แหง a i l aชาติ N nd งา สํานaักtio nal Th นค ณ ยชน m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of n ssi Hu Rights C om m i การสูญเสียสิทธิในการครอบครองและใชประโยชนที่ดินเกิดจากเหตุปจจัยหลายประการ แตสวนสําคัญ ที่เปนสาระสําคัญของการศึกษาวิจัยครั้งนี้คือ ราษฎรไมไดรับความเปนธรรมจากการที่หนวยงานของรัฐและเอกชน ใชอํานาจรัฐ ทั้งดวยอํานาจตามกฎหมายที่สุจริตและไมสุจริตใจ เขาไปครอบครอง กําหนดเขตหวงหามใชประโยชน และออกเอกสารสิทธิ์ ทับสิทธิชุมชนและราษฎรในทองถิ่น และขับไลเขาออกจากที่ดินที่เขาอยูอาศัยทํากิน มาแตบรรพบุรุษ ที่ดินที่เปนกรณีพิพาทขัดแยงมีทั้งสวนที่ดินของรัฐ เชน ที่ดินปาไม ที่ดินราชพัสดุ ที่ดินสาธารณะ ที่ ดิ น จั ด สรรตามโครงการปฏิ รู ป ที่ ดิ น และที่ ดิ น กรรมสิ ท ธิ์ ข องเอกชนซึ่ ง รั ฐ จั ด สรรไปให คณะอนุ ก รรมการ สิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไดตรวจสอบขอเท็จจริงและประเด็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนและไดจัดทํารายงาน การตรวจสอบไวเบื้องตนแลว แตมีประเด็นทางนโยบายและกฎหมายอยูมากซึ่งเปนปญหาเชิงโครงสรางอํานาจ ที่ ไ ม อ าจแก ไขในระดั บ ปฏิ บั ติ ไ ด จํ า เป น จะต อ งศึ ก ษาวิ เ คราะห ด  ว ยมุ ม มองและวิ ธี ก ารใหม ๆ ให เ ห็ น ถึ ง ความไมชอบธรรมทางนโยบายและกฎหมายที่สงผลใหเกิดการละเมิดสิทธิมนุษยชนโดยรัฐและเอกชนทั้งหลาย หลักการสําคัญในการศึกษาวิเคราะหนโยบายกฎหมายที่สงสัยวาจะมีสวนทําใหเกิดการละเมิดสิทธิ ในที่ดินปาไม ไดแก หลักสิทธิมนุษยชนทั้งที่เปนหลักสากลและหลักการในกฎหมายไทย หลักการมีสวนรวม ของประชาชนในกระบวนการกํ า หนดกฎกติ ก าสั ง คม และการบั ง คั บ ใช ก ฎหมายอย ��� งเท า เที ย มกั น และ หลักธรรมาภิบาลซึ่งเปนหลักการสําคัญที่เจาหนาที่รัฐตองปฏิบัติ จึงเชื่อวาหลักการทั้งสามประการนี้ จะนําไปสู การตอบโจทยการวิเคราะหนโยบายและกฎหมายที่เกี่ยวของกับการละเมิดสิทธิในที่ดินปาไมไดชัดเจนทางวิชาการ และเปนระบบยิ่งขึ้น 1.3 วัตถุประสงค โครงการศึกษาวิจัยเพื่อการปรับปรุงแกไขนโยบายและกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดิน และปา ไมใชโครงการแรกในดานนี้ที่สํานักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติสนับสนุน แตมีการสนับสนุน ใหศึกษาวิจัยรวบรวมกรณีละเมิดสิทธิมนุษยชนดานทรัพยากรอยูบางแลว ตั้งแตคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน แหงชาติชุดแรก งานวิจัยนี้จึงมีลักษณะเปนการตอยอดงานวิจัยเดิมที่มีอยูแลว โดยไดกําหนดวัตถุประสงค ในการศึกษาวิจัยไวดังนี้ 1. เพื่อรวบรวมขอมูล ขอเท็จจริงจากเรื่องรองเรียน รายงานการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน ของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ และนโยบายของรัฐที่เกี่ยวของกับที่ดินและปาไม ในพื้นที่ประเภทตาง ๆ ไดแก ที่ราชพัสดุ ที่ดินเขตปฏิรูปที่ดิน ที่ดินเอกชน ที่สาธารณประโยชน และที่ดินในเขตปาไม 2. เพื่อวิเคราะห สังเคราะหประเด็นทางนโยบายและกฎหมายที่เกี่ยวของกับการละเมิดสิทธิในที่ดิน และปา 3. เพื่อจัดทําความเห็นในการปรับปรุงแกไขนโยบายและกฎหมาย ที่จะนําไปสูการคุมครองสิทธิ ของประชาชน 4. เพื่อจัดทําขอเสนอเพื่อการปฏิรูปโครงสราง ระเบียบ กฎหมายที่เกี่ยวของกับที่ดินและปา รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม” 3