โครงการศึกษาวิจัยเพื่อจัดทาข้อเสนอแนะนโยบายหรือมาตรการเพื่อคุ้มครองและส่งเสริมสิทธิของผู้สูงอายุ :1111
กรณีการเลือกปฏิบัติในผู้สูงอายุ | 33
แห่ งรัฐธรรมนูญนี้เสมอกัน ” ถูกยุบมาเป็นวรรคสองของมาตรา 4 และปรับถ้อยคาให้ กระชับขึ้นเหลือเพียง
“ปวงชนชาวไทยย่อมได้รับความคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญเสมอกัน”
ส่วนในมาตรา 27 ก็คงมีหลักการเช่ นเดียวกับ มาตรา 30 ของรัฐธรรมนูญฉบับปี พุทธศักราช
2550 แต่มีการปรับเพิ่มถ้อยคา ได้แก่ ในวรรคสาม มีการเพิ่มคาว่า “หรือเหตุอื่นใด” เพื่อให้ขยายขอบเขตการ
คุ้มครองการห้ามเลือกปฏิบัติไม่ว่าจะมีการอ้างเหตุใด ๆ ก็ตามนอกเหนือจากที่บัญญัติไว้ในมาตรานี้ ส่วนวรรค
สี่ของมาตรา 30 ก็ได้เพิ่มข้อความ “หรือเพื่อคุ้มครองหรืออานวยความสะดวกให้แก่เด็ก สตรี ผู้สูงอายุ คน
พิการ หรือผู้ด้อยโอกาส” จึงเห็นได้ว่า รัฐธรรมนูญฉบับปี พุทธศักราช 2560 มีเจตนารมณ์รับรองมาตรการ
คุ้มครองสิทธิในเชิงบวกให้แก่เด็ก สตรี ผู้สูงอายุ คนพิการหรือผู้ด้อยโอกาสโดยบัญญัติไว้อย่างชัดเจนยิ่งกว่า
รัฐธรรมนูญฉบับก่อน
2.1.3.4 การเลือกปฏิบัตโิ ดยตรงและการเลือกปฏิบตั โิ ดยอ้อม
Marzia Barbera นักวิชาการด้านกฎหมายที่มีความเชี่ยวชาญและเป็นที่ปรึกษาในประเด็นเรื่อง
ความเท่าเทียมในระดับชาติ (National Equality Advisor) ได้ให้คานิยามกระบวนทัศน์ “การเลือกปฏิบัติ ”
โดยจ าแนกออกเป็น สองแบบอย่างชัดเจนโดยประมวลเนื้ อหามาจากกฎหมายที่บังคับใช้ของสหภาพยุ โรป
(The EC Anti-Discrimination Directives 2000/43 and 2000/78) ดังนี้
1. กระบวนทัศน์การเลือกปฏิบัติทางตรง (Direct discrimination) เกิดขึ้นเมื่อปัจเจกชนได้รับ
การปฏิบัติในลักษณะที่โปรดปรานน้อยกว่า (Less favorably) เมื่อเทียบกับสถานการณ์เดียวกันหรือใกล้เคียง
กัน ทั้งนี้ Marzia ระบุว่ากระบวนทัศน์การเลือกปฏิบัติทางตรงมีพัฒนาการมาจากรูปแบบการเลือกปฏิบัติที่
เกิดขึ้น เนื่องจาก อคติทางเชื้อชาติและอายุ ซึ่งทาให้ปัจเจกชนได้รับการปฏิบัติโดยมาตรฐานที่แตกต่างกัน
รวมถึงรูปแบบ “การกระทาเชิงบวก” ที่ปรากฏในรูปแบบของการรับและคั ดเลือกบุคคลเข้าทางานโดยระบุ
คุณสมบัติเฉพาะหรือข้อห้ามสาหรับคนบางกลุ่มในการสมัคร โดยอ้างเหตุผลเรื่องอายุและเงื่อนไขอื่น ๆ ส่วน
กระบวนทัศน์ “การเลือกปฏิบัติทางอ้อม” (Indirect discrimination) เกิดขึ้นเมื่อมีการกาหนดบทบั ญ ญั ติ
เกณฑ์หรือการปฏิบัติ (provision, criterion, practice) ที่เป็นกลางอย่างชัดเจน โดยจัดให้บุคคลเข้าไปอยู่ใน
สังกัดกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง โดยเฉพาะซึ่งทาให้บุคคลผู้นั้นเสียเปรียบเมื่อเปรียบเทียบกับอีกกลุ่มหนึ่ง44
Declan O’Dempsey อธิบ ายเพิ่มเติมถึงสาเหตุการเลือกปฏิบัติที่ระบุ ถึงวลีสาคัญ ที่ระบุ ไว้ใน
“คาสั่ง” (Directive) ตามกฎหมายคือวลีที่ว่า “บนพื้นฐานของ” (On the Grounds of) อันหมายถึงเงื่อนไข
พื้นฐานบางประการที่เป็นสาเหตุของการเลือกปฏิบัติ ทางตรง กล่าวคือแรงจูงใจที่ทาให้บุคคลตัดสินใจกระทา
การเลือกปฏิบัติต่อผู้อื่น นั่นคือการที่พวกเขา (ผู้กระทาการเลือกปฏิบัติ) ต้องการปกป้องเงื่อนไขพื้นฐานบาง
ประการของตนหรือการยกเอาเงื่อนไขพื้นฐานของตนอยู่เหนือเงื่อนไขพื้นฐานของผู้อื่น อาจกล่าวได้ว่าการ
44
From “Definitions of Key Concepts: Direct Discrimination Indirect Discrimination Harassment,” by
Marzia Barbera, 2000, The EC Anti-Discrimination Directives 2000/43 & 2000/78 in Practice, ใน การเลือกปฏิบัติ
ต่อคนพิการ เด็ก ผู้หญิง และผู้สูงอายุ. เล่มเดิม. (น. 21).