รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘
(๘) การไม่ก�ำหนดให้มีโทษประหารชีวิตไว้ในกฎหมาย ในกรณีที่จะมีการตรากฎหมายขึ้นใหม่
อย่างไรก็ตาม กระทรวงยุติธรรมได้พิจารณาข้อเสนอแนะฯ ของ กสม. แล้วมีความเห็นและเสนอต่อส�ำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี
ว่ากระทรวงยุติธรรมควรด�ำเนินการใน ๓ ด้าน คือ (๑) การศึกษาวิจัย ควรมีการด�ำเนินกระบวนการศึกษาวิจัยที่ชัดเจนเป็นระบบ
เพื่อทบทวนกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับโทษประหารชีวิตทั้งหมดว่ามีความเหมาะสม สอดคล้องกับสถานการณ์ในปัจจุบันหรือไม่ รวมทั้ง
ผลของโทษประหารชีวิตในแง่ของการป้องปรามยับยั้งการกระท�ำความผิดนั้นมีมากน้อยเพียงใด (๒) การจัดท�ำประชามติ ควรด�ำเนินการ
จัดท�ำประชามติ หลังจากที่มีการสร้างความรับรู้ ความเข้าใจให้แก่ประชาชนอย่างชัดเจนเกี่ยวกับประเด็นสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวข้อง
กับโทษประหารชีวิตและผลการวิจัยข้างต้น และ (๓) การเตรียมความพร้อมเเละ การพัฒนามาตรการทดแทน กรณีมีการยกเลิก
โทษประหารชีวิตสืบเนื่องจากการด�ำเนินการด้านการศึกษาวิจัยและด้านการจัดท�ำประชามติ กระทรวงยุติธรรมควรมีการด�ำเนิน
การจัดท�ำแผนปฏิบัติการ โดยประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน/องค์กรที่เกี่ยวข้อง เพื่อเตรียมความพร้อมในการยกเลิก
โทษประหารชีวิต เช่น การทบทวนบทบัญญัติของกฎหมายในปัจจุบันว่ามีฐานความผิดใดที่มีโทษประหารชีวิตเพียงอย่างเดียว
และด�ำเนินการแก้ไขกฎหมายเพือ่ ให้ทางเลือกเพิม่ เติมนอกเหนือจากโทษประหารชีวติ เป็นการจ�ำคุกตลอดชีวติ เป็นต้น การพัฒนามาตรการ
ทดแทนกรณีมีการยกเลิกโทษประหารชีวิต เช่น เรือนจ�ำต้องมีความมั่นคง ปลอดภัย เพียงพอที่จะสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ประชาชนได้
มาตรการทางเลือกในการลงโทษ เช่น การควบคุมผูก้ ระท�ำความผิดด้วยอุปกรณ์อเิ ลคทรอนิกส์ กลไกการบ�ำบัด ฟืน้ ฟู และพัฒนาพฤตินสิ ยั
ผูต้ อ้ งขังระหว่างอยูใ่ นเรือนจ�ำทีม่ ปี ระสิทธิภาพ เพือ่ สร้างความเชือ่ มัน่ ให้แก่สงั คมได้วา่ ผูพ้ น้ โทษทีผ่ า่ นกระบวนการดังกล่าวจะไม่หวนกลับไป
กระท�ำผิดซ�้ำอีก รวมทั้งส�ำรวจทัศนคติและความรู้สึกของประชาชนเป็นระยะอย่างต่อเนื่อง เกี่ยวกับการด�ำเนินการที่เกี่ยวข้องกับ
โทษประหารชีวิต และความเชื่อมั่นต่อการด�ำเนินภารกิจของกระทรวงยุติธรรมในการสร้างสังคมแห่งความปลอดภัย๗๒
๓
สถานการณ์ในปี ๒๕๕๘
สถานการณ์โทษประหารในปี ๒๕๕๘ พิจารณาจากสถิตินักโทษ
ประหารชีวิต ความเห็นของสาธารณชนทั่วไป ค�ำพิพากษาของคดี
ทีอ่ ยูใ่ นความสนใจของประชาชน การออกกฎหมายทีม่ กี ารก�ำหนด
โทษประหารชีวติ และการก�ำหนดข้อเสนอแนะเชิงปฏิบตั กิ ารเกีย่ ว
กับโทษประหาร��ีวิตในแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ ๓ (พ.ศ.
๒๕๕๗ - ๒๕๖๑)
๓.๑ สถิตินักโทษประหารชีวิต
จ�ำนวนนักโทษเด็ดขาดประหารชีวติ เป็นชาย จ�ำนวน ๘๑ คน เป็นหญิง
จ�ำนวน ๕ คน รวมจ�ำนวนนักโทษประหารชีวติ ในปีนมี้ จี ำ� นวนทัง้ สิน้
๘๖ คน แต่ในทางปฏิบัติไม่มีผู้ที่ถูกลงโทษประหารชีวิตแต่อย่างใด
๓.๒ ความเห็นของสาธารณชนทั่วไปเมื่อเกิดคดีอาญาร้ายแรง
ความคิดของคนในสังคมไทยแม้ยังมีความแตกต่างเป็นสองแนวทางว่า ควรยกเลิกโทษประหารชีวิตในแนวทางหนึ่ง และอีกแนวทางหนึ่ง
ให้ยังคงมีโทษประหารชีวิตต่อไป แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อเกิดเหตุการณ์ที่สะเทือนขวัญต่อความรู้สึกของประชาชนความคิดที่ต้องการ
ให้โทษประหารยังคงมีอยูต่ อ่ ไปก็มแี นวโน้มเพิม่ มากขึน้ และในบางกรณีกม็ กี ารรณรงค์ให้มกี ารเพิม่ โทษประหารชีวติ ในบางฐานความผิด ๗๓
๗๒ หนังสือกระทรวงยุติธรรม ด่วนมาก ที่ ยธ ๐๙๐๔/๓๐๙๓ ลงวันที่ ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๘ เรื่อง ข้อเสนอแนะนโยบายและการปรับปรุงกฎหมายเกี่ยวกับโทษประหารชีวิต
๗๓ ดูรายละเอียดได้ที่ <http://women.kapook.com/view92695.html> (เข้าดู ณ วันที่ ๕ พฤษภาคม ๒๕๕๙)
52
บทที่ ๓ สถานการณ์สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
(๙) การแก้ไขกฎหมายยกเลิกโทษประหารชีวติ ทุกฐานความผิดเมือ่ สังคมมีความเข้าใจและความพร้อมในการยกเลิกโทษประหาร
ชีวิตต่อไป เพื่อให้สอดคล้องกับสิทธิในการด�ำรงชีวิตอันเป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน เป็นต้น