แหง a i l aชาติ N nd งา สํานaักtio nal Th นค ณ ยชน m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of n ssi Hu Rights C om m i ของชุมชนในการดูแลและจัดการใชประโยชนที่ดินและทรัพยากร ประกอบกับการขาดความรูความเขาใจในบริบท ทองถิ่นของพนักงานเจาหนาที่ ทําใหการบริหารจัดการที่ดินผิดพลาดและมีปญหา เชน การประกาศสงวนหวงหาม ที่ดินของรัฐ การใชอํานาจหนาที่ของเจาพนักงานบริหารจัดการที่ดินตามดุลพินิจของหนวยงานและบุคลากร ที่ ไ ม มี ม าตรฐาน เมื่ อ เกิ ด ข อ พิ พ าทขั ด แย ง ก็ ไ ม มี ก ลไกและกระบวนการคลี่ ค ลายข อ พิ พ าทที่ มี ป ระสิ ท ธิ ภ าพ ใหเปนที่พอใจยอมรับของทุกฝาย แตมักใชวิธีการแกปญหาเฉพาะหนาที่รุนแรง จึงทําใหราษฎรในทองถิ่นไดรับ ความเดือดรอนและรองเรียนมายังคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติและหนวยงานราชการอื่นที่เกี่ยวของ เพื่อขอความเปนธรรม โครงการศึ ก ษาวิ จั ย ฯ มี ข  อ เสนอภาพรวมการปรั บ ปรุ ง นโยบายและกฎหมายที่ เ กี่ ย วข อ งกั บ ที่ ดิ น และปา ดังนี้ ขอเสนอการจัดการปญหาการละเมิดสิทธิที่ดินและปา 1. ขอเสนอเชิงหลักการ - รั ฐ ควรจะต อ งส ง เสริ ม และสนั บ สนุ น ให ร าษฎรได รั บ สิ ท ธิ ที่ จ ะมี ที่ ดิ น อยู  อ าศั ย และทํ า กิ น เพียงพอตอการยังชีพและการพัฒนาคุณภาพชีวิตอยางทั่วถึง โดยสํารวจราษฎรที่ไมมีที่อาศัยทํากินและเรงรัด จัดที่ดินใหราษฎรผูไมมีที่ดินทํากินใหเสร็จสิ้นโดยเร็ว - เมื่อมีปญหาพิพาทขัดแยงเรื่องสิทธิในที่ดินและทรัพยากร รัฐจะตองวางโครงสรางและกลไก การแกไขปญหาขัดแยงแบบถาวร ราษฎรที่มีปญหาพิพาทขัดแยงเรื่องสิทธิในที่ดินและทรัพยากร จะตองมี สวนรวมในกระบวนการจัดการแกไขปญหาขอพิพาทในที่ดิน - รัฐควรใหจดั การศึกษาใหราษฎรและเจาหนาทีร่ ฐั มีความรูค วามเขาใจเกีย่ วกับสิทธิและการปกปอง คุมครองสิทธิในที่ดินของราษฎรและชุมชน และเมื่อราษฎรมีขอพิพาทเรื่องที่ดิน รัฐควรจะตองมีหนวยงาน ใหขอมูลและคําปรึกษาแนะนําทางวิชาการและระเบียบกฎหมายแกราษฎร - กระบวนการยุติธรรม ควรจะตองทําความเขาใจปญหาราษฎรที่มีขอพิพาทกับรัฐและตองคดี ที่ดินวาไมใชอาชญากร กรณีพิพาทขัดแยงเรื่องสิทธิที่ดินสวนใหญมิใชราษฎรเขาไปบุกรุกที่ดินของรัฐหรือเอกชน แตมีความซับซอนที่เกี่ยวของกับนโยบายรัฐ ปญหากลไกการบริหารจัดการที่ดิน ระเบียบกฎหมายและบุคลากร ของรัฐไมมีประสิทธิภาพ รวมทั้งการประพฤติปฏิบัติที่มิชอบอยูดวย จึงตองหาทางใชกระบวนการยุติธรรม สมานฉั น ท แ ละกระบวนการทางนโยบายที่ เ ป ด โอกาสให บุ ค ลากรฝ า ยต า ง ๆ ในท อ งถิ่ น และฝ า ยนโยบาย ไดไกลเกลี่ยระงับขอพิพาทกอนคดีจะขึ้นสูศาล 2. ขอเสนอเฉพาะหนา มีขอเสนอจัดการปญหาการละเมิดสิทธิในระยะสั้น ดังนี้ - ดานกระบวนการยุตธิ รรม มีขอ เสนอใหมมี าตรการยุตกิ ารกระทําทีร่ นุ แรงตอราษฎรในพืน้ ทีพ่ พิ าท ทั้งโดยหนวยงานของรัฐและภาคเอกชน และสรางกลไกและกระบวนการยุติธรรมหลาย ๆ รูปแบบ เชน ยุติธรรม สมานฉันท กระบวนการยุติธรรมทางเลือกที่ใหชวยใหราษฎรไดเขาถึงทรัพยากรในการตอสูเพื่อความเปนธรรม ในกระบวนการยุติธรรมไดจริง ทั้งในระดับทองถิ่นและในระดับชาติ VIII รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข นโย��ายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”