18 | รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
- สิทธิและเสรีภาพส่วนบุคคล เช่น สิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกาย เสรีภาพในเคหสถาน
เสรีภ าพในการเดินทางและเสรีภ าพในการเลือกถิ่นที่อยู่ภายในราชอาณาจักร เสรีภาพในการติดต่อสื่อสาร
ถึงกันโดยทางที่ชอบด้วยกฎหมาย สิทธิในครอบครัว เกียรติยศ ชื่อเสียง และความเป็นอยู่ส่วนตัว เป็นต้น
- เสรีภาพในทางความคิดและการแสดงความคิดเห็น เช่น เสรีภาพในการถือศาสนา นิกาย
ของศาสนา หรือลัทธินิยมในทางศาสนา และเสรีภาพในการปฏิบั ติตามมาสนบัญญัติหรือปฏิบัติพิธีกรรมตาม
ความเชื่อถือของตน เสรีภาพในการศึกษาอบรม เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การพูด การเขียน การพิม พ์
การโฆษณา และการสื่อความหมายโดยวิธีอื่น ฯลฯ
(2.2) สิ ทธิพ ลเมือง (Citizens rights) หมายถึง สิ ทธิที่รั ฐธรรมนู ญ มุ่งให้ ความคุ้มครองเฉพาะ
บุคคลที่เป็นพลเมืองของรัฐเท่านั้น สิทธิและเสรีภาพในอันที่จะเข้ามีส่วนร่วมในกระบวนการสร้างเจตนารมณ์
ของรัฐหรืออีกนัยหนึ่ งบรรดาสิทธิและเสรีภ าพทางการเมืองต่าง ๆ เป็ นสิทธิของพลเมืองจะมีได้ก็เฉพาะแต่
ภายหลังเวลาที่สังคมการเมืองที่เรียกว่า “รัฐ” อุบัติขึ้นแล้วเท่านั้น เช่น เสรีภาพในการรวมตัวกันจัดตั้งเป็น
พรรคการเมืองเพื่อสร้างเจตนารมณ์ทางการเมืองของประชาชนและเพื่อดาเนินกิจการในทางการเมืองให้เป็นไป
ตามเจตนารมณ์นั้น ตามวิถีทางของการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
สิ ท ธิ เลื อ กตั้ ง สมาชิ ก สภาผู้ แ ทนราษฎรและสิ ท ธิ เลื อ กตั้ ง สมาชิ ก วุ ฒิ ส ภา สิ ท ธิ ส มั ค รรั บ เลื อ กตั้ ง เป็ น
สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิ สภา เสรีภ าพในการชุมนุ มโดยสงบและ
ปราศจากอาวุธ สิทธิในการสมัครเข้ารับราชการ เป็นต้น
2.1.2 ลักษณะสาคัญของสิทธิมนุษยชน
ลักษณะสาคัญของหลักสิทธิมนุษยชน คือการตรวจสอบได้และใช้หลักนิติธรรม (Accountability and
The Rule of Law)21 หมายถึง รัฐและองค์กรที่มีหน้าที่ในการก่อให้ เกิดสิทธิมนุษยชนต้องมีหน้าที่ตอบคาถาม
ให้ได้ว่า สิทธิมนุษยชนได้รับการปฏิบัติให้เกิดผลจริง สิทธิใดยังไม่ได้มีการดาเนินการให้เป็นไปตามหลักสากล
ต้องอธิบายต่อสังคมให้ได้ว่า จะมีขั้นตอนดาเนินการต่อไป���ย่างไร รัฐต้องมีมาตรการปกครองประเทศโดยใช้
หลักนิติธรรม หรือปกครองโดยอาศัยกฎหมายอย่างเที่ยงธรรม ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้โดยง่าย
มีกระบวนการไม่ซับซ้อนและเป็นไปตามหลักกฎหมายมีความเท่าเทียมกันเมื่ออยู่ต่อหน้ากฎหมายโดยไม่มีผู้ใด
อยู่เหนือกฎหมายได้ โดยสิทธิมนุษยชนที่ระบุไว้ในปฏิญ ญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน 22 มีลักษณะเฉพาะ
ดังต่อไปนี้
21
จาก สิทธิมนุษยชนในหลายมิติ เอกสารการอบรมหลักนิติธรรมเพื่อประชาธิปไตย รุ่นที่ 4 สานักงานศาลรัฐธรรมนูญ,
โดย พีระศักดิ์ พอจิต, 2559, กรุงเทพฯ. ม.ป.พ.
22
จาก สารานุ ก รมไทยส าหรั บ เยาวชนฯ สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน: ลั ก ษณะเฉพาะของสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน, 2561, สื บ ค้ น จาก
http://kanchanapisek.or.th/kp6/sub/book/book.php?book=32&chap=4&page=chap4.htm