิถีการดำรงชีวิตของปวงชนพื้นเมือง
และชุมชนชนบทจึงถูกเบียดเบียนลดค่า ซึ่งเป็นสิ่งเรายังเห็นกันทุกวันนี้ แต่ก็อีก
นั่นแหละ นี่ไม่ใช่เรื่องที่ต้องกังวลนักดอก ยิ่งทุกวันนี้มีทางแก้ไข ที่เรียกกันว่า
“เครือข่ายความปลอดภัยทางสังคม (Social Safety Net)” ซึง่ ธนาคารโลกได้บญ
ั ญัติ
๑๑
Vandana Shiva, “The Enclosure of the Commons”, Third World Resurgence, lssue No ๘๔,
๑๙๙๗, p. ๖.
๑๖
สำนั ก งานคณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ