māfua’aga lea ua manatu ai, e sā’ili’ili ātili i ai. O le ulua’i Līpoti a le Ofisa o le Tulaga o Aiā Tatau a Tagata Soifua i le 2015, na pu’upu’u le talanoaina o le sa’olotoga o le fa’aaliga o tāofi ma, na fa’amauina i lea līpoti, o se matā’upu tau aiā tatau a tagata soifua ua tula’i mai.4 Na fa’amati’e i le līpoti o le 2015 popōlega e uiga i le sa’olotoga o le fa’aaliga o tāofi ma ‘olo’o tāua pea e o’o mai i le asō lea matā’upu. O ni isi o nei popōlega e aofia ai – le manatu sesē, o le sa’olotoga o manatu ma le fa’aaliga o tāofi e mafai ai e tagata ta’ito’atasi ona fa’aali o latou tāofi i so’o se matā’upu, i so’o se auala, e aunoa ma se manatu po o talafeagai; le lē mālamalama i itū tau tāofiofiga po o tapula’a o lea sa’olotoga; le faigatā ona maua o fa’amatalaga ‘olo’o ‘ūmia e fa’alāpotopotoga a le mālō; ma le lē fa’atonutonuina o auala o feso’ota’iga i le initaneti, ‘olo’o fa’aaogāina e taufa’aleaga ai isi ma/po o le fa’atupuina o le feitaga’i ma le inosia. E matuā tāua mo lo tatou ātīna’e le sa’olotoga o manatu ma le fa’aaliga o tāofi o tagatānu’u, e lagolagoina ma mafai ona tino mai e ala i le aiā tatau i le mauaina o fa’amatalaga. O ia tulaga e mafai ai e tagatānu’u ona mālamalama ma fefa’asoaa’i i matā’upu faitele ma e maua ai mālosi’aga talafeagai e mafai ai ona fai fa’ai’uga aupito lelei i matā’upu faitele ma auala o a tatou pulega. E lua itū aupito tāua o lenei Līpoti: (1) e sa’oloto tagata ta’ito’atasi e fa’aali o latou manatu ma tāofi (e aofia ai le mauaina o fa’amatalaga), peita’i, e tatau lava ona fa’atino i se auala e amanaia ma e lē āfāina ai isi tagata, ma o lea auala e ōgatasi ma le fa’aaloalo ma le vā tapuia e pei ona iai i le Fa’asāmoa (fa’atinoga); ma le (2) so’o se tapula’a e fa’atinoina mo nei aiā tatau ma sa’olotoga, e ao lava ona faia ma le fa’aeteete ma pāleni, ma ōgatasi ma tulaga fa’avāomālō o aiā tatau a tagata soifua o le alagātatau ma le fuafua fa’atatau, fa’apea le Fa’avae o lo tatou Mālō (tapula’a mana’omia). Ou te fa’afetai i le sao ma le fesoasoani mai pā’aga galulue uma fa’apea le atunu’u lautele, i le tu’uina mai o folasaga ma fautuaga, ua fesoasoani ia i vā’ili’iliga a le Ofisa ma ana fautuaga i le Palemene. O le fa’amoemoe, ia aogā lenei līpoti ma ia fesoasoani i le Mālō ma tagata uma ia fa’amautinoa ai le amana’ia ma le puipuiga o le sa’olotoga o manatu ma le fa’aaliga o tāofi fa’apea le mauaina o fa’amatalaga, ina ia mālamalama ma maua mālosi’aga talafeagai e o tatou tagatānu’u. Luamanuvao Katalaina Sapolu KOMESINA O SULUFA’IGA 4 Samoa Office of the Ombudsman NHRI Samoa, State of Human Rights Report 2015 - Summary (Apia, 2015) p. 9. Līpoti o le Tulaga o Aiā Tatau a Tagata Soifua 2021 |6