26 | รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
1) เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ (Grounds of Discrimination, Protected Ground)
การปฏิบัติที่แตกต่างกันจะจัดเป็นการเลือกปฏิบัติซึ่งขัดต่อหลักกฎหมายระหว่างประเทศ เมื่อ
การปฏิบัตินั้น เกี่ย วข้องกับ “เหตุแห่ งการเลือกปฏิ บัติ ” เมื่อพิจารณาหลักกฎหมายระหว่างประเทศพบว่า
เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติมีการระบุไว้ เช่น
- กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิ ทธิทางการเมือง กาหนดเหตุแห่งการเลือก
ปฏิบัติครอบคลุม “เชื้อชาติ สีผิว เพศ ภาษา ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมืองหรือความคิดเห็นอื่นใด ชาติ
หรือสังคมดั้งเดิม ทรัพย์สิน กาเนิด หรือสถานะอื่น”34
- กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และ วัฒ นธรรม กาหนดเหตุแห่งการ
เลือกปฏิบัติครอบคลุม “เชื้อชาติ สีผิว เพศ ภาษา ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมืองหรื อความคิดเห็นอื่นใด
ชาติหรือสังคมดั้งเดิม ทรัพย์สิน กาเนิด หรือสถานะอื่น”35
- อนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติทางเชื้อชาติในทุกรูปแบบ กาหนดเหตุแห่งการเลือก
ปฏิบัติครอบคลุม “เชื้อชาติ สีผิว เชื้อสาย หรือ ชาติกาเนิด หรือ เผ่าพันธุ์กาเนิด”36
- อนุ สั ญ ญ าว่ า ด้ วยสิ ทธิ ข องคนพิ การ ก าหนดเหตุ แห่ งการเลื อกปฏิ บั ติ เฉพาะกรณี
“ความพิการ”37
- นอกจากนี้ ในระดับกฎหมายภายในประเทศ ก็ได้มีการกาหนดเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติไว้ใน
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจัก รไทย พุทธศักราช 2560 กาหนดเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ ไว้ในมาตรา 27 วรรค
สามว่า “การเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็น ธรรมต่อบุคคล ไม่ว่าด้วยเหตุความแตกต่างในเรื่องถิ่นกาเนิ ด เชื้อชาติ
ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกายหรือสุขภาพ สถานะของบุ คคล ฐานะทางเศรษฐกิจหรือสังคม
ความเชื่อทางศาสนา การศึกษาอบรม หรือความคิดเห็นทางการเมืองอันไม่ขัดต่อบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ
หรือเหตุอื่นใด จะกระทามิได้….”
กล่าวโดยสรุป เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติซึ่งประกอบด้วยเหตุต่าง ๆ เช่น เชื้อชาติ เชื้อสาย ชาติ
กาเนิดเผ่าพันธุ์กาเนิด ชาติหรือสังคมดั้งเดิม สีผิ ว เพศ รสนิยมทางเพศ ภาษา ศาสนา ความคิดเห็นทางการ
เมืองหรือความคิดเห็นอื่นใด ความพิการ ทรัพย์สิน กาเนิด หรือสถานะอื่น เป็นต้น
2) มิติของการเลือกปฏิบัติ (Area of Discrimination , Area Covered)
การปฏิบัติที่แตกต่างกันอันเกี่ยวข้องกับเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติอาจเกี่ ยวข้องกับประเด็นต่างๆ
หรือเรียกได้ว่าเกิดขึ้นในมิติต่าง ๆ ของบุคคลในการดาเนินชีวิต เช่น การทางาน การศึกษา การจ้างงาน บริการ
ภาครัฐ การประกอบธุรกิจ การประกอบวิชาชีพ การเป็นสมาชิกองค์กร สินค้ าและบริการในภาคเอกชน การ
ประชุมสัมมนา กิจกรรมสาธารณะ เป็นต้น จะเห็น ได้ว่ามิติของการเลือกปฏิบัติ อาจมีความเกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ
และภาคเอกชน เมื่อพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทั้งสองประการแล้วทาให้สามารถจาแนกสภาพปัญหา
ได้หลายประการ เช่น
34
Article 2, International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR).
Article 2, International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (ICESCR).
36
Article 1, Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination (CERD).
37
Article 2, Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD).
35