O le tino mai o aiā tatau a tagata uma, o le fa’avae lea o le Fuafuaga mo le 2030 ma ona Sini o Ātīna’e Mausalī e 17. E silia i le 90% o Sini o Ātīna’e Mausalī ma o latou manulautī e feso’ota’i ma matāfaioi tau aiā tatau a tagata soifua.1 O le āga’i atu i luma i le ‘ausia o Sini o Ātīna’e Mausalī i o latou tafa e tolu o le tamāo’āiga, soifuaga lautele ma le si’osi’omaga, e fa’apea fo’i ona āga’i atu ai i luma le fa’atinoga o matāfaioi tau aiā tatau a tagata soifua. E pātipatia taumafaiga ua fa’atino e le Mālō i le tino mai o aiā tatau a tagata Sāmoa. O le Lipoti Lonalua a le Atunuu i le 2020 i ana fa’atinoga o Sini o Atinae Mausalī, na faia i lana lava Faitalia, na fa’amati’e ai le fa’aaogāina e Sāmoa o se auala tau Aiā Tatau a Tagata Soifua i Ātīna’e Mausalī, o le āga’i fa’atasi i luma e leai se tasi e tia’i i tua.2 E iva feagaiga fa’avae fa’avāomālō tau aiā tatau a tagata soifua. O le taimi nei, ua avea Sāmoa o se Mālō ‘auai i le ono o ia feagaiga, e aofia ai le Feagaiga Fa'avāomālō i Aiā Tatau i le Vā ma isi Tagata ma Aiā Tatau tau Upufai o mālō, na fa’amāonia e Sāmoa i le 2008.3 O lea Feagaiga ua folafolaina ai le mautinoa o aiā tatau tau le vā ma isi tagata ma aiā tatau tau upufai o mālō, e aofia ai le aiā tatau i manatu o le tagata lava ia, le fa’aalia o ia tāofi ma le sa’olotoga o le tautala. E aofia ai fo’i le aiā tatau i le mauaina o fa’amatalaga ‘olo’o ‘ūmia e fa’alāpotopotoga a le mālō, ina ia mafai ai e tagata lautele ona iloa ma fa’aali ai o latou tāofi i matā’upu e tāua ia i latou. O le Fuai’upu 13 1(a) o le Fa’avae o le Mālō o Sāmoa, ‘olo’o folafolaina mai ai le mauaina e tagatānu’u uma o le sa’olotoga o le tautala ma le fa’aaliga o tāofi. O lenei aiā tatau e fa’amautū ātili ai isi aiā tatau, e ala i le mafai e tagata ta’ito’atasi ona fa’aali o latou tāofi ma tautala sa’oloto, o se vaega tāua e mafai ai ona fa’atino suiga mo le ātīna’e ma le āga’i i luma. O se matāfaioi fa’atulafonoina a lo’u Ofisa i lalo o le Tulafono o le Komesina o Sulufa’iga 2013 le tu’uina atu o se līpoti i tausaga ta’itasi i le tulaga o iai se matā’upu patino tau aiā tatau a tagata soifua i Sāmoa. O lonaono lenei o Līpoti i le Tulaga o Aiā Tatau a Tagata Soifua ma ua tulimata’i i lenei līpoti le tulaga o le sa’olotoga o manatu ma le fa’aaliga o tāofi i totonu o Sāmoa, e aofia ai le aiā tatau i le mauaina o fa’amatalaga. E iai matā’upu feso’ota’i ma le fa’atinoga o aiā tatau ma sa’olotoga ua tā’ua i luga, ua tele ina tūla’i mai i galuega māta’itū a le Ofisa fa’apea fefa’asoaa’iga ma pā’aga galulue ma le atunu’u lautele. O le 1 Sarah Rattray, “Human rights and the SDGs - two sides of the same coin”, UNDP Blog (5 July 2019) https://www.undp.org/blogs/human-rightsand-sdgs-two-sides-same-coin. 2 Government of Samoa, Samoa’s Voluntary National Review on the Implementation of the Sustainable Development Goals to Ensure: Improved Quality of Life for All (Apia, 2020) https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/26429Samoa_Samos2ndVNR2020reduced.pdf. 3 O feagaiga fa’avae e 9 tau aiā tatau a tagata soifua e aofia ai: le Feagaiga Fa'avāomālō i Aiā Tatau i le Vā ma isi Tagata ma Aiā Tatau tau Upufai o mālō (ICCPR), Feagaiga Fa'avāomālō i Aiā Tatau tau Tamāo'āiga, Agafeso'ota'i ma Fa'aleaganu'u (ICESCR), Feagaiga mo le Tafi'esea o so'o se Fa'ailoga Tagata Fa'asaga i Tinā ma Tama'ita'i (CEDAW), Feagaiga mo le Puipuiga o Fa’amanuiaga Tatau mo le Tamaitiiti (CRC), Feagaiga mo Aiā Tatau a Tagata e iai Aafiaga Tumau o le Soifua (CRPD), Feagaiga Fa'avāomālō mo le Tafi'esea o so'o se Faiga Fa'ailoga Tagata ona o le Tupu'aga (ICERD Feagaiga mo le Puipuiga o Tagata Uma mai le Fa'amālosia ona Mou (CPED), Feagaiga Fa'avāomālō mo le Puipuiga o Tagata Faigaluega uma mai isi Atunu'u ma o Latou 'Āiga (ICWM) ma le Feagaiga e Tete'e atu i le Fa'ataugā Tagata (UNCAT). Ua avea Sāmoa o se Mālō ‘Auai i feagaiga nei e 6: CEDAW (1992), CRC (1994), CRPD (2016), CPED (2012), ICCPR (2008), UNCAT (2019). Līpoti o le Tulaga o Aiā Tatau a Tagata Soifua 2021 |5

Select target paragraph3