รายงานการศึกษาวิจัย
การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
เอชไอวีใหมีความสอดคลองกับแนวปฏิบัติที่ดีในระดับสากล แตในปจจุบันประเทศไทยยังไมมีกฎหมายที่บัญญัติ
เพื่อสงเสริมการคุมครองสิทธิของผูติดเชื้อเปนการเฉพาะ มีเพียงการริเริ่มจัดทํารางพระราชบัญญัติคุมครองผูติดเชื้อ
เอชไอวีหรือผูปวยเอดส พ.ศ. .... ซึ่งอยูในความรับผิดชอบของสํานักนายกรัฐมนตรี แตเนื้อหาในรางกฎหมาย
ถูกวิจารณวามีแนวโนมที่จะยิ่งซํ้าเติมการตีตราและเลือกปฏิบัติตอผูติดเชื้อมากกวา71 นอกจากนี้ ในปจจุบันมีแรง
กระตุนจากกลุมคนพิการใหมีการรางกฎหมายเพื่อขจัดการเลือกปฏิบัติในภาพรวมในสํานักงานคณะกรรมการ
ปฏิรูปกฎหมาย (คปก.)72 ดวย แตเนื่องจากยังไมมีเจาภาพที่ชัดเจน จึงยังไมมีความกาวหนาเทาใดนัก73
ในปจจุบันประเทศไทยมีกฎหมายและนโยบายของรัฐที่เกี่ยวของ ดังนี้
2.3.1 รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550
ในการคุ ม ครองสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนของผู ติ ด เชื้ อ เอชไอวี ใ นประเด็ น ต า ง ๆ รวมถึ ง สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน
ในการประกอบอาชีพอยูภายใตการรับรองและคุมครองตามรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550
ซึ่งเปนกฎหมายสูงสุดของประเทศ โดยมีหลักการที่สําคัญดังตอไปนี้
- ศักดิ์ศรีความเปนมนุษย ไดรับการรับรองตามรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย ในฐานะ
สิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานที่สําคัญ (มาตรา 4 และ 28) ซึ่งบุคคลจะตองไดรับการคุมครองสิทธิและการเคารพ
ในศักดิ์ศรีความเปนมนุษยจากรัฐและบุคคลอื่น ๆ
- หลักความเสมอภาค และการไมเลือกปฏิบัติ74 อาจกลาวไดวา นอกจากความเสมอภาคและ
การไม เ ลื อ กปฏิ บั ติ ใ นความหมายทั่ ว ไป แล ว มาตรา 30 วรรคสามแห ง รั ฐ ธรรมนู ญ แห ง ราชอาณาจั ก รไทย
พุทธศักราช 2550 ไดนําหลักการที่เรียกวา การเลือกปฏิบัติที่เปนธรรม (positive discrimination) เพื่อยืนยันวา
ในกรณีที่มีการเลือกปฏิบัติ รัฐสามารถกระทําไดหากการเลือกปฏิบัติดังกลาวเปนไปเพื่อการขจัดอุปสรรคหรือ
สงเสริมใหบุคคลสามารถใชสิทธิและเสรีภาพไดเชนเดียวกับบุคคลอื่น นอกจากนี้ เพื่อเปนการคุมครองความเสมอ
ภาคเทาเทียม รัฐธรรมนูญไดบัญญัติใหรัฐมีหนาที่ในการดําเนินนโยบายดานตาง ๆ รวมถึงการดําเนินนโยบายดาน
กฎหมายและกระบวนการยุ ติ ธ รรมเพื่ อ ประกั น หลั ก ความเสมอภาคต อ หน า กฎหมาย ซึ่ ง บุ ค คลต อ งได รั บ
ความคุมครองโดยไมแบงแยก อาทิ การดูแลใหมีการปฏิบัติและบังคับการใหเปนไปตามกฎหมายอยางถูกตอง
รวดเร็ว เปนธรรมและทั่วถึง75 เปนตน
- หลักสิทธิสวนบุคคล (privacy) ซึ่งหมายถึงสิทธิของบุคคลที่จะอยูโดยลําพัง ปราศจากการ
แทรกแซงของบุคคลอื่น โดยรัฐตองใหความคุมครองและเปนสิทธิที่ลวงละเมิดไมได เวนแตเพื่อประโยชนของ
สาธารณะ โดยรัฐธรรมนูญไดมีการรับรองและคุมครองสิทธิสวนบุคคลในหลายมาตรา อาทิ มาตรา 35 ใหความ
คุมครองสิทธิสวนบุคคล โดยเฉพาะในเรื่องการเผยแพรขอมูลที่กระทบถึงสิทธิสวนบุคคล สวนมาตรา 44 คุมครอง
หลักประกันเรื่องความปลอดภัยและสวัสดิการในการทํางาน และมาตรา 51 คุมครองสิทธิในการรับบริการทางดาน
สาธารณสุขที่เหมาะสมและไดมาตรฐาน76
71
72
73
74
75
76
ขอสังเกตจา��ประธานเครือขายผูติดเชื้อเอชไอวี/เอดส (ประเทศไทย) ในการจัดประชุมรับฟงความคิดเห็นตอผลการศึกษา 16 พฤศจิกายน 2556
คณะกรรมการปฏิรปู กฎหมาย หนวยงานทีต่ งั้ ขึน้ ตามบทบัญญัตใิ นมาตรา 81(3) ประกอบกับมาตรา 308 วรรคหนึง่ ของรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
ทีบ่ ญ
ั ญัตใิ หรฐั ตองตัง้ ใหมกี ารจัดตัง้ องคกรเพือ่ การปฏิรปู กฎหมายทีเ่ ปนอิสระเพือ่ ปรับปรุงและพัฒนากฎหมายของประเทศและปรับปรุงกฎหมายใหเปนไป
ตามรัฐธรรมนูญ โดยตองรับฟงความคิดเห็นของผูท ไี่ ดรบั ผลกระทบจากกฎหมายนัน้ ประกอบดวย รวมทัง้ สนับสนุนการดําเนินการรางกฎหมายของประชาชน
ผูมีสิทธิเลือกตั้ง (หมายเหตุทายพระราชบัญญัติคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย พ.ศ.2553)
นางสุนี ไชยรส รองประธานกรรมการปฏิรปู กฎหมาย กลาวถึงความเคลือ่ นไหวเรือ่ งนีใ้ นการประชุมเชิงปฏิบตั กิ ารเพือ่ รับฟงความคิดเห็นตอผลการศึกษา 16
พฤศจิกายน 2556
อาทิ มาตรา 4, 5, 28, 30,35 และ 51 เปนตน
มาตรา 81 (1)
อาทิ มาตรา 35, 44, 51
31