รายงานการศึกษาวิจัย
การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
ฝายราชการตองยินยอมแตงตั้ง (ในขณะที่อีกกรณีหนึ่งเปนการแตงตั้งคนอื่น ๆ ใหดํารงตําแหนงแทนผูติดเชื้อ
และใหผูติดเชื้อเปนผูทํางานหลัก) หรือการที่องคการบริหารสวนทองถิ่นแหงหนึ่ง ไมเลือกปฏิบัติและยังสนับสนุน
ชวยเหลือใหผูติดเชื้อไดทํางานตอไป เนื่องจากผูบริหารองคกรแหงนั้นเคยมีประสบการณที่ญาติเปนผูติดเชื้อ จึงมี
ความเขาใจและใหโอกาสใหผูติดเชื้อไดดําเนินชีวิตตามปกติ123
เมื่อพิจารณาจากกรณีการเลือกปฏิบัติที่กลาวมาขางตน จะเห็นไดวาเมื่อผูติดเชื้อเลี่ยงกระบวนการ
เลือกปฏิบัติในระดับสถาบันการทํางาน และกลับมาประกอบอาชีพที่ไมตองมีการบังคับใหตรวจเลือดในชุมชน
แต ก็ ยั ง ได รั บ ผลกระทบจากการเลื อ กปฏิ บั ติ ใ นระดั บ ชุ ม ชนอยู ดี อย า งไรก็ ดี ข อ มู ล จากการสนทนากลุ ม
แสดงใหเห็นวา เมื่อพวกเขาถูกเลือกปฏิบัติในระดับชุมชน ทางออกที่สําคัญ คือ ความพยายามในการพิสูจนตนเอง
เพื่อแสดงใหคนอื่น ๆ เห็นวาพวกเขายังมีสุขภาพแข็งแรง ไมไดอยูในสภาพที่นารังเกียจ พรอมไปกับการพยายาม
ทําความเขาใจกับคนในชุมชน โดยมีเครือขายผูติดเชื้อในทองถิ่นเปนกลไกที่สําคัญในการสนับสนุน ใหกําลังใจ
ร ว มแก ไขป ญ หา ทํ า ให ผู ติ ด เชื้ อ ยั ง คงดํ า เนิ น ชี วิ ต ได ต ามปกติ แม ว า จะเป ด เผยสถานะการเป น ผู ติ ด เชื้ อ ของ
ตนเองก็ตาม
ผลกระทบจากการเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
ขอมูลสวนนี้ เปนผลมาจากการสนทนากลุมผูติดเชื้อเอชไอวี 2 ครั้ง ประกอบกับการสนทนา
กลุมผูใกลชิดผูติดเชื้อโดยทั้งสองกลุมมองวา การบังคับตรวจเลือดในการสมัครงาน ซึ่งเปนดานแรกในการเขาสู
ตลาดแรงงาน สงผลกระทบโดยตรงตอความมั่นคงทางเศรษฐกิจของครอบครัวผูติดเชื้อ ทําใหผูติดเชื้อมีทางเลือก
ในการประกอบอาชีพนอยลง ขาดโอกาสในความกาวหนาในการทํางาน ตลอดจนโอกาสในการเพิ่มรายได และ
ในหลายกรณี เมื่อผูติดเชื้อสูญเสียอาชีพหลัก และกลับมาทํางานในชุมชนก็ยังถูกเลือกปฏิบัติในระดับชุมชน
ผลกระทบจึงไมเพียงเกิดขึ้นกับเฉพาะตัวผูติดเชื้อเอชไอวี แตคนในครอบครัวก็ยังไดรับผลกระทบจากการเลือก
ปฏิบัติที่ขยายไปถึงความสัมพันธเรื่องอื่น ๆ ในชุมชนดวย
สํ า หรั บ ผู ติ ด เชื้ อ ที่ ป ระกอบธุ ร กิ จ ขายอาหารปรุ ง สํ า เร็ จ นอกจากลู ก ค า จะไม ซื้ อ อาหารแล ว
ยังรังเกียจไปถึงอาหารที่ครอบครัวของผูติดเชื้อเปนผูปรุงดวย และเมื่อผูติดเชื้อไปรวมงานประเพณีที่วัดก็ถูกกีดกัน
ไมใหทํากิจกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับอาหารเปนตน124
สวนผลกระทบทางออมจากการเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อนั้น ปรากฏออกมา
ในหลายรูปแบบที่สําคัญไดแก
(1) ทําใหผูติดเชื้อยิ่งตีตราบาปใหตัวเอง (self-stigma) หรือเปนการตีตราภายในตนเอง (internal
stigma) ยอมรับทัศนะของคนรอบขางวา การติดเชื้อเอชไอวีเปนเรื่องผิดบาป นารังเกียจ เห็นวา การเลือกปฏิบัติ
ของคนอื่น ๆ เปนเรื่องที่ถูกตอง เหมาะสม ดังนั้น จึงเลือกที่จะไมเปดเผยขอมูลของตนเอง แตใชชีวิตอยูอยาง
หวาดระแวง เกรงวาผูอื่นจะรูตลอดเวลาในหลายกรณีที่ผูติดเชื้อตัดสินใจเปดเผยขอมูลและเขารับการรักษา
ชาเกินไป ทําใหเสียชีวิตกอนเวลาอันควร125
การสนทนากลุมผูติดเชื้อเอชไอวี ครั้งที่ 1, 14 มกราคม 2556
การสนทนากลุมผูใกลชิดผูติดเชื้อครั้งที่ 2, 27 มกราคม 2556
125
การสนทนากลุมผูติดเชื้อเอชไอวี ครั้งที่ 2, 27 มกราคม 2556
123
124
53