e lē āfāina pe fa’alavelaveina ai le mauaina o aiā tatau ma sa’olotoga o isi tagata.
E ui o se sa’olotoga fa’avae le sa’olotoga o le fa’aaliga o manatu, e iai ona tapula’a i lalo o le tulafono, e tusa ma
le tulafono, e alagātatau ma e fuafua fa’atatau. Taga’i i le vaega o Tapula’a ma Noataga mo ni isi fa’amatalaga.
Aiā tatau i le mauaina o fa’amatalaga
O le aiā tatau i le mauaina o fa’amatalaga o se vaega tāua o le sa’olotoga fa’avae o le fa’aaliga o manatu.25 O le
Fuai’upu 19(2) o le Feagaiga Fa'avāomālō i Aiā Tatau i le Vā ma isi Tagata ma Aiā Tatau tau Upufai o mālō ua
fa’ailoaina ai, o le sa’olotoga o le fa’aaliga o manatu e aofia ai le sa’olotoga e sa’ili, maua mai ma fa’ailoa atu
fa’amatalaga ma manatu i so’o se auala o fa’asalalauga e leai ni tuā’oi.26 ‘Olo’o fa’atino nei galuega i Sāmoa mo le
fa’amāe’aina o le ta’iala mo le mauaina e tagata lautele o fa’amatalaga, e ala i se Tulafono Taufa’aofi o le
Sa’olotoga o Fa’amatalaga.27
E tāua le aiā tatau i le mauaina o fa’amatalaga mo le sōloga lelei o faiga fa’atemokarasi talu ai, e maua ai e
tagatānu’u mālosi’aga talafeagai, lagolagoina le manino ma mālamalama o galuega a le Mālō po o so’o se
fa’alāpotopotoga a le mālō.28 E pei o le sa’olotoga o le fa’aaliga o tāofi, e lē sa’oloto ‘āto’atoa le aiā tatau i le
mauaina o fa’amatalaga ma e mafai ona iai tapula’a ona o ni popōlega e aofia ai le puipuiga o fa’amatalaga e lē
tatau ona fa’alaua’iteleina ma le saogalēmū.29
25
Recognized by Resolution 59 of the UN General Assembly, Calling of an International Conference on Freedom of Information, 14 December
1946, A/RES/59, https://www.refworld.org/docid/3b00f0975f.html, and also Article 19 of the Universal Declaration of Human Rights.
26 ICCPR, Article 19(2).
27 Government of Samoa, Samoa’s Voluntary National Review on SDGs, p. 128.
28 UN Commission on Human Rights, Report of the Special Rapporteur on the promotion and protection of the right to freedom of opinion and
expression Frank La Rue, A/HRC/14/23 (2010) https://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/17session/A.HRC.17.27_en.pdf, para 31.
See also UN Commission on Human Rights, Report of the Special Rapporteur on the Promotion and Protection of the Right to Freedom of Opinion
and Expression, submitted in accordance with Commission resolution 1999/36, (18 January 2000) E/CN.4/2000/63,
https://www.refworld.org/docid/3b00f3e10.html.
29 UNESCO, “Freedom of Information”, http://www.unesco.org/new/en/communication-and-information/freedom-of-expression/freedom-ofinformation/.
Līpoti o le Tulaga o Aiā Tatau a Tagata Soifua 2021
| 13