Хүний эрх болон тухайн эрхэд хамаарах асуудал Тухайн улсын хүлээх үүрэгт багтах асуудал • Жирэмслэлтээс хамгаалах өөрт тохирсон арга, хэрэгслийг үнэн зөв мэдээлэлд үндэслэн сонгож сайн дураар ашиглах боломжийг хууль тогтоомжид тусган хэрэгжилтийг хангана. • Жирэмслэлтээс хамгаалах арга, хэрэгслийг ашиглахын ач холбогдлыг нийтэд таниулахад чиглэсэн бүх нийтийн боловсрол олгох компанит ажил болон хөтөлбөрийг төрөөс боловсруулан хэвлэл, мэдээллийн хэрэгслээр болон бусад хэлбэрээр хүргэнэ. • Орчин үеийн жирэмслэлтээс хамгаалах арга, хэрэгслийн тухай мэдээлэл авах, тэдгээрийг ашиглах хэрэгцээ шаардлагаа хангаж чадахгүй байгаа иргэд, тэдэнд учирч байгаа саад бэрхшээлийн тухай мэдээллийг цуглуулж, дүн шинжилгээ хийж, үр дүнг нь нийтэд мэдээлж байх үүргийг төр хүлээнэ. 42 Хэрэгжилтийг үнэлэх шалгуур асуулт • • • • • Жирэмслэлтээс хамгаалах чанартай, бүрэн цогц арга, хэрэгслийг зохимжтой байдлаар, хангалттай хэмжээгээр хүн бүрт хүргэх арга хэмжээг төрөөс хэр хэмжээнд хэрхэн авч, хэрэгжүүлж байна вэ? Эцэг эх, эхнэр, нөхөр, шүүх зэрэг гуравдагч этгээдийн зөвшөөрөлгүйгээр жирэмслэлтээс хамгаалах арга, хэрэгслийн тухай мэдээлэл авах, эдгээрийг ашиглах боломжтой байх асуудлыг төрөөс хэрхэн зохицуулж, хууль тогтоомж, бодлогын баримт бичигт аливаа зөвшөөрлийг авахгүй байхаар хэрхэн тусгасан байна вэ? Үр тогтоохгүй байх албадлагын арга хэмжээ авах зэрэг албадлага хэрэглэх шинжтэй бодлого, үйл ажиллагааг устгах, эдгээрээс урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр төрөөс ямар арга хэмжээг авч, хэрэгжүүлж байна вэ? Эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээ үзүүлэх этгээд болон эмийн санч зэрэг этгээд өөрийн байр суурийг ашиглан жирэмслэлтээс хамгаалах арга, хэрэгслийн талаар мэдээлэл өгөхгүй байх, эдгээрийг санаатайгаар хэрэглүүлэхгүй саад болох байдлыг төрөөс хэрхэн хориглож байна вэ? Төрөөс захиргааны болон шүүхийн шатны арга хэмжээ авах байдлаар нөхөн үржихүйн эрх зөрчигдөхөөс шаардлагатай хугацаанд нь хэрхэн хамгаалж байна вэ? Хүний эрхийн Үндэсний Байгууллагад зориулсан гарын авлага Тодорхой эрх болон тухайн эрхэд хамаарах асуудал Тухайн улсын хүлээх үүрэгт багтах асуудал Жирэмслэх болон • Хангалттай хоол хүнс, эрх ундны ус, боловсрол, тээврийн дэд бүтэц, ариун цэвэр байдлыг хангах зэрэг жирэмсэн болон амаржих үед хүнд эрүүл саруул байхад шаардaлагатай бүх боломжийг төр бүрдүүлж өгөх үүрэгтэй. • Жирэмсний болон төрөх үед асрамж, сувилгаа, эх барихын я��ралтай тусламж, нөхөн үржихүйн шаардлагатай эм, тариа, техник, технологи зэрэг нөхөн үржихүйн чанартай, хүртээмжтэй мэдээлэл, бараа, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээр зохимжтой арга хэлбэрээр хангах үүргийг төр хүлээнэ. • Төр нь жирэмсэн болон амаржих үеийн өндөр чанартай үйлчилгээг хүртээмжтэй хүргэх үүрэгтэй. Хэрэгжилтийг үнэлэх шалгуур асуулт • Үндэсний хэмжээнд нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн мэдээлэл, бараа, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээр зохимжтой арга хэлбэрээр хангах үүргээ төр ямар стратеги эсвэл төлөвлөгөөнд багтаан ямар хэмжээнд хэрэгжүүлж, амаржихын хүндрэл, амаржихаас шалтгаалсан нас баралтыг бууруулах ямар арга хэмжээг авч, хэрэгжүүлж байна вэ? • Улсын болон орон нутгийн төсөвт хангалттай хэмжээгээр зардал хуваарилж, эдгээр стратеги төлөвлөгөөндөө хүний нөөц болон захиргааны шаардагдах нөөцийг хангалттай тусгаж чадсан уу? • Амаржих үед цус тогтоох, төрөлтийг хурдасгахад ашигладаг шаардлагатай эм, тариаг хуулиар зөвшөөрсөн арга хэлбэрээр олж авах, эдгээрийг эх барихын үйлчилгээнд ашиглах боломжийг хуульчлах зэргээр жирэмслэлт, төрөлттэй холбоотой нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн бараа, бүтээгдэхүүн үйлчилгээгээр хэрхэн хангаж байна вэ? • Төрөөс үр хөндөлтийг хориглох бодлого, үйл ажиллагаатай хэрхэн тэмцэж, жирэмсэн эмэгтэйчүүд, охидын эрүүл мэндийг хамгаалах тусламж, үйлчилгээг хэрхэн үр дүнтэй хүргэж байна вэ? • Эм бэлэг эрхтэнг зэрэмдэглэх, эрт гэрлүүлэх, хүчээр гэрлүүлэх зэрэг жирэмслэлтийн эрсдэлтэй нөхцөл байдал үүсгэхүйц зан үйл, үйл ажиллагааг төрөөс хэрхэн олж тогтоон хориглож чадаж байна вэ? • Жирэмслэлтээс шалтгаалан охид, эмэгтэйчүүд урьдчилан сэргийлж болох эрүүл мэндийн эрсдэлт нөхцөлд орохгүй байхад чиглэсэн арга хэмжээг төрөөс хэрхэн авч, хэрэгжүүлж байна вэ? Нөхөн үржихүйн эрх хүний эрх болох нь 43