แหง a i l aชาติ N nd งา สํานaักtio nal Th นค ณ ยชน m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of n ssi Hu Rights C om m i 4. การละเมิดสิทธิที่ดินปาไม 4.1 ความเปนมาและภาพรวมสถานการณปญหา ปาไมเปนฐานทรัพยากรทีม่ คี วามสําคัญตอชุมชน โดยเฉพาะอยางยิง่ กลุม คนฐานรากของสังคมทีม่ หี นาที่ ผลิตอาหารปอนประชากรทั้งประเทศ การสนับสนุนใหราษฎรในชนบทมีชีวิตอยูกับฐานทรัพยากร มีการจัดการ ทรัพยากรที่สมดุลยั่งยืนตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง จะชวยสรางงาน กระจายรายได กระจายหนาที่ และความรับผิดชอบในการดูแลทรัพยากรสาธารณะและสิ่งแวดลอม จึงทําใหเกิดความมั่นคงทางทางเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ระบบนิเวศ และสิ่งแวดลอมไดอยางมีประสิทธิภาพ ทั้ง ๆ ที่ปาไมมีความสําคัญเชนนี้ หากแต กลับมีสัญญาณหลายประการที่สะทอนใหเห็นถึงสถานการณปญหาความเสื่อมโทรมของปาไมและทรัพยากร ในประเทศไทย ทั้ ง การสู ญ เสี ย พื้ น ที่ ป  า ธรรมชาติ ที่ ส มบู ร ณ ถึ ง 80 ล า นไร ใ นช ว งเวลา 50 ป ที่ ผ  า นมา หรือปละกวา 1 ลานไร ซึ่งสงผลทําใหความหลากหลายทางชีวภาพของระบบนิเวศปาถูกทําลายเปนจํานวนมาก รายงานของสถาบันนโยบายศึกษา สมาคมสังคมศาสตรแหงประเทศไทย (2534) สรุปสาเหตุหลัก ของปญหาที่ดินทํากินในเขตปาไมไว 7 ประการคือ 1. ราษฎรอยูอาศัยและทํากินมากอนที่จะประกาศเปนปาสงวนแหงชาติและปาอนุรักษ 2. การเพิ่มขึ้นของประชากรและการขยายตัวของชุมชนโดยไมมีที่ดินทํากินรองรับ 3. การปฏิรูปที่ดินและการจัดสรรที่ดินของรัฐใหเกษตรกรลมเหลวไมสามารถแกปญหาเกษตรกร ไรที่ดินทํากินได 4. นโยบายการลดขนาดภาคเกษตรใหไปสูภาคอุตสาหกรรมไมเปนจริง ภาคอุตสาหกรรมรองรับไมพอ และเกษตรกรที่เปลี่ยนไปเปนคนงานไมไดมีคุณภาพชีวิตดีกวาเดิม 5. นโยบายดานเศรษฐกิจของรัฐชักนําคนใหไปตัง้ ชุมชนในปา ตัง้ แตสมั ปทานทําไม สัมปทานเหมืองแร การอนุญาตใหเชาพื้นที่ปาสงวนฯ ฯลฯ 6. การสูญเสียที่ดินเกษตรในพื้นที่ราบใหกับนายทุนและสถาบันการเงิน และ 7. กระแสพืชเศรษฐกิจเพื่ออุตสาหกรรมและการสงออก และในชวงเวลาตอ ๆ มา ก็มีการวิเคราะห เหตุปจจัยการทําลายปามาโดยตลอด และขอสรุปปญหาและขอเสนอแนะใหแกไขปญหาก็มิไดมีอะไรใหม ที่แตกตางไปจากนี้ ระยะไมนานมานี้ การสูญเสียที่ดินปาไมยังเกิดจากกลไกตลาด กลไกรัฐ และกระบวนการยุติธรรม โดยกระบวนการฟอกบริสุทธิ์ของสินทรัพยที่เกี่ยวของกับปาไม เชน การถางปาแลวนําที่ดิน ไปสรางหลักฐานกูเงิน จากสถาบันการเงินแลวปลอยใหที่ดินถูกยึดขายทอดตลาดก็สามารถซื้อกลับมาเปนที่ดินที่ถูกกฎหมายได รวมทั้ง การนําเงินทุนจากตางชาติมากวานซื้อที่ดิน โดยตั้งตัวแทนทําธุรกิจซื้อขายที่ดินและไดเงินสดกลับไปอยางถูกตอง ตามกฎหมาย ทีด่ นิ ทีจ่ ดั สรรโดยโครงการจัดทีด่ นิ เพือ่ ชวยเหลือคนจนทีไ่ รทดี่ นิ ของรัฐถูกเปลีย่ นมือมาเปนของนายทุน รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม” 63