โครงการศึกษาวิจัยเพื่อจัดทาข้อเสนอแนะนโยบายหรือมาตรการเพื่อคุ้มครองและส่งเสริมสิทธิของผู้สูงอายุ :1111
กรณีการเลือกปฏิบัติในผู้สูงอายุ | 25
สวีเดน สิงค์โปร์ มีการกาหนดกฎหมายห้ามการเลือกปฏิบั ติ (Anti-Discrimination Law) โดยมีรูปแบบและ
ลักษณะของกฎหมายที่แตกต่างกันไป
ดังนั้นจะเห็นได้ว่า การห้ามเลือกปฏิบัติมีส่วนสัมพันธ์กับการส่งเสริมหลักความเท่าเทียมกัน โดย
การเลือกปฏิบัติยังอาจจาแนกเป็นการเลือกปฏิบัติโดยตรงและการเลือกปฏิบัติโดยอ้อม สาหรับการเลือกปฏิบัติ
โดยตรงนั้นเป็นการพิจารณาถึงการปฏิบัติที่แตกต่างกันระหว่างบุคคลในสภาวะหรือเงื่อนไขที่เหมือนกัน ซึ่งมัก
พบในกรณี ของการไม่ให้สิทธิ บางประการกับบุคคลบางคนหรือบางกลุ่มด้วยเหตุที่บุคคลนั้นจัดอยู่ในกลุ่มที่
เกี่ยวข้องกับเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ ในกรณีภาครัฐ เช่น การตรากฎหมายจากัดสิทธิบุคคลบางกลุ่มด้วยเหตุ
แห่งการเลือกปฏิบัติ กรณีการกระทาของภาคเอกชน เช่น การที่นายจ้างปฏิบัติต่อลูกจ้างแตกต่างกันด้วยเหตุ
แห่งการเลือกปฏิบัติ หรือการกระทาของภาคเอกชนที่ปฏิเสธการให้บริการหรือจาหน่ายสินค้ากับบุคคลบาง
กลุ่มด้วยเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ การเลือกปฏิบัติโดยตรงนี้จะเห็นได้จากการปฏิบัติที่มีวัตถุประสงค์เห็นได้ว่า
เป็นการเลือกปฏิบัติอันสะท้อนจากลักษณะหรือรูปแบบของการปฏิบัติที่มีความแตกต่างกันระหว่างบุคคลที่
เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ยังมีกรณีการเลือกปฏิบัติโดยอ้อม ซึ่งเป็นกรณีที่แม้การปฏิ บัติหรือกฎเกณฑ์นั้นมีลักษณะ
เป็นกลาง (Neutral) แต่ส่งผลกระทบ (Impact) ในทางลบต่อบุคคลที่เกี่ยวข้องกับเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ
อย่างไรก็ตาม กฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายต่างประเทศได้กาหนดนิยามและขอบเขตของการเลือก
ปฏิบัติโดยตรงและโดยอ้อมแตกต่างกันไป32
2.1.3.2 เหตุของการเลือกปฏิบตั ิ (ground of discrimination) และมิติของการเลือกปฏิบตั ิ
(area of discrimination)
จากความหมายดังกล่ าวข้างต้นจะเห็ น ได้ ว่า หลักความเสมอภาคเป็ นหลั กสาคัญซึ่งกฎหมาย
ระหว่างประเทศและกฎหมายภายในที่เกี่ยวข้องต่างรับรองไว้ ทั้งนี้เพื่อบรรลุถึงหลักดัง กล่าวกฎหมายจึงต้อง
ขจัดหรือป้องกันพฤติกรรมบางอย่างซึ่งส่งผลเป็นอุปสรรคขัดขวางต่อหลักความเสมอภาคหรือหลักความเท่า
เทียมกัน ซึ่งได้แก่ การปฏิบัติที่แตกต่างกันระหว่างสิ่งที่เหมือนกัน หรือการปฏิบัติที่เหมือนกันต่อสิ่งที่ต่างกัน
รวมทั้งการปฏิบัติที่เหมือนกันแต่ส่งผลให้เกิดความเสียเปรียบต่อบุคคลบางกลุ่ม การปฏิบัติเหล่านี้อาจเรียกได้
ว่า “การเลือกปฏิบัติ” ทั้งนี้ หากการปฏิบัติที่แตกต่างนั้น มีลักษณะที่สัมพันธ์กับ “เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ”
(Ground of Discrimination) ต่ า ง ๆ ตามที่ ก ฎหมายก าหนดไว้ โดยเหตุ เหล่ า นั้ น มี ค วามเกี่ ย วข้ อ งกั บ
คุณลักษณะเฉพาะของกลุ่มบุคคลในสังคมซึ่งมักเป็นกลุ่มที่มีความเปราะบางหรือมีประสบการณ์ที่ถูกกีดกัน ถูก
ผลักให้เป็นกลุ่มชายขอบ (Marginalized Group) โดยการเลือกปฏิบัติอาจเกิดขึ้นในมิติต่าง ๆ ของการดาเนิน
ชีวิตในสังคม เช่น การเลือกปฏิบัติในมิติของการจ้า งแรงงานและการประกอบอาชีพ การเลือกปฏิบัติในมิติของ
การบริการภาครัฐหรือภาคเอกชน เป็นต้น ด้วยเหตุนี้จะเห็นได้ว่าหลักการห้ามเลือกปฏิบัติจะนาไปสู่ความเท่า
เทียมกันในท้ายที่สุด โดยการศึกษาวิจัยปัญหาการเลือกปฏิบัติในผู้สูงอายุ จะได้นาปัจจัยสองประการซึ่งมีความ
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กันมาเป็นแนวทางในการวิเคราะห์ ได้แก่33
32
จาก รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ. เล่มเดิม. (น. 6-7).
จาก รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์เรื่อง กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ. เล่มเดิม. (น. 7-10).
33